Πώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει οικονομία, εργασία και κεντρικές τράπεζες
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος περιέγραψε την AI ως δύναμη που μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα, αλλά και να δημιουργήσει νέους κινδύνους για εργασία, τράπεζες και θεσμούς
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πλέον μια τεχνολογική υπόσχεση του μέλλοντος, αλλά ένας παράγοντας που επηρεάζει ήδη την οικονομική πολιτική, την παραγωγή, την αγορά εργασίας και τη λειτουργία των θεσμών. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, στην ομιλία του στο 4th “Quo Vadis AI?” Conference, με τίτλο «Τεχνητή Νοημοσύνη, Αγορά Εργασίας και Κεντρικές Τράπεζες».
Ο κ. Στουρνάρας περιέγραψε την AI ως τεχνολογική μετάβαση μεγάλης κλίμακας, ικανή να επηρεάσει ταυτόχρονα την παραγωγικότητα, τη δομή της απασχόλησης, τις γεωπολιτικές ισορροπίες, την κατανομή του εισοδήματος και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι θεσμοί.
Το κεντρικό ερώτημα, όπως προκύπτει από την παρέμβασή του, δεν είναι μόνο αν η τεχνητή νοημοσύνη θα φέρει μεγαλύτερη ανάπτυξη. Είναι αν οι κοινωνίες, οι κυβερνήσεις, οι επιχειρήσεις και οι κεντρικές τράπεζες θα καταφέρουν να κατευθύνουν αυτή τη δύναμη με τρόπο που να ενισχύει την ευημερία, χωρίς να διευρύνει τις ανισότητες και τους συστημικούς κινδύνους.
Η AI ως σημείο καμπής για την παγκόσμια οικονομία
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος τόνισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη αναδειχθεί σε έναν από τους βασικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τις σύγχρονες προκλήσεις για τις οικονομίες, την αγορά εργασίας και τις κεντρικές τράπεζες.
Όπως σημείωσε, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται μπροστά σε μια τεχνολογική μετάβαση που δεν περιορίζεται στην αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών. Η AI επεκτείνεται στη γνώση, στην ανάλυση, στη λήψη αποφάσεων και στη δημιουργία περιεχομένου.
Η αλλαγή αυτή, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, φέρνει νέες ευκαιρίες αλλά και νέες ανισορροπίες. Η ιστορία δείχνει ότι μεγάλες τεχνολογικές επαναστάσεις, όπως η ατμομηχανή, ο ηλεκτρισμός και το διαδίκτυο, αύξησαν μακροπρόθεσμα την παραγωγικότητα και το βιοτικό επίπεδο. Ωστόσο, τα οφέλη τους δεν κατανέμονται αυτόματα ούτε ομοιόμορφα.
Παραγωγικότητα, πληθωρισμός και αβεβαιότητα
Στην ομιλία του, ο Γιάννης Στουρνάρας παρέπεμψε και στη θέση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, ότι οι οικονομίες περνούν από έναν κόσμο όπου ο κίνδυνος μπορούσε να μετρηθεί και να μοντελοποιηθεί σε έναν κόσμο «γνήσιας αβεβαιότητας».
Η τεχνητή νοημοσύνη, όπως ανέφερε, μπορεί να λειτουργήσει ως τεχνολογία γενικής χρήσης, αντίστοιχη με τον ηλεκτρισμό και το διαδίκτυο, με δυνατότητα να μετασχηματίσει την παραγωγικότητα, τις αγορές εργασίας και την οικονομική δραστηριότητα.
Για τις κεντρικές τράπεζες, αυτό δημιουργεί μια νέα πρόκληση. Δεν αρκεί να εκτιμήσουν πώς η AI θα επηρεάσει την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Πρέπει να προσαρμόσουν τα εργαλεία τους σε ένα περιβάλλον αυξημένης πολυπλοκότητας, όπου η τεχνολογική αλλαγή μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τον τρόπο μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής.
Ο κ. Στουρνάρας αναφέρθηκε και σε μελέτη της Federal Reserve Bank of New York, σύμφωνα με την οποία η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επηρεάσει τον πληθωρισμό, τις προσδοκίες των αγορών και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Κατά τη μεταβατική περίοδο υιοθέτησης των νέων τεχνολογιών, δεν αποκλείονται φαινόμενα χαμηλής παραγωγικότητας, πληθωριστικών πιέσεων και χρηματοπιστωτικής αστάθειας.
Τι σημαίνει για την αγορά εργασίας
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της ομιλίας αφορά την εργασία.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος υπογράμμισε ότι ορισμένα επαγγέλματα θα μετασχηματιστούν, άλλα θα περιοριστούν και νέα θα δημιουργηθούν. Η αλλαγή αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη για τους νέους που μπαίνουν σήμερα στην αγορά εργασίας, καθώς η αυτοματοποίηση καθηκόντων αρχικού επιπέδου ενδέχεται να περιορίσει παραδοσιακές διαδρομές επαγγελματικής ένταξης και απόκτησης εμπειρίας.
Το ζήτημα, όπως ανέφερε, δεν είναι μόνο πόσες θέσεις εργασίας θα χαθούν ή θα δημιουργηθούν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιοι εργαζόμενοι θα μπορούν να προσαρμοστούν ταχύτερα στη νέα πραγματικότητα.
Η εμπειρία προηγούμενων τεχνολογικών επαναστάσεων δείχνει ότι η συνολική απασχόληση δεν μειώνεται αναγκαστικά μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, οι μεταβάσεις μπορεί να είναι κοινωνικά επώδυνες, αν οι εργαζόμενοι δεν έχουν πρόσβαση σε εκπαίδευση, επανακατάρτιση και νέες ευκαιρίες απασχόλησης.
Οι νέοι κίνδυνοι για τις τράπεζες
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Γιάννης Στουρνάρας και στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ήδη βασικές λειτουργίες της τραπεζικής δραστηριότητας: από τη διαχείριση κινδύνων και τις πιστοδοτήσεις έως τις επενδύσεις, την εξυπηρέτηση πελατών και την ανίχνευση απάτης.
Τα οφέλη είναι σημαντικά, καθώς οι τράπεζες μπορούν να αξιοποιούν τεράστιους όγκους δεδομένων με μεγαλύτερη ταχύτητα και ακρίβεια. Ωστόσο, η ίδια τεχνολογία δημιουργεί νέες μορφές κινδύνου, όπως:
- αδιαφάνεια αλγορίθμων
- πιθανή μεροληψία στα μοντέλα
- εξάρτηση από σύνθετα συστήματα πρόβλεψης
- αυξημένες απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας
- ομοιογένεια συμπεριφοράς στις αγορές όταν πολλά ιδρύματα χρησιμοποιούν παρόμοια μοντέλα
- συγκέντρωση δεδομένων και υπολογιστικής ισχύος σε λίγες μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες
Ο κ. Στουρνάρας επισήμανε ότι οι κεντρικές τράπεζες και οι εποπτικές αρχές πρέπει πλέον να εξετάζουν όχι μόνο τους παραδοσιακούς χρηματοπιστωτικούς κινδύνους, αλλά και κινδύνους που συνδέονται με την ψηφιακή συγκέντρωση, την ανθεκτικότητα των τεχνολογικών υποδομών, τη διαφάνεια των αλγοριθμικών συστημάτων και την κυβερνοασφάλεια.
Το AI Act και η ανθρώπινη εποπτεία
Στο ευρωπαϊκό πεδίο, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος αναφέρθηκε στο AI Act, το πρώτο ολοκληρωμένο ρυθμιστικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη παγκοσμίως.
Ο νέος κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιχειρεί να διασφαλίσει ότι η καινοτομία θα αναπτυχθεί με τρόπο συμβατό με τη διαφάνεια, την ασφάλεια και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα συστήματα AI που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας και την πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικά προϊόντα χαρακτηρίζονται ως εφαρμογές υψηλού κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι υπόκεινται σε αυξημένες απαιτήσεις συμμόρφωσης, λογοδοσίας και ανθρώπινης εποπτείας.
Για τις τράπεζες και τις εποπτικές αρχές, το μήνυμα είναι σαφές: η χρήση αλγοριθμικών συστημάτων δεν μπορεί να λειτουργεί ως αδιαφανές εργαλείο λήψης αποφάσεων. Κρίσιμες αποφάσεις πρέπει να είναι τεκμηριωμένες, ελέγξιμες και απαλλαγμένες από συστημικές προκαταλήψεις ή αθέμιτες διακρίσεις.
Η πρόκληση για την Ελλάδα και την Ευρώπη
Ο Γιάννης Στουρνάρας στάθηκε και στη σημασία που έχει η τεχνητή νοημοσύνη για μικρότερες οικονομίες, όπως η ελληνική.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα διαθέτει υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό, ισχυρή ακαδημαϊκή κοινότητα, νέα γενιά επιστημόνων με ψηφιακές δεξιότητες και σημαντική δεξαμενή εξειδικευμένων Ελλήνων που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό.
Η αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων, όμως, δεν μπορεί να γίνει χωρίς σχέδιο. Απαιτεί επενδύσεις στην εκπαίδευση, στην έρευνα, στις ψηφιακές υποδομές και στη σύνδεση πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Απαιτεί επίσης σταθερό θεσμικό περιβάλλον, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να επενδύουν με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Για την Ευρώπη, η πρόκληση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Παρότι διαθέτει ισχυρό επιστημονικό δυναμικό, ποιοτικούς θεσμούς και υψηλό επίπεδο ανθρώπινου κεφαλαίου, εξακολουθεί να υστερεί έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας σε επενδύσεις τεχνολογίας αιχμής, οικοσυστήματα καινοτομίας μεγάλης κλίμακας και ταχύτητα εμπορικής αξιοποίησης της έρευνας.
«Η τεχνολογία δεν έχει προορισμό – εμείς της δίνουμε κατεύθυνση»
Κλείνοντας, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος έθεσε το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης ως βαθιά θεσμική, οικονομική και κοινωνική πρόκληση.
Η AI, όπως τόνισε, μπορεί να γίνει ο μεγαλύτερος επιταχυντής προόδου που γνώρισε η ανθρωπότητα. Μπορεί όμως και να εξελιχθεί σε πολλαπλασιαστή ανισοτήτων και συγκέντρωσης οικονομικής και τεχνολογικής ισχύος, αν η μετάβαση δεν συνοδευτεί από ισχυρούς θεσμούς και κατάλληλες πολιτικές.
Το αποτέλεσμα, όπως υπογράμμισε, δεν είναι προδιαγεγραμμένο. Θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα λάβουν σήμερα κυβερνήσεις, κεντρικές τράπεζες, επιχειρήσεις και κοινωνίες.
«Η τεχνολογία από μόνη της δεν έχει προορισμό. Εμείς της δίνουμε κατεύθυνση», ανέφερε, συνοψίζοντας το βασικό διακύβευμα της νέας εποχής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Στουρνάρας για κόκκινα δάνεια: «Αστικός μύθος» οι τριγωνικές συναλλαγές
- Στουρνάρας: Η στεγαστική κρίση δεν είναι μόνο κοινωνικό πρόβλημα – Τι δείχνει η Ελλάδα
- Στουρνάρας: Η γεωπολιτική αβεβαιότητα απειλεί την πορεία της ελληνικής οικονομίας
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
