Στο Ρίο ο καλλιτέχνης που περπατά 100 μέρες για δέκα λεπτά τέχνης – Από το Παρίσι στο Ναύπλιο

Πελοπόννησος Newsroom

Ο Ridha Dhib ξεκίνησε από το Παρίσι στις 29 Ιουλίου για μια παρουσίαση που θα κρατήσει μόλις δέκα λεπτά. Ανάμεσα στην αναχώρηση και στο φινάλε της «Mnémosyne» («Μνημοσύνη»), στις 5 Νοεμβρίου στο Ναύπλιο, έχει σχεδιάσει εκατό ημέρες βαδίσματος. Την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου αναμένεται στο Ρίο, στο τελευταίο τμήμα αυτής της περιπατητικής περφόρμανς μεγάλης διάρκειας.

Η αναλογία έχει προσωπική αφετηρία. Στην ιστοσελίδα του, ο καλλιτέχνης θυμάται μια παλιότερη παρουσίαση στο Ναύπλιο: είχε ταξιδέψει επί ημέρες για να φτάσει εκεί και του δόθηκαν δέκα λεπτά για να μιλήσει για τη δουλειά του. Μια δεύτερη εμπειρία, στην Κροατία, αφορούσε έναν απλό χαιρετισμό με έναν αγρότη έπειτα από εβδομάδες μοναχικής πορείας. Η σύντομη ανθρώπινη συνάντηση απέκτησε για εκείνον το βάρος ολόκληρου του ταξιδιού.

Στη «Μνημοσύνη», η σχέση ανάμεσα στον χρόνο που χρειάζεται για να ζήσεις κάτι και στον χρόνο που έχεις για να το αφηγηθείς γίνεται η ίδια το έργο. Το σώμα διανύει την απόσταση, οι συσκευές κρατούν τα ίχνη και η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά να μετατραπούν σε αφήγηση.

Η διαδρομή από το Παρίσι στην Αχαΐα

Το ταξίδι περιγράφεται ως διαδρομή σχεδόν 3.000 χιλιομέτρων. Κατηφορίζει μέσα από τη Γαλλία, διασχίζει τις Άλπεις και ακολουθεί την Ιταλία έως το Μπρίντιζι. Από εκεί περιλαμβάνει θαλάσσιο πέρασμα προς την Ηγουμενίτσα και συνεχίζεται προς την Πελοπόννησο. Η Αδριατική καλύπτεται με πλοίο και σημειώνεται με διακεκομμένη γραμμή στον χάρτη του έργου.

Ο Ridha Dhib διανύει μια ατομική πορεία που στηρίζεται σε μια αλυσίδα φιλοξενιών και συνεργασιών. Οι τόποι και οι άνθρωποι που τον υποδέχονται συνδέουν κάθε στάδιο με το επόμενο. Για την τελευταία εβδομάδα έχει ανακοινωθεί το ακόλουθο πρόγραμμα:

Η εκατοστή και τελευταία ημέρα προβλέπει αναχώρηση από τις Μυκήνες στις 7 το πρωί. Η άφιξη στο Ναύπλιο αναμένεται γύρω στις 5 το απόγευμα, στην Εθνική Πινακοθήκη και Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, Παράρτημα Ναυπλίου, στη Σιδηράς Μεραρχίας 23. Εκεί θα παρουσιαστεί το δεκάλεπτο απόσταγμα της διαδρομής.

Τη διοργάνωση αναλαμβάνει το Τμήμα Παραστατικών και Ψηφιακών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, με οργάνωση και επιμέλεια της Αθηνάς Στούρνα και του Βασίλη Ψαρρά. Συνεργαζόμενοι διδάσκοντες είναι ο Νίκος Βασιλόπουλος, η Τζίνα Γιωτάκη και η Κατερίνα Κανέλλη, ενώ συμμετέχουν φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος. Την τελική παρουσίαση φιλοξενεί το Παράρτημα Ναυπλίου της Εθνικής Πινακοθήκης.

Όσοι επιθυμούν να παρακολουθήσουν την πορεία ή να συναντήσουν τον καλλιτέχνη κατά το βάδισμα μπορούν, σύμφωνα με το ενημερωτικό υλικό, να ακολουθούν τον σύνδεσμο Strava Beacon. Ο φάκελος αναφέρει επίσης περίπου δύο ζωντανές μεταδόσεις την ημέρα στο Facebook, στη σελίδα Ridha Dhib, και αναρτήσεις στο Instagram, στον λογαριασμό @rhizome66. Πληροφορίες υπάρχουν στην επίσημη ιστοσελίδα του έργου και στη σειρά «Cartes croisées», η οποία καταγράφει το πρώτο γαλλικό τμήμα της πορείας. Υπεύθυνη επικοινωνίας της διοργάνωσης είναι η Αθηνά Στούρνα, στο astourna@go.uop.gr.

Η καρδιά ως αρχείο και τα τρία πιθανά φινάλε

Γεννημένος στη Σούσα της Τυνησίας το 1966 και εγκατεστημένος στο Παρίσι, ο Ridha Dhib είναι εικαστικός και ψηφιακός καλλιτέχνης με περισσότερα από τριάντα χρόνια δουλειάς. Εδώ και περίπου είκοσι χρόνια το περπάτημα αποτελεί τον κύριο άξονα της πρακτικής του. Περιγράφει τον εαυτό του με τη λέξη «martiste», συνδυάζοντας τις γαλλικές λέξεις «marcheur», περιπατητής, και «artiste», καλλιτέχνης. Το σώμα γίνεται εργαλείο δημιουργίας και το smartphone ένα στούντιο σε κίνηση.

Το 2019, με το «Hor-I-zons», συνέδεσε το Παρίσι με τη Σούσα. Στο «Ex-tracés» του 2022 ακολούθησε μια διαδρομή από το Παρίσι έως το Μαρντίν της Τουρκίας. Ο φάκελος περιγράφει εκατόν εξήντα στάδια σε έντεκα χώρες, με τη γραφή σε Braille κειμένου της Σύμβασης της Γενεύης για το καθεστώς των προσφύγων. Η «Μνημοσύνη» συνεχίζει αυτή την έρευνα γύρω από τη γραμμή, το σώμα, το ίχνος και τη μνήμη.

Τα πρώτα τριάντα στάδια της φετινής πορείας, από το Παρίσι έως το Digne-les-Bains, πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος Guimet+, σε συνεργασία με το Εθνικό Μουσείο Ασιατικών Τεχνών Guimet. Στην Ελλάδα, η συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου συνδέει το έργο με την έρευνα στις παραστατικές και ψηφιακές τέχνες.

Η μέθοδος της «καρδιοχαρτογράφησης», που επισημοποιήθηκε το 2025, βασίζεται στη θέση ότι «ο καρδιακός παλμός αντικαθιστά το χιλιόμετρο». Ως καλλιτεχνική μονάδα μέτρησης χρησιμοποιείται το «Συνολικό Καρδιακό Κόστος»: το άθροισμα των παλμών που συνοδεύουν μια διανυμένη απόσταση και τη χρονική διάρκειά της. Μια ανηφόρα και μια ευθεία ίδιου μήκους μπορούν έτσι να αφήσουν διαφορετικό αποτύπωμα προσπάθειας.

«Δεν αρχειοθετώ απόσταση, αρχειοθετώ το ζωτικό κόστος ενός περάσματος», σημειώνει ο Ridha Dhib. Στην περιγραφή του έργου, η αναπνοή, η κόπωση, η βροχή, το βάρος του σακιδίου, η ζέστη του Ιουλίου, το κρύο του Οκτωβρίου και η καταπόνηση των αρθρώσεων αποτελούν υλικό της δουλειάς. Το μπαστούνι και η εμπειρία του περιπατητή συνυπάρχουν με τη χρονική σήμανση και το ψηφιακό ίχνος. Το δελτίο Τύπου μιλά για μια «ασυμπίεστη μοναξιά»: την προσπάθεια που αναλαμβάνει ο ίδιος και η οποία συσσωρεύεται σε ένα αρχείο του σώματος.

Μια φορητή συσκευή καταγράφει τους καρδιακούς παλμούς και το GPS τη διαδρομή. Κάθε ημέρα παράγει ένα ψηφιακό «Ίχνος-Έργο Τέχνης», την αποκαλούμενη «Κάψουλα 4D». Σε αυτήν συγκεντρώνονται ο τόπος, η στιγμή, το γεωγραφικό ίχνος και η κατάσταση του σώματος. Η αφήγηση που προκύπτει με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης οργανώνεται σε τέσσερα επίπεδα: Σώμα, Γη, Ουρανός και Αντήχηση. Η κάψουλα διατηρεί ένα σημείο της πορείας που μπορεί να ανακληθεί αργότερα.

Κάθε βράδυ, τα δεδομένα και τα στοιχεία της ημέρας συγκεντρώνονται, χρονολογούνται και αρχειοθετούνται. Το αρχείο λαμβάνει ψηφιακό αποτύπωμα, ώστε μια μεταγενέστερη τροποποίησή του να μπορεί να εντοπιστεί. Αυτή είναι η «ψηφιακή στεγανοποίηση» που περιγράφει ο φάκελος, μαζί με το «αποδεικτικό παρουσίας» του περιπατητή. «Η απόδειξη αντικαθιστά την υπόσχεση», είναι μία ακόμη διατύπωση του δημιουργού για το πρωτόκολλό του.

Η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει τις καθημερινές καταγραφές σε ένα σύντομο ποιητικό ημερολόγιο. Στην επίσημη παρουσίαση του έργου αυτή η ψηφιακή φωνή ονομάζεται DIA, από το «Digital Intelligence of the Artefact». Το ημερολόγιο θα τροφοδοτήσει την τελική δεκάλεπτη τελετουργική παρουσίαση.

Ο Ridha Dhib τοποθετεί αυτή την πρακτική μέσα στη σημερινή συζήτηση για τις συνθετικές εικόνες και τις ψηφιακές παρουσίες. Το έργο αντιπαραβάλλει τη σωματική προσπάθεια εκατό ημερών με τη δυνατότητα παραγωγής μιας εικόνας χωρίς αντίστοιχη φυσική διαδρομή. Η καταγραφή προϋποθέτει εδώ το πέρασμα του ίδιου του σώματος. «Κάθε μέρα, το σώμα μου παράγει μια απόδειξη ύπαρξης», αναφέρει στον φάκελο. Ανάμεσα στα παραδείγματα της μεθόδου περιλαμβάνεται μια καρδιοχαρτογραφία από δοκιμαστική ημέρα πάνω από τη λίμνη Πρέσπα, στις 30 Ιουνίου 2025, στην οποία συνδυάζονται στοιχεία της καρδιάς, του εδάφους, του φωτός και του ουρανού.

Για το φινάλε στο Ναύπλιο έχουν προβλεφθεί τρία ισότιμα σενάρια. Ο δημιουργός τα συνδέει με την «αντιευθραυστότητα» του έργου: το απρόοπτο μπορεί να αλλάξει τη μορφή της παρουσίασης και να ενσωματωθεί σε αυτήν.

Ομιλία. Αν ο καλλιτέχνης φτάσει και η τεχνολογία λειτουργεί, ο καταγραφέας των παλμών θα τοποθετηθεί σε ένα τραπέζι και η ψηφιακή φωνή θα συμπυκνώσει τις εκατό ημέρες σε δέκα λεπτά. Η παρουσία, τα δεδομένα και η αφήγηση θα συναντηθούν στον ίδιο χώρο.

Σιωπή ή ταφή. Αν η τεχνολογία αποτύχει ή ο καλλιτέχνης δεν μπορέσει να μιλήσει, η σιωπή γίνεται η παρουσίαση. Η συσκευή καλύπτεται με λευκό πανί, σε μια συμβολική χειρονομία ταφής.

Απουσία. Αν ο Ridha Dhib δεν φτάσει, ο άδειος χώρος στην καθορισμένη ώρα γίνεται μέρος του έργου. Στην περιγραφή της επίσημης ιστοσελίδας προβλέπεται να διαβαστεί το τελευταίο γνωστό ίχνος του και το πανί να διπλωθεί πάνω στο κενό.

Οι τρεις εκδοχές παρουσιάζονται ως διαφορετικές ολοκληρώσεις της ίδιας πορείας. Η δημόσια παρουσίαση κλείνει τις εκατό ημέρες του ταξιδιού και ανοίγει τη φάση της μετάδοσής του. Ο φάκελος αποδίδει τη δυσαναλογία της προσπάθειας και της διάρκειας με μια εικόνα: «Η Μνημοσύνη χτίζει έναν καθεδρικό ναό για ένα κερί». Η μικρή φλόγα αποκτά αξία από όσα δαπανήθηκαν για να προστατευτεί. Στο Ναύπλιο, το δεκάλεπτο θα κουβαλά όσα χρειάστηκε να διανύσει ένας άνθρωπος για να φτάσει ως εκεί.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News