Η ταινία που μίλησε πριν από το The Jazz Singer και ξεχάστηκε για έναν αιώνα
Το σκωτσέζικο Till the Bells Ring προβλήθηκε το 1926 με συγχρονισμένο διάλογο, έναν χρόνο πριν από το The Jazz Singer. Δύο από τις τρεις μπομπίνες του παραμένουν στο αρχείο του BFI και η τρίτη εξακολουθεί να αγνοείται
Σκηνή από τη θεατρική εκδοχή του Till the Bells Ring, πάνω στην οποία βασίστηκε η ξεχασμένη κινηματογραφική παραγωγή του 1926 
Η ιστορία του κινηματογράφου αγαπά τις καθαρές αφετηρίες. Μία ημερομηνία, ένας τίτλος, μια στιγμή κατά την οποία ο κόσμος υποτίθεται ότι άλλαξε. Για τον ομιλούντα κινηματογράφο, αυτή η στιγμή τοποθετείται συνήθως στις 6 Οκτωβρίου 1927, όταν το The Jazz Singer έκανε πρεμιέρα στη Νέα Υόρκη και ο Αλ Τζόλσον ακούστηκε να μιλά και να τραγουδά συγχρονισμένος με την εικόνα.
Μόνο που έναν χρόνο νωρίτερα, σε μια αίθουσα του Εδιμβούργου, οι χαρακτήρες μιας οικογενειακής κωμωδίας είχαν ήδη αρχίσει να μιλούν.
Το Till the Bells Ring ήταν μια 46λεπτη σκωτσέζικη παραγωγή, με διαλόγους και συγχρονισμένο ήχο σε όλη τη διάρκειά της. Γυρίστηκε στη Γλασκώβη, παίχτηκε στη σκωτσέζικη διάλεκτο και προβλήθηκε τον Οκτώβριο του 1926. Δεν γνώρισε διεθνή διανομή, δεν δημιούργησε σχολή και δεν μετέτρεψε τον δημιουργό του σε κινηματογραφικό όνομα. Έπειτα από μία εβδομάδα προβολών, σχεδόν εξαφανίστηκε.
Εκατό χρόνια αργότερα, δύο από τις τρεις μπομπίνες του εξακολουθούν να υπάρχουν στο Εθνικό Αρχείο του Βρετανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου. Το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας σώζεται, αλλά δεν έχει προβληθεί από τότε που αποκτήθηκε από το αρχείο, πριν από περισσότερα από πενήντα χρόνια.
Μια οικογενειακή κωμωδία έγινε τεχνολογικό πείραμα
Δημιουργός της ταινίας ήταν ο Σκωτσέζος θεατρικός συγγραφέας και ηθοποιός Γκράχαμ Μόφατ. Τη σκηνοθέτησε, πρωταγωνίστησε σε αυτή και χρησιμοποίησε τον εξαμελή περιοδεύοντα θίασό του, στον οποίο συμμετείχαν η σύζυγός του Μάργκαρετ και η κόρη τους Γουίνιφρεντ.
Η ιστορία δεν είχε την κλίμακα ή τη λάμψη μιας χολιγουντιανής παραγωγής. Ήταν μια κωμωδία της καθημερινής ζωής στη βικτωριανή Γλασκώβη, βασισμένη σε θεατρικό έργο του Μόφατ και παιγμένη σε αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε «lowland braid Scots»: τη λαϊκή σκωτσέζικη γλώσσα των κεντρικών και νότιων περιοχών της χώρας.
Η επιλογή έχει μεγαλύτερη σημασία από όσο φαίνεται. Στην παγιωμένη αφήγηση, ο κινηματογράφος άρχισε να μιλά αγγλικά με αμερικανική φωνή. Το Till the Bells Ring δείχνει ότι μία από τις πρώτες μεγάλες απόπειρες συγχρονισμένου διαλόγου μιλούσε με τοπική προφορά, μέσα από μια μικρή ευρωπαϊκή παραγωγή.
Για την προβολή χρησιμοποιήθηκε η τεχνολογία Phonofilm των Λι ντε Φόρεστ και Θίοντορ Κέις, η οποία κατέγραφε τον ήχο πάνω στο ίδιο το φιλμ. Οι κριτικές της εποχής επαινούσαν τόσο τον συγχρονισμό όσο και την καθαρότητα των λέξεων. Οι θεατές, μάλιστα, παρακαλούνταν να μην εισέρχονται στην αίθουσα κατά τη διάρκεια της προβολής, ώστε να μην καλύπτουν τους διαλόγους — ένας καινούργιος κανόνας για ένα κοινό συνηθισμένο να μπαινοβγαίνει στις βωβές ταινίες.
Η διαφήμιση του 1926 παρουσίαζε την ταινία ως «μια σπουδαία εικόνα που μιλά»
Γιατί την Ιστορία την έγραψε το The Jazz Singer
Η ύπαρξη του Till the Bells Ring δεν σημαίνει ότι μπορεί απλώς να διαγραφεί το The Jazz Singer από τα βιβλία. Η ταινία με τον Αλ Τζόλσον δεν ήταν η πρώτη απόπειρα συγχρονισμού εικόνας και ήχου, ούτε ήταν εξ ολοκλήρου ομιλούσα. Υπήρξε, όμως, η πρώτη μεγάλη εμπορική επιτυχία που έπεισε το κοινό και τη βιομηχανία ότι ο ήχος δεν αποτελούσε πρόσκαιρο τέχνασμα.
Πίσω της υπήρχε η Warner Bros., ένα οργανωμένο δίκτυο αιθουσών, η τεχνολογία Vitaphone και ένας ήδη διάσημος πρωταγωνιστής. Πίσω από το Till the Bells Ring υπήρχε ένας περιοδεύων θεατρικός θίασος και μία εβδομάδα προβολών στο Poole’s Synod Hall του Εδιμβούργου.
Η διαφορά εξηγεί πώς δημιουργούνται τα ιστορικά «πρώτα». Δεν αρκεί κάποιος να φτάσει νωρίτερα. Πρέπει το έργο του να διανεμηθεί, να διασωθεί, να επαναπροβληθεί και να ενταχθεί σε μια αφήγηση που οι επόμενες γενιές θα συνεχίσουν να επαναλαμβάνουν.
Ο Μόφατ δεν γύρισε άλλη ταινία. Πέθανε το 1951 και το κινηματογραφικό του πείραμα ξεχάστηκε τόσο γρήγορα, ώστε λίγα χρόνια μετά οι εφημερίδες του Εδιμβούργου παρουσίαζαν άλλες παραγωγές ως την πρώτη επαφή της πόλης με τον ήχο.
Οι δύο μπομπίνες που περιμένουν να ξαναμιλήσουν
Ο ιστορικός Μαρκ Ντέιβιντ Τζέικομπς επανέφερε τώρα την ταινία στο προσκήνιο, ερευνώντας το πρώτο κύμα του βρετανικού ομιλούντος κινηματογράφου. Από τις τρεις αρχικές μπομπίνες, οι δύο σώζονται ως εύφλεκτο φιλμ νιτρικής κυτταρίνης στο αρχείο του BFI. Η τρίτη δεν έχει εντοπιστεί.
Επειδή όμως διασώζεται το θεατρικό κείμενο, υπάρχει η δυνατότητα μιας ασυνήθιστης ανακατασκευής: να προβληθούν οι σωζόμενες μπομπίνες και το χαμένο μέρος να παρουσιαστεί ζωντανά πάνω στη σκηνή.
Αν αυτό συμβεί, το Till the Bells Ring δεν θα επιστρέψει για να εκθρονίσει μία αμερικανική ταινία και να φορέσει το στέμμα της «πρώτης». Θα προσφέρει κάτι πιο ενδιαφέρον: την απόδειξη ότι η ιστορία του κινηματογράφου δεν προχώρησε σε μία ευθεία γραμμή από τη σιωπή στον ήχο.
Το σινεμά είχε αρχίσει να μιλά σε διαφορετικά μέρη, με διαφορετικές τεχνολογίες και διαφορετικές φωνές. Απλώς ορισμένες από αυτές ακούστηκαν σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ άλλες έμειναν κλεισμένες μέσα σε δύο μπομπίνες για εκατό χρόνια.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
