Τηλέμαχος Τσαρδάκας: «Ξεχνάμε να λαχταράμε»

«Πιστεύεις το “για πάντα” όταν είσαι νέος», του λέω όταν η κουβέντα φτάνει στα ρίσκα του εφηβικού έρωτα. Ο Τηλέμαχος Τσαρδάκας απαντά με τον Ρωμαίο και την Ιουλιέτα. «Σε όλες τις μεγάλες ιστορίες ο έρωτας έχει μέσα του πολλή αντίσταση στην έννοια του ανέφικτου. Κάποιος σου έλεγε “δεν μπορείς να το κάνεις αυτό” κι εσύ είπες “όχι, μπορώ”. “Όχι, δεν μπορώ, αλλά θα το κάνω”».

Στο «Κορίτσι που επιμένει» μια κοπέλα κατεβαίνει στον Άδη για να φέρει πίσω τον αγαπημένο της. Το έργο πρωτοπαίχτηκε στο act και επιστρέφει στην Πάτρα, στην Παιδική Σκηνή του ΔΗΠΕΘΕ. Τον ρωτώ πώς βλέπει σήμερα την ιστορία που έγραψε πριν γίνει πατέρας. «Έχουν αλλάξει πολλά πράγματα, αλλά αυτή η ιστορία μιλάει για τα βασικά πράγματα, για τον έρωτα και για την απώλεια, για τον έρωτα και για τον θάνατο».

Ο παππούς, το ραδιόφωνο και οι μύθοι

Όταν μιλά για τον Ορφέα και την Ευρυδίκη, η πρώτη ανάμνηση που φέρνει στην κουβέντα είναι ο παππούς του. «Μεγάλωσα με έναν παππού που με έβαζε στο πόδι του και μου έλεγε όλους τους μύθους, μου μάθαινε όλους τους μύθους». Ο παππούς του ήταν αξιωματικός της Χωροφυλακής. «Άκουγε στο ραδιόφωνο τη λειτουργία, έπινε καφέ και με είχε εκεί δίπλα, παρεούλα οι δυο μας, και μου έλεγε μύθους της ελληνικής μυθολογίας. Και όχι τους πολύ προφανείς μόνο, όχι μόνο Όμηρο, Ιλιάδα και Οδύσσεια. Και πράγματα που είναι οβιδιακά. Και μετά από εκεί τσίμπησα, τα ’ψαξα. Όλο αυτό το κομμάτι της μυθολογίας το έχω παίξει σαν παιδί, έχω διασκεδάσει πολύ με αυτό, το έχω ρουφήξει πάρα πολύ. Είναι πολύ βιωματικό. Οπότε ήταν ένα αυτονόητο υλικό για μένα το να το χρησιμοποιήσω για να φτιάξω ένα δικό μου παραμύθι».

Στη θέση του Ορφέα βάζει ένα κορίτσι. «Είναι ένα κορίτσι που θα κουνήσει γη και ουρανό, θα φέρει τα πάνω κάτω, θα επαναστατήσει απέναντι στη μοίρα της. Δεν θα την αποδεχτεί με την έννοια ότι “αυτό έτυχε, τι να κάνουμε, πάμε παρακάτω”. Όχι, σου λέει, “θα τα γυρίσω ανάποδα”. Το οποίο έχει και λίγο πλάκα, γιατί είναι και ένα από τα αστεία της παράστασης αυτό, ότι το να επιμένεις και πολύ, την ίδια στιγμή που είναι πολύ επαναστατικό και μπορεί να είναι πολύ ανατρεπτικό, μπορεί να είναι και πολύ εκνευριστικό».

Τι θυμάται ο Πλούτωνας

«Το κορίτσι μας έχει απέναντί του έναν Πλούτωνα που δεν είναι ακριβώς ο κακός του έργου. Είναι όμως αυτός που κρατάει την τύχη στα χέρια του. Αυτός τον οποίο πρέπει να πείσει, αυτός ο οποίος έχει ένα δικό του αίσθημα δικαιοσύνης». Τον ρωτώ τι σημαίνει για τον Πλούτωνα να είναι δίκαιος απέναντι σε ένα κορίτσι που του ζητά να ανατρέψει τους κανόνες του. «Πιστεύω πάρα πολύ στην ισορροπία. Και σίγουρα πιστεύω πάρα πολύ ότι πρέπει να διάγουμε τον βίο μας μέσα σε τέτοια όρια, ώστε να μπορούμε να είμαστε αρκετά ελεύθεροι, αλλά ταυτόχρονα να έχουμε την κοινωνική αίσθηση να περιορίζουμε την ελευθερία μας από μόνοι μας εκεί που αρχίζει η ελευθερία του άλλου». Κοντοστέκεται στη λέξη «ανοχή» και ψάχνει ακριβέστερη διατύπωση. «Να αφήνεις τον χώρο να υπάρχει και όλος ο άνθρωπος δίπλα σου. Είναι πολύ ζωτικό να υπάρχει όλος ο άνθρωπος δίπλα σου, αλλιώς δεν υπάρχει κανένα νόημα».

«Συμβαίνουν λάθη, συμβαίνουν παραλείψεις, τα πράγματα έχουν συνέπειες. Οι συνέπειες πρέπει να πληρωθούν για να κάνεις την πορεία σου, να ολοκληρωθείς σαν άνθρωπος, να ωριμάσεις σαν προσωπικότητα» συμπληρώνει.

Όταν επιστρέφει στον Πλούτωνα, βάζει στην κουβέντα την Περσεφόνη. «Υπάρχει και ο ανάποδος μύθος, που είναι ο μύθος του Πλούτωνα και της Περσεφόνης. Το ίδιο ταξίδι που κάνει το κορίτσι μας το έχει κάνει και ο Πλούτωνας, για να φέρει τη δική του αγαπημένη. Ανέβηκε στον Πάνω Κόσμο να την κλέψει, να τη φέρει αυτός στον Κάτω». Κι όταν ο Πλούτωνας ακούει τι ζητά το κορίτσι, ο συγγραφέας τού δίνει αυτή τη σκέψη.

Φτάνοντας στην κατάληξη του παραμυθιού, μου μιλά για τους καταστερισμούς του Οβιδίου, τους μύθους όπου οι ήρωες γίνονται άστρα. «Στο έργο μας η τελική λύση δεν είναι ακριβώς αυτό για το οποίο ξεκινά. Γιατί ξεκινά να πάρει το αγόρι της πίσω». Είναι κάτι που ήθελε να φανεί και στη σκηνοθεσία. «Πολλές φορές ξεκινάμε για κάτι, ονειρευόμαστε κάτι, στοχεύουμε κάπου, αλλά το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι ακριβώς αυτό που θέλαμε, μπορεί να μην είναι ακριβώς αυτό που είχαμε ονειρευτεί. Είναι αυτό που καταφέραμε τελικά, συν τους παράγοντες που παίξανε ρόλο και διαμόρφωσαν τα πράγματα, συν την επιρροή άλλων ανθρώπων και κάποιων καταστροφών». Λίγο αργότερα το λέει με μια φράση. «Δεν υπάρχει “σαν να μην έγινε τίποτα”».

Ένα τέρας που θέλει να τραγουδήσει

Στον Άδη του έργου το τραγούδι απαγορεύεται. Ρωτάω ποιον από τους ήρωες ευχαριστήθηκε περισσότερο να πειράξει. Διαλέγει τον Κέρβερο. «Είναι ταυτόχρονα και τέρας, είναι φρικτός στην όψη, αλλά με πολύ ευγενή γούστα. Του αρέσει η μουσική, του αρέσουν οι τριφωνίες». Στα λόγια του ακούς, λέει, μια στρεβλή εκδοχή της καθαρεύουσας.

Τρεις ηθοποιοί παίζουν τον Κέρβερο και τραγουδούν μαζί. «Εκεί που λέμε ότι τελείωσε τώρα, δεν μπορεί να τα βάλει με αυτό το τέρας, βρίσκει δια της μουσικής το αδύνατο σημείο εκείνο στο οποίο όχι μόνο θα τα βάλει με το τέρας, αλλά θα το πάρει και με το μέρος της, κατά κάποιον τρόπο».

Όταν τον ρωτώ πώς το κορίτσι αμφισβητεί κάτι τόσο οριστικό όσο ο θάνατος, μου μιλά για τα «τρυφερά όπλα» του. «Είναι η αθωότητα, είναι η μουσική, είναι το τραγούδι. Είναι εργαλεία. Δεν υπάρχει βία. Υπάρχει όμως μια βία της τρυφερότητας».

Από τον Κέρβερο, η κουβέντα φτάνει στις αφιερώσεις και στις καντάδες. «Πώς μέσα από ένα τραγούδι ξεκλειδωνόμαστε, πώς μέσα από ένα τραγούδι λέμε αυτά που δεν μπορούμε να πούμε ο ένας στον άλλον». «Ή θα της γράψει κασέτα», συμπληρώνω. «Ή θα της γράψει κασέτα. Δηλαδή άμα σκεφτείς πώς η μουσική έρχεται και μας παίρνει από το χεράκι και μας προχωράει».

Έξι ηθοποιοί που μοιάζουν με δώδεκα

Ο Τηλέμαχος Τσαρδάκας υπογράφει το κείμενο, τους στίχους και τη σκηνοθεσία. Τη μουσική και τα τραγούδια έχει γράψει ο Διονύσης Μπάστας. «Τα τραγούδια δεν είναι σχολιαστικά, προχωράνε τη δράση». Το πού αρχίζει ένα τραγούδι ήταν κάτι που έβρισκαν δουλεύοντας μαζί. «Εγώ μπορεί να φτιάξω ένα κείμενο, να το δώσω, να το διαβάσει, να μου πει μια ιδέα, να μου στείλει, να γράψει κάτι πάνω σε ένα σημείο. Μετά να πούμε “μήπως να αλλάξει εδώ και να γίνει αυτό τραγούδι; Μήπως εδώ αυτό να γίνει πρόζα;”». Η τελική αναμέτρηση του κοριτσιού με τον Πλούτωνα έγινε τραγούδι για σοπράνο και βαρύτονο. «Το έργο είναι γραμμένο σε μια λογική όπερας, για σοπράνο, άλτο, τενόρο, βαρύτονο».

Ήδη οι παραστάσεις για σχολεία έχουν ξεκινήσει, με την πρεμιέρα να είναι το Σάββατο 7 Νοεμβρίου. Η παράσταση έχει παιχτεί στην Αθήνα, σε ΔΗΠΕΘΕ, στην Κύπρο από τον ΘΟΚ και στην Ελβετία. Τον ρωτώ αν τα παιδιά αντιδρούν διαφορετικά από ανέβασμα σε ανέβασμα. «Κάθε παράσταση είναι διαφορετική. Οι εποχές είναι διαφορετικές». Για τα παιδιά που θα δουν το έργο τώρα, ένα πράγμα θεωρεί δεδομένο. «Τα παιδιά είναι ένα κοινό που δεν σου χαρίζεται καθόλου. Είναι ένα κοινό που χάνει το ενδιαφέρον του αμέσως και πρέπει πάντα να επινοείς τρόπους να τους κρατήσεις το ενδιαφέρον». Μου περιγράφει τη στιγμή που μια ηθοποιός στρίβει, απλώνει το χέρι πίσω της και πρέπει να έχει πάρει το αντικείμενο που της δίνει ο συμπαίκτης της πριν ολοκληρώσει την περιστροφή. «Είναι όλο μια σειρά από παρτιτούρες. Μουσική παρτιτούρα, κινησιολογική, υποκριτική, φωτιστική, τεχνική, που πρέπει να αρχίσουν να ταυτίζονται».

«Βλέπουν επί σκηνής τους ηθοποιούς να παίζουν πιάνο, βιολί, κιθάρες, μεταλλόφωνα, σαξόφωνα». Οι ηθοποιοί, με εξαίρεση εκείνη που παίζει το κορίτσι, αλλάζουν ρόλους. Το αποτέλεσμα, όπως το περιγράφει, είναι «σαν να βλέπει μια παράσταση με έξι άτομα και να νιώθει ότι είναι μια παράσταση με δώδεκα».

Να θυμηθεί πώς είναι να θέλεις τόσο

Πριν κλείσουμε, τον ρωτώ πώς επιστρέφεις στον εφηβικό έρωτα όταν έχουν περάσει τόσα χρόνια από τότε που τον έζησες. Φέρνει στην κουβέντα το «Οι κάτω απ’ τ’ αστέρια» και τα δικά του καλοκαίρια σ’ ένα νησί. «Εγώ έχω ερωτευτεί στη ζωή μου με τέτοιους όρους, σε τέτοιο κόσμο, σε τέτοιο περιβάλλον. […] Είναι άλλο το κοριτσάκι που έχεις ερωτευτεί στην εφηβεία σου να μπορείτε να κάτσετε όντως και να δείτε τα αστέρια, γιατί εδώ που είμαστε φαίνονται τα αστέρια, και άλλο να το κάνεις στο κέντρο της μεγαλούπολης».

«Τώρα λοιπόν, από μια λίγο διαφορετική θέση, θα έλεγα ότι ταυτίζομαι πάρα πολύ, κυρίως από την πλευρά του ανθρώπου που έχει ανάγκη να ξαναβρεί αυτό το καθαρό κομμάτι. Να ξαναβρεί την αγνότητα και την αθωότητα και την έλλειψη φόβου και την άγνοια κινδύνου, ας πούμε, που έχει το παιδί. Εγώ το βλέπω τώρα και στο παιδί μου. Αλλά κι εγώ το νιώθω σαν άνθρωπος. […] Μας λογοκρίνει και μας φρενάρει όλο το περιβάλλον. Οι ίδιες οι εμπειρίες μας μας λογοκρίνουν, μας φρενάρουν, φρενάρουν τα θέλω μας». «Το να λαχταράς», του λέω. «Αυτό είναι πολύ ωραία λέξη», απαντά. «Και ξεχνάμε να λαχταράμε. Να θέλουμε τόσο. Στην πραγματικότητα όλα έρχονται λίγο μετά και μας κόβουν. Βάζουμε κόφτες από παντού». Στην επιστροφή του στο παραμύθι μιλά πια «από τη μεριά του αφηγητή που θέλει κάπως να το ξαναθυμηθεί, να το ξαναβρεί για να μπορέσει να το πει».

Η παράσταση στο Θέατρο Μπάρρυ

Η επίσημη πρεμιέρα του έργου «Το κορίτσι που επιμένει» έχει προγραμματιστεί για το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, στις 19.00, στο Θέατρο Μπάρρυ (Σανταρόζα 7 και Καρόλου). Τα εισιτήρια κοστίζουν 5 ευρώ για παιδιά, 10 ευρώ για ενήλικες και 20 ευρώ για οικογένεια τεσσάρων ατόμων.

Διαβάστε επίσης: «Το κορίτσι που επιμένει» κάνει πρεμιέρα στην Παιδική Σκηνή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας

Συντελεστές

Τη μουσική σύνθεση και τη διδασκαλία υπογράφει ο Διονύσης Μπάστας, τη χορογραφία και την κίνηση η Μαριμίλλη Ασημακοπούλου, ενώ τη σκηνογραφία και την ενδυματολογία η Μαρία Βασιλάκη. Τον σχεδιασμό φωτισμών ανέλαβε ο Νίκος Σωτηρόπουλος, βοηθός σκηνοθέτη είναι η Χριστίνα Μπουζούκα και τη διεύθυνση παραγωγής έχει η Τίνα Γιοβάνη. Τη φωτογράφιση της παράστασης έκανε ο Νίκος Τσακανίκας, ενώ το βίντεο επιμελήθηκε ο Διονύσης Μπάστας.

Στην παράσταση παίζουν οι ηθοποιοί Βασίλης Κόκκαλης, Γεωργία Ηλιοπούλου, Τάσος Χρυσόπουλος, Αγγελική Ζωή Καραγκούνη, Θεόδωρος Πάνας και Μυρτώ Καπώλη.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News