Στεγαστικό: Τα 14 νέα μέτρα που αλλάζουν την αγορά κατοικίας – Από το νέο «Σπίτι μου» έως τη Golden Visa

Έναν νέο «χάρτη» παρεμβάσεων στη στεγαστική αγορά διαμορφώνει η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, με την κυβέρνηση να στρέφει πλέον το βάρος όχι μόνο στη στήριξη όσων αναζητούν κατοικία, αλλά και στην αύξηση της προσφοράς διαθέσιμων και προσιτών ακινήτων.

Η στρατηγική, που εγκρίθηκε από την Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής, περιλαμβάνει συνολικά 50 μέτρα με προϋπολογισμό άνω των 6,5 δισ. ευρώ. Από αυτά, 36 έχουν ήδη δρομολογηθεί ή εφαρμόζονται, ενώ 14 αποτελούν νέες προτεινόμενες παρεμβάσεις.

Δεν πρόκειται για μέτρα που θα εφαρμοστούν ταυτόχρονα. Αντίθετα, αποτελούν τον σχεδιασμό πάνω στον οποίο θα κινηθεί η στεγαστική πολιτική τα επόμενα χρόνια, με τις πρώτες παρεμβάσεις να δρομολογούνται έως το 2027 και τον ορίζοντα να φτάνει έως το 2030 και πέρα από αυτόν.

Στο νέο πακέτο περιλαμβάνονται από ένα νέο μοντέλο «Σπίτι μου» με φθηνότερα στεγαστικά δάνεια έως φορολογικά και πολεοδομικά κίνητρα για την κατασκευή προσιτών κατοικιών. Παράλληλα, εξετάζονται νέα εργαλεία για φοιτητές, δημοσίους υπαλλήλους σε νησιά, κοινωνική κατοικία, αλλά και μια νέα μορφή Golden Visa που θα συνδέεται υποχρεωτικά με τη μακροχρόνια μίσθωση.

Τα 14 νέα μέτρα

1. Ταχύτερες οικοδομικές άδειες με ψηφιοποίηση και AI

Πρώτη παρέμβαση είναι ο εκσυγχρονισμός της διαδικασίας έκδοσης οικοδομικών αδειών, με περαιτέρω ψηφιοποίηση, αξιοποίηση του e-Άδειες και του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη, διασύνδεση πληροφοριακών συστημάτων και αυτοματοποιημένους ελέγχους.

Στο σχέδιο περιλαμβάνεται ακόμη και η αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης για τον έλεγχο δικαιολογητικών και τον εντοπισμό ελλείψεων στους φακέλους, με στόχο να περιοριστούν οι καθυστερήσεις στην κατασκευή νέων κατοικιών.

2. Ψηφιακή πλατφόρμα για φοιτητές και συγκατοίκηση

Η αντιμετώπιση του υψηλού κόστους της φοιτητικής στέγης περνά και μέσα από τη συγκατοίκηση. Σχεδιάζεται ειδική πλατφόρμα όπου οι φοιτητές θα μπορούν να αναζητούν τόσο διαθέσιμο σπίτι όσο και συγκάτοικο.

Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να καταχωρούν ακίνητα κατάλληλα για συγκατοίκηση, ενώ εξετάζεται η σύνδεση της πλατφόρμας με το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα.

Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζονται κρατικές εγγυήσεις προς τους ιδιοκτήτες, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος από απλήρωτα ενοίκια ή πιθανές ζημιές.

3. Στέγη για γιατρούς, εκπαιδευτικούς και δημοσίους υπαλλήλους στα νησιά

Η έλλειψη κατοικιών σε τουριστικές περιοχές δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στη στελέχωση δημόσιων υπηρεσιών.

Για τον λόγο αυτό σχεδιάζεται πλατφόρμα που θα καταγράφει διαθέσιμα ακίνητα και στεγαστικές ανάγκες, ώστε να γίνεται αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης.

Το μέτρο αφορά κυρίως εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές και άλλους δημοσίους υπαλλήλους που υπηρετούν σε νησιά και περιοχές όπου τα διαθέσιμα σπίτια για μακροχρόνια μίσθωση είναι περιορισμένα.

4. Φθηνότερη χρηματοδότηση για προσιτές κατοικίες

Χαμηλότοκα δάνεια, κρατικές εγγυήσεις και επιδοτήσεις επιτοκίου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση ιδιωτικών επενδύσεων στην κοινωνική και προσιτή κατοικία.

Η βασική προϋπόθεση θα είναι μέρος των κατοικιών που δημιουργούνται με αυτά τα χρηματοδοτικά εργαλεία να διατίθεται με όρους κοινωνικής ή προσιτής στέγασης και όχι αποκλειστικά στις ελεύθερες τιμές της αγοράς.

5. Αξιοποίηση δημόσιας γης για φθηνά σπίτια στα νησιά

Στο στόχαστρο μπαίνει και η αναξιοποίητη δημόσια γη σε νησιά όπου η στεγαστική πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη.

Η λογική του μέτρου προβλέπει τη δυνατότητα ανάπτυξης κατοικιών από ιδιώτες σε δημόσιες εκτάσεις, με αντάλλαγμα την υποχρέωση μέρος των ακινήτων να διατίθεται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα με κοινωνικό ή προσιτό ενοίκιο.

6. Ένας νέος «ΟΕΚ» για τη στεγαστική πολιτική

Προτείνεται η δημιουργία Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, ο οποίος θα λειτουργεί ως κεντρικός μηχανισμός συντονισμού.

Θα συγκεντρώνει δεδομένα για την αγορά, θα παρακολουθεί την εφαρμογή των προγραμμάτων και θα συντονίζει υπουργεία, δήμους και άλλους εμπλεκόμενους φορείς.

Η πρόταση συνδέεται και με το θεσμικό κενό που δημιουργήθηκε μετά την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας το 2012. Για τη δημιουργία και λειτουργία του προβλέπεται χρηματοδότηση 3 εκατ. ευρώ μέσω του ΕΣΠΑ 2021-2027.

7. Οι δήμοι ως ενδιάμεσοι για κοινωνικά ενοίκια

Τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης θα λειτουργούν ως σύνδεσμος μεταξύ ιδιοκτητών που διαθέτουν κατοικίες και νοικοκυριών που αναζητούν προσιτή στέγη.

Θα καταγράφουν διαθέσιμα ακίνητα, θα υποστηρίζουν τη διαδικασία μίσθωσης και θα παρακολουθούν τις συμβάσεις, με στόχο να δημιουργηθεί οργανωμένη αγορά κοινωνικής μίσθωσης σε τοπικό επίπεδο.

Για την ανάπτυξη του δικτύου προβλέπεται προϋπολογισμός περίπου 6,5 εκατ. ευρώ.

8. Νέο Ταμείο για κοινωνικές κατοικίες

Σχεδιάζεται η δημιουργία ειδικού Ταμείου για τη χρηματοδότηση κοινωνικής και προσιτής κατοικίας.

Η αρχική χρηματοδοτική βάση τοποθετείται ενδεικτικά στα 20-25 εκατ. ευρώ, με στόχο να κινητοποιηθούν στη συνέχεια μεγαλύτερα δημόσια, ευρωπαϊκά και ιδιωτικά κεφάλαια.

Το Ταμείο θα έχει ανακυκλούμενο χαρακτήρα, ώστε τα έσοδά του να επιστρέφουν στον μηχανισμό και να χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση νέων κατοικιών.

9. Περισσότερη δόμηση με αντάλλαγμα προσιτά σπίτια

Μία από τις σημαντικότερες προτάσεις αφορά την παροχή πολεοδομικών κινήτρων σε ιδιώτες επενδυτές.

Η λογική είναι ότι ένας επενδυτής θα μπορεί να λάβει συγκεκριμένες πολεοδομικές διευκολύνσεις ή άλλα κίνητρα, υπό την προϋπόθεση ότι μέρος της ωφέλειας θα επιστρέφει στην κοινωνία με τη μορφή προσιτών ή κοινωνικών κατοικιών.

Το μοντέλο θα μπορούσε να εφαρμοστεί τόσο σε νέες αναπτύξεις όσο και σε μεγάλα ανενεργά ή υποαξιοποιούμενα ακίνητα εντός των πόλεων.

10. Νέα Golden Visa με υποχρεωτική μακροχρόνια μίσθωση

Στο τραπέζι βρίσκεται μια νέα κατηγορία Golden Visa με διαφορετική φιλοσοφία από τη σημερινή.

Ο ξένος επενδυτής θα μπορεί να αποκτά χαρτοφυλάκιο περισσότερων του ενός ακινήτων, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά θα διατίθενται αποκλειστικά σε μακροχρόνια μίσθωση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Η βραχυχρόνια μίσθωση δεν θα επιτρέπεται, ενώ θα υπάρχει μηχανισμός παρακολούθησης της χρήσης των ακινήτων.

Στόχος είναι τα κεφάλαια που εισέρχονται μέσω της Golden Visa να αυξάνουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών στη μακροχρόνια αγορά και όχι να το περιορίζουν.

11. Νέος μηχανισμός για την αντιμετώπιση της αστεγίας

Προβλέπεται ένα πιο οργανωμένο σύστημα για την έγκαιρη καταγραφή των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν στεγαστική επισφάλεια.

Το σχέδιο περιλαμβάνει πληροφοριακό σύστημα, αξιολόγηση των υφιστάμενων δομών, εκπαίδευση στελεχών και καλύτερη διασύνδεση των ωφελουμένων με τις κοινωνικές υπηρεσίες.

Ο προϋπολογισμός της συγκεκριμένης παρέμβασης υπολογίζεται περίπου στα 1,81 εκατ. ευρώ.

12. Νέο «Σπίτι μου» με φθηνότερα στεγαστικά

Από τα μέτρα που αναμένεται να συγκεντρώσουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι ο σχεδιασμός ενός πιο μόνιμου μηχανισμού στήριξης για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.

Η πρόταση παραπέμπει στο γαλλικό μοντέλο Prêt à Taux Zéro (PTZ) και εξετάζει τη δυνατότητα φορολογικών κινήτρων προς τις τράπεζες, ώστε να χορηγούν στεγαστικά δάνεια με χαμηλότερο επιτόκιο στους δικαιούχους.

Το εργαλείο θα μπορούσε να αξιοποιείται όχι μόνο για την αγορά πρώτης κατοικίας αλλά και για την αποπεράτωση κατοικίας σε ιδιόκτητο οικόπεδο.

Παράλληλα, εξετάζεται ο συνδυασμός του με τον Λογαριασμό Στέγασης Νέων και με παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης. Οι δυνητικοί νέοι δικαιούχοι υπολογίζονται περίπου σε 16.000.

13. Μειωμένος ΦΠΑ και φορολογικά κίνητρα για κοινωνικές κατοικίες

Στο φορολογικό σκέλος εξετάζεται η εφαρμογή μειωμένου ΦΠΑ στην κατασκευή κοινωνικών και προσιτών κατοικιών.

Δεν πρόκειται για οριζόντια μείωση του ΦΠΑ σε όλα τα νεόδμητα ακίνητα, αλλά για στοχευμένο κίνητρο στις κατασκευές που θα δεσμεύονται για χρήση ως προσιτή κατοικία.

Παράλληλα, εξετάζεται ο συνδυασμός του μειωμένου ΦΠΑ με άλλα φορολογικά κίνητρα, όπως πιθανές απαλλαγές από τον ΕΝΦΙΑ, ώστε να ενισχυθεί το ενδιαφέρον ιδιωτών για τη δημιουργία κατοικιών με προσιτό κόστος.

14. Νέος δείκτης για τις πραγματικές τιμές των ακινήτων

Τέλος, σχεδιάζεται ένας Εθνικός Δείκτης Τιμών Ακινήτων, ο οποίος θα συγκεντρώνει δεδομένα από αγοραπωλησίες, μισθώσεις, τραπεζικές αποτιμήσεις, φορολογικά στοιχεία και άλλες πηγές.

Στόχος είναι να υπάρχει σαφέστερη εικόνα για τις πραγματικές τιμές ανά περιοχή και κατηγορία ακινήτου.

Η δημιουργία του δείκτη δεν σημαίνει, πάντως, ότι προβλέπεται άμεσα πλαφόν στα ενοίκια. Η κατεύθυνση της Στρατηγικής είναι η δημιουργία ενός αξιόπιστου μηχανισμού παρακολούθησης της αγοράς και όχι, στην παρούσα φάση, ο διοικητικός καθορισμός ανώτατων μισθωμάτων.

Το κοινό στοιχείο των 14 νέων παρεμβάσεων είναι ότι η στεγαστική πολιτική μετακινείται σταδιακά από την επιδότηση της ζήτησης προς την ενίσχυση της προσφοράς. Περισσότερα διαθέσιμα σπίτια, επιστροφή ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση, αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και δημιουργία νέου αποθέματος κοινωνικής κατοικίας αποτελούν πλέον τους βασικούς άξονες του σχεδιασμού για τα επόμενα χρόνια.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News