Σπάνιες γαίες: Το μοναδικό πεδίο σύγκλισης ΗΠΑ – ΕΕ εν μέσω εντάσεων
Η επιθετική γραμμή της κυβέρνησης του Donald Trump έχει οξύνει τις διαφωνίες με τους Ευρωπαίους εταίρους σε μια σειρά ζητημάτων, από τη Γροιλανδία και τη συνοχή του ΝΑΤΟ έως τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, που βρίσκεται ήδη στον τέταρτο χρόνο της.
Σε μια περίοδο όπου οι διατλαντικές σχέσεις δοκιμάζονται όσο ποτέ τα τελευταία χρόνια, ένα πεδίο φαίνεται να προσφέρει κοινό έδαφος: τα κρίσιμα ορυκτά και, κυρίως, οι σπάνιες γαίες.
Η επιθετική γραμμή της κυβέρνησης του Donald Trump έχει οξύνει τις διαφωνίες με τους Ευρωπαίους εταίρους σε μια σειρά ζητημάτων, από τη Γροιλανδία και τη συνοχή του ΝΑΤΟ έως τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, που βρίσκεται ήδη στον τέταρτο χρόνο της. Ωστόσο, παρά το βαρύ κλίμα, Ουάσινγκτον και Βρυξέλλες δείχνουν να συναντώνται ξανά σε ένα στρατηγικό σημείο: την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέλεξε να ευθυγραμμιστεί με τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, με στόχο τη διασφάλιση κρίσιμων πρώτων υλών. Πρόκειται για έναν τομέα όπου τα συμφέροντα των δύο πλευρών συμπίπτουν, ειδικά απέναντι στη δεσπόζουσα θέση της Κίνας στην παγκόσμια αγορά σπάνιων γαιών.
Μια «ασπίδα» απέναντι στο Πεκίνο
Σύμφωνα με την αναλύτρια Christina Lu του Foreign Policy, η κινητικότητα αυτή αντικατοπτρίζει την έντονη ανησυχία της Ευρώπης για την εξάρτησή της από την Κίνα. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες φαίνεται να αξιοποιούν τον τομέα των ορυκτών ως ένα από τα ελάχιστα πεδία όπου μπορούν να συντονιστούν με την Ουάσινγκτον, επιχειρώντας παράλληλα να μειώσουν τις εντάσεις σε μια κατά τα άλλα εύθραυστη σχέση.
«Σε μια περίοδο όπου η διατλαντική συμμαχία δέχεται σοβαρές πιέσεις, οι σπάνιες γαίες λειτουργούν ως ο κρίκος που τη συγκρατεί», σημειώνει ο Tom Moerenhout από το Columbia University, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική σημασία των υλικών αυτών.
Το στοίχημα της τεχνητής νοημοσύνης
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση σε μέταλλα όπως ο χαλκός, απαραίτητος για τη λειτουργία των data centers που στηρίζουν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και στις σπάνιες γαίες, όπου η Κίνα διατηρεί κυρίαρχη θέση. Το Πεκίνο έχει ήδη αξιοποιήσει τον έλεγχό του στην παραγωγή αυτών των υλικών ως διαπραγματευτικό μοχλό στον εμπορικό ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ, ωθώντας την Ουάσινγκτον να επιταχύνει τη διαφοροποίηση των προμηθευτών της.
Διπλωματικός πυρετός και ευρωπαϊκή ανταπόκριση
Η προσπάθεια της Ουάσινγκτον να διαμορφώσει νέες αλυσίδες εφοδιασμού κινητοποίησε δεκάδες χώρες. Πάνω από 50 αντιπροσωπείες φέρονται να ανταποκρίθηκαν σε σχετική πρωτοβουλία, επιδιώκοντας συμφωνίες συνεργασίας.
Η Ευρώπη δεν έμεινε αμέτοχη. Από τις 55 αποστολές που συμμετείχαν σε υπουργική σύνοδο, έντεκα χώρες – μεταξύ αυτών και το Ηνωμένο Βασίλειο – υπέγραψαν διμερή πλαίσια συνεργασίας ή μνημόνια κατανόησης με τις ΗΠΑ. Παράλληλα, ΕΕ, ΗΠΑ και Ιαπωνία ανακοίνωσαν κοινές δράσεις για την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού.
Υπολογισμοί και φόβοι
Κατά την Christina Lu, η ευρωπαϊκή σύμπλευση ίσως δεν περιορίζεται μόνο σε οικονομικά κίνητρα. Υπάρχει η εκτίμηση ότι η συνεργασία στον τομέα των σπάνιων γαιών θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «ασφαλιστική δικλείδα» απέναντι σε ενδεχόμενες πιέσεις – είτε με τη μορφή δασμών είτε άλλων πιο σκληρών μέτρων. Οι ανησυχίες εντάθηκαν ιδίως μετά τις δηλώσεις Τραμπ, ο οποίος δεν απέκλεισε τη χρήση βίας στο ζήτημα της Γροιλανδίας.
«Υπάρχει ο φόβος ότι, αν δεν διαπιστωθεί πρόθεση συνεργασίας, η Ουάσινγκτον ενδέχεται να καταφύγει σε πιο επιθετικές επιλογές», σχολιάζει ο Cullen Hendrix από το Peterson Institute for International Economics.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο γεωπολιτικό τοπίο, οι σπάνιες γαίες φαίνεται να αποτελούν κάτι περισσότερο από απλές πρώτες ύλες: λειτουργούν ως κρίσιμος μοχλός ισορροπίας σε μια σχέση που δοκιμάζεται διαρκώς.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
