Συρία: Το μυστικό «Site 99» που άναψε συναγερμό σε Ισραήλ και ΗΠΑ – Στο κάδρο και η Τουρκία

Πελοπόννησος Newsroom

Μία μυστική εγκατάσταση στη Συρία, γνωστή ως «Site 99», βρέθηκε τους τελευταίους μήνες στο επίκεντρο ενός εξαιρετικά ευαίσθητου διπλωματικού παρασκηνίου, καθώς Ισραήλ και ΗΠΑ αναζητούσαν τρόπο να απομακρυνθεί πυρηνικό υλικό που είχε απομείνει από το πρόγραμμα του καθεστώτος Μπασάρ αλ Άσαντ χωρίς να προκληθεί νέα στρατιωτική κρίση στην περιοχή.

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Axios από Ισραηλινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας αναμένεται να αναλάβει την απομάκρυνση του υλικού, έπειτα από συμφωνία που επιτεύχθηκε με τη νέα συριακή κυβέρνηση περίπου τρεις εβδομάδες πριν. Η ίδια η επιχείρηση, ωστόσο, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και το υλικό παραμένει προς το παρόν στην εγκατάσταση.

Η υπόθεση παρέμενε μέχρι σήμερα μυστική, παρότι οι διαβουλεύσεις και οι απειλές γύρω από το Site 99 είχαν διαρκέσει μήνες.

Το πυρηνικό αποτύπωμα του Άσαντ

Το Site 99 συνδέεται με το παλαιό μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα της Συρίας και ειδικότερα με τον αντιδραστήρα Αλ Κιμπάρ, στην περιοχή της Ντέιρ εζ-Ζορ.

Το Ισραήλ είχε καταστρέψει τον αντιδραστήρα με αεροπορική επιδρομή το 2007. Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας κατέληξε αργότερα ότι το κτίριο που καταστράφηκε ήταν πολύ πιθανό να αποτελεί μη δηλωμένο πυρηνικό αντιδραστήρα. Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, η νέα συριακή ηγεσία συμφώνησε να συνεργαστεί με την IAEA για να κλείσουν οι εκκρεμότητες γύρω από τις παλαιές πυρηνικές δραστηριότητες της χώρας.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το Axios, στο Site 99 είχε αποθηκευτεί μεταξύ άλλων «yellowcake», δηλαδή συμπύκνωμα μεταλλεύματος ουρανίου, καθώς και άλλα κατάλοιπα από το πρόγραμμα του Αλ Κιμπάρ.

Το υλικό, στη μορφή στην οποία βρίσκεται στην εγκατάσταση, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Κατά τον ίδιο Αμερικανό αξιωματούχο, ωστόσο, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε έναν λεγόμενο «βρώμικο» ραδιολογικό μηχανισμό, δηλαδή σε συμβατικό εκρηκτικό που διασπείρει ραδιενεργό υλικό.

Η ισραηλινή απειλή για νέο βομβαρδισμό

Το Ισραήλ παρακολουθούσε στενά το Site 99 επί περίπου δύο χρόνια και, σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους, είχε ήδη βομβαρδίσει τις εισόδους του μετά την πτώση του Άσαντ ώστε να εμποδίσει την πρόσβαση στην εγκατάσταση.

Για περισσότερο από έναν χρόνο, Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι συζητούσαν πώς θα μπορούσε να επιλυθεί το ζήτημα. Η ισραηλινή πλευρά κατέστησε σαφές στην Ουάσιγκτον ότι δεν θα δεχόταν να παραμείνει επ’ αόριστον το πυρηνικό υλικό εκεί.

Σύμφωνα με το Axios, Ισραηλινοί αξιωματούχοι έφθασαν στο σημείο να προειδοποιήσουν ότι η εγκατάσταση θα μπορούσε να βομβαρδιστεί ξανά εάν το υλικό δεν απομακρυνόταν ή εάν υπήρχαν ενδείξεις ότι η νέα συριακή κυβέρνηση επιχειρούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό. Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε πάντως ότι το Ισραήλ δεν είχε φθάσει πραγματικά ένα βήμα πριν από την πραγματοποίηση νέου πλήγματος.

Οι κινήσεις που έφεραν την Τουρκία στο κάδρο

Η ένταση κορυφώθηκε πριν από μερικές εβδομάδες, όταν το Ισραήλ εντόπισε κινήσεις στην περιοχή της εγκατάστασης.

Οι κινήσεις αυτές προκάλεσαν υποψίες στην ισραηλινή πλευρά ότι η νέα κυβέρνηση της Συρίας ενδεχομένως επιχειρούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο αποθηκευμένο υλικό. Στο πλαίσιο αυτής της ανησυχίας, Ισραηλινοί αξιωματούχοι εξέτασαν ακόμη και το ενδεχόμενο η Τουρκία να βοηθούσε τη Δαμασκό.

Η συγκεκριμένη πληροφορία χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση: πρόκειται για ισραηλινή ανησυχία που μεταφέρθηκε στους Αμερικανούς και όχι για στοιχείο που αποδεικνύει τουρκική συμμετοχή.

Η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε τότε από το Ισραήλ να μην προχωρήσει σε στρατιωτική ενέργεια και έφερε την IAEA στο κέντρο της προσπάθειας για εξεύρεση λύσης.

Η μυστική συμφωνία

Η διπλωματική λύση που τελικά επιλέχθηκε προβλέπει την απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας με τη συναίνεση της νέας συριακής κυβέρνησης.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, όταν η Ουάσιγκτον έθεσε αρχικά το ζήτημα στη Δαμασκό, Σύροι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν καν την ύπαρξη πυρηνικού υλικού στο Site 99. Το Axios αναφέρει ότι εξαιρετικά περιορισμένος αριθμός ανθρώπων σε ΗΠΑ, Ισραήλ και Συρία γνώριζε την πραγματική φύση της εγκατάστασης.

Η συριακή κυβέρνηση επιβεβαίωσε την Τρίτη ότι συνεργάζεται με την IAEA, τις ΗΠΑ και άλλες χώρες για το συγκεκριμένο ζήτημα, χωρίς να δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες της επιχείρησης.

Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η διαδικασία απομάκρυνσης μπορεί να ξεκινήσει σύντομα, με στόχο να έχει ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του 2026. Μέχρι τότε, το Site 99 παραμένει ενεργό κομμάτι μιας εξαιρετικά ευαίσθητης επιχείρησης που συνδέει ένα μυστικό του καθεστώτος Άσαντ με τις σημερινές ισορροπίες ανάμεσα στη Δαμασκό, την Ουάσιγκτον, το Ισραήλ και –έστω ως φόβο της ισραηλινής πλευράς– την Τουρκία.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News