Σύνταξη χωρίς όριο ηλικίας για ασφαλισμένους με σοβαρές παθήσεις

Μία ιδιαίτερα ευνοϊκή δυνατότητα συνταξιοδότησης προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία για ασφαλισμένους που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες σοβαρές παθήσεις. Πρόκειται για τη χορήγηση σύνταξης γήρατος χωρίς όριο ηλικίας, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται τα κριτήρια που προβλέπει ο Ν. 612/1977, όπως ισχύει.

Βασική προϋπόθεση είναι η συμπλήρωση 4.050 ημερών ή 15 ετών ασφάλισης, ενώ ανάλογα με την πάθηση και την κατηγορία του ασφαλισμένου απαιτείται και συγκεκριμένο ποσοστό αναπηρίας.

15 χρόνια ασφάλισης χωρίς όριο ηλικίας

Το σημαντικότερο στοιχείο της ρύθμισης είναι ότι ο ασφαλισμένος δεν χρειάζεται να περιμένει τη συμπλήρωση του γενικού ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης.

Για τους ασφαλισμένους των πρώην ασφαλιστικών φορέων, με εξαίρεση το πρώην ΝΑΤ ως προς την υπαγωγή στις συγκεκριμένες διατάξεις, αρκεί να συντρέχουν οι ειδικές προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία, μεταξύ των οποίων και η πραγματοποίηση 4.050 ημερών ή 15 ετών ασφάλισης.

Για τη συμπλήρωση της απαιτούμενης 15ετίας μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να αξιοποιηθεί χρόνος διαδοχικής ασφάλισης, ακόμη και χρόνος στο πρώην ΝΑΤ.

Συνυπολογίζεται επίσης, σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες, ασφαλιστικός χρόνος σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, στην Ελβετία, στο Ηνωμένο Βασίλειο ή σε χώρες με τις οποίες η Ελλάδα έχει συνάψει διακρατικές συμφωνίες κοινωνικής ασφάλισης.

Στον απαιτούμενο χρόνο μπορούν επίσης να προσμετρηθούν χρόνοι που αναγνωρίζονται από την ασφαλιστική νομοθεσία, όπως ορισμένες περιπτώσεις στρατιωτικής υπηρεσίας, καθώς και χρόνος επιδότησης λόγω ανεργίας ή ασθένειας.

Ευνοϊκός υπολογισμός της κύριας σύνταξης

Το πλεονέκτημα δεν περιορίζεται στην απουσία ορίου ηλικίας.

Για τους ασφαλισμένους που υπάγονται στις ειδικές διατάξεις, η κύρια σύνταξη υπολογίζεται με τον συντελεστή αναπλήρωσης που αντιστοιχεί σε 10.500 ημέρες ή 35 έτη ασφάλισης, ανεξάρτητα από τον πραγματικό χρόνο ασφάλισης που απαιτήθηκε για τη θεμελίωση του δικαιώματος.

Η ρύθμιση αφορά την κύρια σύνταξη. Η επικουρική υπολογίζεται με βάση τον πραγματικό χρόνο ασφάλισης του ασφαλισμένου.

Οι παθήσεις στον ιδιωτικό τομέα

Στο ειδικό καθεστώς μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να ενταχθούν ασφαλισμένοι του ιδιωτικού τομέα, πλην ΝΑΤ, που πάσχουν μεταξύ άλλων από:

• τύφλωση και από τα δύο μάτια,
• τετραπληγία, παραπληγία, παραπάρεση ή τετραπάρεση,
• β-ομόζυγο μεσογειακή αναιμία και δρεπανοκυτταρική ή μικροδρεπανοκυτταρική αναιμία, όταν απαιτούνται μεταγγίσεις,
• χρόνια νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου, με αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση,
• αιμορροφιλία τύπου Α ή Β,
• σκλήρυνση κατά πλάκας που προκαλεί τετραπληγία ή παραπληγία,
• κυστική ίνωση,
• μόνιμη ορθοκυστική διαταραχή,
• κληρονομική σιδηροβλαστική αναιμία,
• φωκομέλεια,
• μυασθένεια,
• μυοπάθειες.

Στις περιπτώσεις όπου το προβλέπουν οι ειδικές διατάξεις, απαιτείται ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%.

Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, μεταμοσχευθέντες νεφρού, άτομα που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγών οργάνων, όπως καρδιάς, πνευμόνων, ήπατος ή παγκρέατος, και βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή, καθώς και μεταμοσχευθέντες μυελού των οστών.

Ειδικές διατάξεις ισχύουν επίσης για περιπτώσεις ακρωτηριασμού δύο άνω άκρων, δύο κάτω άκρων ή ενός άνω και ενός κάτω άκρου, με τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.

Τι ισχύει για το Δημόσιο

Στον Δημόσιο Τομέα, η βασική προϋπόθεση των 15 ετών ασφάλισης εφαρμόζεται τόσο σε παλαιούς όσο και σε νέους ασφαλισμένους που εμπίπτουν στις ειδικές κατηγορίες.

Μεταξύ άλλων, στις προστατευόμενες κατηγορίες περιλαμβάνονται οι παντελώς τυφλοί, οι παραπληγικοί και οι τετραπληγικοί, καθώς και ασφαλισμένοι με:

• διάχυτο γιγαντιαίο αιματολεμφαγγείωμα,
• υπερφωσφατασαιμία,
• β-ομόζυγο μεσογειακή, δρεπανοκυτταρική ή μικροδρεπανοκυτταρική αναιμία με ανάγκη μετάγγισης,
• χρόνια νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου με αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση,
• αιμορροφιλία Α ή Β,
• μυασθένεια,
• μυοπάθεια,
• κυστική ίνωση,
• μόνιμη ορθοκυστική διαταραχή.

Προβλέπονται επίσης ειδικές κατηγορίες για ασφαλισμένους που έχουν υποστεί ακρωτηριασμό άκρων ή έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση μυελού των οστών ή συμπαγών οργάνων, όπως καρδιάς, πνευμόνων, ήπατος, παγκρέατος ή νεφρών.

Και σε αυτές τις περιπτώσεις εφαρμόζονται οι ειδικότερες προϋποθέσεις της νομοθεσίας, μεταξύ των οποίων και το απαιτούμενο ποσοστό αναπηρίας.

Πότε μπορεί να μετατραπεί η σύνταξη αναπηρίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα μετατροπής σύνταξης αναπηρίας σε σύνταξη γήρατος με τις ειδικές διατάξεις του Ν. 612/1977.

Η δυνατότητα μπορεί να αφορά συνταξιούχους οι οποίοι, κατά τον χρόνο που συνταξιοδοτήθηκαν λόγω αναπηρίας, έπασχαν ήδη από πάθηση που περιλαμβανόταν στις ειδικές διατάξεις, αλλά δεν είχαν ζητήσει την εφαρμογή τους.

Μπορεί επίσης να αφορά περιπτώσεις όπου η πάθηση εντάχθηκε στις ειδικές διατάξεις σε μεταγενέστερο χρόνο από εκείνον της αρχικής αίτησης συνταξιοδότησης.

Δεν ισχύει, ωστόσο, η ίδια δυνατότητα για συνταξιούχους οι οποίοι κατά την έναρξη της σύνταξης αναπηρίας δεν είχαν ούτε τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης ούτε κάποια από τις προβλεπόμενες παθήσεις και απέκτησαν την πάθηση ή την αναπηρία μεταγενέστερα.

Η κρίσιμη λεπτομέρεια

Οι συγκεκριμένες διατάξεις αποτελούν σημαντική εξαίρεση από τους γενικούς κανόνες συνταξιοδότησης. Για ασφαλισμένους που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες σοβαρές παθήσεις, μπορεί να ανοίγει ο δρόμος για σύνταξη γήρατος χωρίς όριο ηλικίας, με βασική προϋπόθεση τη συμπλήρωση 15 ετών ή 4.050 ημερών ασφάλισης.

Παράλληλα, προβλέπεται ευνοϊκότερος τρόπος υπολογισμού της κύριας σύνταξης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει δυνατότητα μετατροπής ήδη καταβαλλόμενης σύνταξης αναπηρίας.

Η υπαγωγή, πάντως, δεν είναι αυτόματη. Εξαρτάται από την ακριβή πάθηση, το ποσοστό αναπηρίας, τον χρόνο ασφάλισης, τον ασφαλιστικό φορέα και τον χρόνο κατά τον οποίο εμφανίστηκε ή πιστοποιήθηκε η πάθηση.

Για τον λόγο αυτό, πριν από την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης απαιτείται εξατομικευμένος έλεγχος των ασφαλιστικών και ιατρικών δεδομένων κάθε ενδιαφερόμενου.

Ναταλία (Ευθαλία) Κ. Νεραντζάκη, Δικηγόρος, Νομική Σχολή Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης – Μεταπτυχιακές Σπουδές στο Φορολογικό Δίκαιο, ΕΚΠΑ

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο alfavita.gr

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News