Κι αν αύριο ήταν πάλι 18 Νοεμβρίου; Το λογοτεχνικό φαινόμενο της Σούλβεϊ Μπάλε
Μια έμπορος παλαιών βιβλίων εγκλωβίζεται στην ίδια ημερομηνία, σε μια επταλογία που χρειάστηκε δεκαετίες για να γεννηθεί και έχει γοητεύσει αναγνώστες σε ολόκληρο τον κόσμο
Χθες ήταν 18 Νοεμβρίου. Σήμερα και αύριο, για την Τάρα Σέλτερ, θα είναι και πάλι 18 Νοεμβρίου. Το ίδιο θα συμβεί μεθαύριο και την επομένη, ανεξάρτητα από το πού θα βρίσκεται, τι θα έχει κάνει ή πόσο μακριά θα έχει ταξιδέψει. Ο κόσμος γύρω της επιστρέφει στην αφετηρία του, ενώ εκείνη διατηρεί τις αναμνήσεις της και συνεχίζει να ζει.
Η Δανή συγγραφέας Σούλβεϊ Μπάλε επέλεξε μια φαινομενικά ασήμαντη ημερομηνία του φθινοπώρου για να οικοδομήσει γύρω της ένα από τα πιο ασυνήθιστα λογοτεχνικά εγχειρήματα των τελευταίων ετών. Το «Υπολογίζοντας τον όγκο» (On the Calculation of Volume), μια επταλογία που ξεκίνησε να εκδίδεται στη Δανία το 2020, έχει εξελιχθεί σε διεθνές εκδοτικό φαινόμενο, με μεταφράσεις σε δεκάδες χώρες.
Ο πέμπτος τόμος κυκλοφόρησε στις, 17 Νοεμβρίου, στα αγγλικά από τις εκδόσεις New Directions, ενώ οι Ελληνες αναγνώστες μπορούν ήδη να γνωρίσουν τους δύο πρώτους τόμους, που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις World Books, σε μετάφραση Στέλιου Νιτσάκη.
Οταν το ημερολόγιο παύει να έχει νόημα
Η ιδέα μιας ημέρας που επαναλαμβάνεται είναι οικεία στους φίλους του κινηματογράφου. Η «Μέρα της μαρμότας» του Χάρολντ Ρέιμις, με τον Μπιλ Μάρεϊ, της χάρισε το 1993 μια από τις δημοφιλέστερες εκδοχές της. Αργότερα, παραγωγές όπως το «Russian Doll» και το «Palm Springs» αξιοποίησαν τη χρονική επανάληψη για να εξερευνήσουν τις ανθρώπινες σχέσεις και την προσωπική αλλαγή.
Η Μπάλε, ωστόσο, είχε συλλάβει την αρχική ιδέα του βιβλίου της ήδη από το 1987.
Η δική της προσέγγιση έχει περισσότερο τη μορφή ενός λογοτεχνικού πειράματος. Η Τάρα, μια νεαρή γυναίκα που διατηρεί επιχείρηση εμπορίας παλαιών βιβλίων μαζί με τον σύζυγό της, επιχειρεί να καταγράψει με ακρίβεια όσα της συμβαίνουν. Παρατηρεί, σημειώνει, συγκρίνει. Προσπαθεί να ανακαλύψει τους κανόνες ενός κόσμου που έχει πάψει να υπακούει σε όσα θεωρούσε αυτονόητα.
Η ημερολογιακή μορφή των βιβλίων δημιουργεί μια ενδιαφέρουσα σχέση ανάμεσα στην επανάληψη και την αφήγηση. Κάθε καταγραφή αφορά την ίδια ημερομηνία, αλλά προσθέτει κάτι καινούργιο στην εμπειρία της ηρωίδας. Ενα αντικείμενο, μια χειρονομία, μια μεταβολή στη διάθεσή της, ακόμη και η διαφορετική επιλογή μιας διαδρομής αποκτούν σημασία.
Αν όλοι οι άνθρωποι γύρω μας ξεχνούσαν καθημερινά όσα έχουμε ζήσει μαζί τους, πώς θα μπορούσαμε να διατηρήσουμε μια φιλία, έναν έρωτα ή έναν γάμο;
Η συνθήκη της Τάρα καθιστά αυτό το ερώτημα οδυνηρά συγκεκριμένο. Ο σύζυγός της εξακολουθεί να είναι ο άνθρωπος που αγαπά, όμως η ίδια απομακρύνεται καθημερινά από την κοινή τους ιστορία, καθώς αποκτά εμπειρίες στις οποίες εκείνος δεν έχει πρόσβαση.
Μια συγγραφέας που χρειάστηκε σχεδόν τρεις δεκαετίες
Η Σούλβεϊ Μπάλε εμφανίστηκε στη δανέζικη λογοτεχνία το 1986. Μετά την επιτυχία του έργου της «According to the Law: Four Accounts of Mankind» το 1993, απομακρύνθηκε από την έντονη δημοσιότητα και εγκαταστάθηκε στο μικρό νησί Ερέ της Δανίας, όπου ίδρυσε τον δικό της εκδοτικό οίκο, Pelagraf.
Εκεί επεξεργάστηκε το φιλόδοξο μυθιστορηματικό σχέδιο που την απασχολούσε από τη νεότητά της. Ο πρώτος τόμος εκδόθηκε τελικά από την ίδια το 2020.
Το 2022, οι τρεις πρώτοι τόμοι τιμήθηκαν με το Βραβείο Λογοτεχνίας του Σκανδιναβικού Συμβουλίου. Το 2025, ο πρώτος τόμος συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα του International Booker Prize, συστήνοντας τη συγγραφέα σε ένα ακόμη μεγαλύτερο διεθνές κοινό.
Η επιτυχία της επταλογίας είναι αξιοσημείωτη και για έναν επιπλέον λόγο. Σε μια εκδοτική αγορά που συχνά επιβραβεύει τη γρήγορη δράση, τις συνεχείς ανατροπές και τις θεαματικές αποκαλύψεις, η Μπάλε επενδύει στην παρατήρηση και στη λεπτομέρεια. Η φαινομενικά ασήμαντη καθημερινότητα μετατρέπεται σε υλικό εξερεύνησης του χρόνου, της μνήμης, της ύλης και της ανθρώπινης συνύπαρξης.
Στις συνεντεύξεις της έχει αναφερθεί, μεταξύ άλλων, στη γοητεία που της άσκησαν τα ημερολογιακά κείμενα γυναικών της Ιαπωνίας πριν από περίπου μία χιλιετία. Η δυνατότητά τους να επικοινωνούν με έναν σύγχρονο αναγνώστη, παρά την τεράστια χρονική και πολιτισμική απόσταση που τους χωρίζει, συνδέεται με τον τρόπο που η ίδια αντιλαμβάνεται τη λογοτεχνία.
Πόσο μεγάλη μπορεί να γίνει μία και μοναδική ημέρα; Για τη Σούλβεϊ Μπάλε, αρκετά μεγάλη ώστε να χωρέσει επτά βιβλία.
Διαβάστε επίσης: Τι διαβάζουμε | «Παιχνιδότοπος»: Ο ωκεανός έχει σειρά να παίξει
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
Apple: μελέτη για εφαρμογή υγείας με AI — τι σημαίνει για τους χρήστες
iPhone 20: Η Apple ετοιμάζει οθόνη με σχεδόν αόρατα bezels
Αλισσός: Δωρεάν σπιρομετρήσεις σε 40 κατοίκους από την Περιφέρεια
Αφυγραντήρας: πόσο ρεύμα καίει και πώς να μειώσεις το κόστος
Η Google κάνει το κινητό σου κλειδιά για το σπίτι
