Ταμείο Ανάκαμψης ΕΕ: Φιλόδοξο στο όραμα, άνισο στην εφαρμογή – Τι δείχνει η αποτίμηση έξι χρόνια μετά
Καθώς πλησιάζουν οι τελικές προθεσμίες εκταμίευσης, το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης αποκαλύπτει μια μικτή εικόνα: σημαντικές επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις, αλλά και δομικές αδυναμίες που φρενάρουν τον οικονομικό μετασχηματισμό της Ευρώπης.
Σε ελαιώνες και αμπελώνες σε ολόκληρη την Ισπανία, αισθητήρες και drones συλλέγουν δεδομένα εδάφους, τα οποία τροφοδοτούν μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης με στόχο τη βελτίωση της αγροτικής παραγωγής. Το εγχείρημα, που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της φιλοσοφίας του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού προγράμματος ανάκαμψης μετά το Σχέδιο Μάρσαλ: αποανθρακοποίηση, ψηφιοποίηση και εκσυγχρονισμός κρίσιμων τομέων της οικονομίας.
Έξι χρόνια μετά τη συμφωνία για τη δημιουργία του Ταμείου, ύψους 955 δισ. δολαρίων, και με τις τελικές προθεσμίες εκταμίευσης να πλησιάζουν, η συνολική εικόνα παραμένει σύνθετη. Όπως σημειώνει το Reuters, ελλείψεις δεξιοτήτων, γραφειοκρατία και αβεβαιότητα για τη συνέχιση της χρηματοδότησης μετά τη λήξη του προγράμματος δυσκολεύουν την πλήρη αξιοποίηση των πόρων.
«Τα κονδύλια μάς άφησαν υποδομές δεδομένων, κοινή διακυβέρνηση και ομάδες ικανές να λειτουργούν τεχνητή νοημοσύνη σε μεγάλη κλίμακα. Αυτό που δεν μας άφησαν είναι ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο», δηλώνει στο Reuters ο συντονιστής του ισπανικού αγροτικού έργου Χουάν Φρανθίσκο Ντελγκάδο, επισημαίνοντας ότι ήδη αναζητείται χρηματοδοτικό σχήμα για τη συνέχιση της πλατφόρμας μετά την εξάντληση των ευρωπαϊκών πόρων.
Φιλόδοξοι στόχοι, περιορισμένη ταχύτητα
Το Ταμείο Ανάκαμψης δημιουργήθηκε το 2020, όταν η πανδημία προκάλεσε πρωτοφανή συρρίκνωση του ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Οι ηγέτες της ΕΕ έθεσαν ως στόχο όχι μόνο την άμεση στήριξη των οικονομιών, αλλά και τη μετάβαση σε ένα πιο ψηφιακό και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης.
Στο πλαίσιο αυτό, διατέθηκαν το 2021 πάνω από 700 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και δάνεια, αν και τελικά το ποσό περιορίστηκε στα 577 δισ. ευρώ, καθώς ορισμένα κράτη-μέλη δεν αξιοποίησαν πλήρως τα διαθέσιμα δάνεια. Πέντε χρόνια αργότερα, περίπου 182 δισ. ευρώ παραμένουν αδιάθετα, σύμφωνα με υπολογισμούς του Reuters βάσει στοιχείων της ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Ταμείο πέτυχε τόσο βραχυπρόθεσμους όσο και μακροπρόθεσμους στόχους. Ωστόσο, αξιωματούχοι, επιχειρήσεις και αναλυτές κάνουν λόγο για άνισα αποτελέσματα, με την απορρόφηση των κονδυλίων και την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων να εξελίσσονται πιο αργά από το αναμενόμενο.
Διαρθρωτικά οφέλη, αλλά χαμηλή ανάπτυξη
Υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι το Ταμείο λειτούργησε ως «μαξιλάρι» απέναντι στο σοκ της πανδημίας και έσπασε ένα διαχρονικό ταμπού, καθιερώνοντας την κοινή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ως εργαλείο πολιτικής. Παράλληλα, οι προϋποθέσεις πρόσβασης στους πόρους οδήγησαν σε μεταρρυθμίσεις, όπως αλλαγές στην αγορά εργασίας σε Γαλλία και Ισπανία, ταχύτερες αδειοδοτήσεις για ΑΠΕ σε Ιταλία, Ελλάδα και Πορτογαλία, καθώς και ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.
Ωστόσο, η καθυστέρηση στην εφαρμογή αυτών των αλλαγών περιόρισε την άμεση επίδρασή τους στην ανάπτυξη, η οποία παραμένει υποτονική σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Η ανάγκη αποτελεσματικής αξιοποίησης των πόρων αποκτά πλέον μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι πιέσεις στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον ενισχύουν την αίσθηση ότι η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει τον μετασχηματισμό της.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
