Το μυστικό του ρολογιού της Achaia Clauss: Ο συντηρητής του μιλά στην «Π» για τον μηχανισμό του 1889

Παναγιώτης Ρηγόπουλος

«Αυτό το ρολόι το γνώριζα κομμάτι-κομμάτι». Η φράση του Θεόδωρου Κωτσάκη αποτυπώνει ίσως με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη σχέση του πατρινού ωρολογοποιού με το ιστορικό ρολόι της Achaia Clauss.

Για δεκαετίες, ο ίδιος είχε αναλάβει τη συντήρησή του, συνεχίζοντας μια οικογενειακή παράδοση που είχε ξεκινήσει ο πατέρας του, Παναγιώτης Κωτσάκης, πριν ακόμη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ανέβαινε στον πύργο, άνοιγε το ξύλινο προστατευτικό περίβλημα, ήλεγχε τον μηχανισμό και μία φορά την εβδομάδα τον κούρδιζε.

Σήμερα, μετά την καταστροφική πυρκαγιά που έπληξε την Κάβα Δανιηλίδος και τον παρακείμενο πύργο, ο άνθρωπος που γνώριζε τον μηχανισμό όσο λίγοι, αγωνιά για την τύχη του. Η φωτιά προκάλεσε σοβαρές ζημιές και το ιστορικό ρολόι έπαψε να λειτουργεί, ενώ η Achaia Clauss δεσμεύτηκε για την αποκατάσταση και επαναλειτουργία του.

ΑΠΟ ΤΟ 1889 ΜΕΤΡΟΥΣΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

Το ρολόι του πύργου δεν ήταν ένα απλό διακοσμητικό στοιχείο. Ο μηχανισμός, στον οποίο αναγράφεται η χρονολογία 1889, ανήκε στην κατηγορία των «Δημόσιων Ρολογιών» και, ειδικότερα, των «Ρολογιών Πύργου».

Σύμφωνα με την τεχνική μελέτη του Θεόδωρου Κωτσάκη, δεν προσαρμόστηκε σε έναν ήδη υπάρχοντα μηχανισμό ή χώρο, αλλά κατασκευάστηκε εξαρχής για να τοποθετηθεί στο συγκεκριμένο σημείο.

Κατασκευαστής του ήταν ο οίκος J. Neher Söhne, με έδρα το Μόναχο, ένας εξειδικευμένος οίκος στην κατασκευή ρολογιών πύργων. Ο Josef Neher, πρώην εργοδηγός του J.G. Mannhardt, ίδρυσε το 1862 το δικό του εργοστάσιο και αργότερα απέκτησε τον τίτλο του προμηθευτή της βαυαρικής βασιλικής αυλής.

O Θεόδωρος Κωτσάκης, στο δωμάτιο του Πύργου, μπροστά από τον μηχανισμό του ρολογιού.

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Ο μηχανισμός αποτελούσε χαρακτηριστικό δείγμα της ωρολογοποιίας της εποχής. Κουρδιστός, με βαρύ εκκρεμές για τη σταθερότητα της λειτουργίας του, διέθετε διαφυγή με σύστημα αγκύρας Graham, ενώ η κινητήρια δύναμή του προερχόταν από βάρος και η μετάδοση της κίνησης στους δείκτες γινόταν μέσω γραναζιών.

Ο κ. Κωτσάκης περιγράφει έναν μηχανισμό σχετικά μικρό σε όγκο, περίπου όσο δύο κουτιά παπουτσιών τοποθετημένα το ένα δίπλα στο άλλο και λίγο ψηλότερα.

Η πραγματική του ιδιαιτερότητα, όμως, βρισκόταν στο εκκρεμές: είχε μήκος περίπου 1,10 έως 1,20 μέτρα και ήταν ιδιαίτερα βαρύ. Αυτό συνέβαλλε στη σταθερότητα της λειτουργίας και στην ακρίβεια της μέτρησης του χρόνου.

Το ρολόι προστατευόταν μέσα σε ειδική ξύλινη κατασκευή, με γυάλινα τμήματα και κλείδωμα, ενώ ο μηχανισμός δεν ήταν εκτεθειμένος στα βλέμματα των επισκεπτών.

Η κίνησή του μεταδιδόταν μέσω ειδικού συστήματος γραναζιών προς το εξωτερικό καντράν και τους δείκτες, ενώ ο κ. Κωτσάκης θυμάται ότι δεν υπήρξε κάποια μεγάλη βλάβη που να σταμάτησε τη λειτουργία του.

Ο μηχανισμός του 1889. Η καρδιά του ρολογιού της Achaia Clauss, που για 137 χρόνια μετρούσε ακούραστα τον χρόνο.

ΤΟ ΡΟΛΟΪ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΖΩΗΣ

Το ρολόι ήταν μέρος της καθημερινής ζωής της Achaia Clauss. Στον ίδιο πύργο υπήρχε και καμπάνα, η οποία παλαιότερα χρησιμοποιείτο για να σηματοδοτεί τις ώρες εργασίας και το διάλειμμα των εργαζομένων, το περίφημο «δεκατιανό».

Ο χρόνος στην οινοποιία είχε τον δικό του ρυθμό. Κι εκεί ψηλά, οι δείκτες του ρολογιού τον ακολουθούσαν ακούραστα. Πέρασαν γενιές ανθρώπων, δεκαετίες δουλειάς και στιγμές ζωής. Με τα χρόνια, σκάλισαν κι αυτοί τα δικά τους χνάρια στη μνήμη της Achaia Clauss.

Ο ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΑΜΒΟΥΡΓΕΡ

Στην ιστορία της Achaia Clauss συναντάται και ο Θεόδωρος Αμβουργερ, στενός συνεργάτης του Γουστάβου Κλάους, με τον οποίο συνδέθηκε και με την ανάπτυξη της οινοποιίας. Το κτίριο «Δανιηλίς», όπου βρισκόταν ο πύργος του ρολογιού, συνδέεται ιστορικά με τον Αμβουργερ και αναφέρεται ως «Θεοδώρειον» ή «Theodoreum».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση του Αμβουργερ με τα δημόσια ρολόγια της Πάτρας. Στα πρακτικά του δημοτικού συμβουλίου Πατρών της 17ης Φεβρουαρίου 1855 καταγράφεται η προσφορά του για ένα μεγάλο ρολόι, προκειμένου να τοποθετηθεί σε κατάλληλο σημείο της πόλης.

Τελικά το ρολόι κατέληξε στον Ιερό Ναό Ευαγγελίστριας, όπου, σύμφωνα με την ιστορική παρουσίαση του ναού, το παλαιό ρολόι που σώζεται μέχρι σήμερα αποτελεί δωρεά του Θεοδώρου Αμβουργερ τον Φεβρουάριο του 1855.

Ο Πατρινός γητευτής του χρόνου, μπροστά από το ρολόι που γνώριζε «κομμάτι-κομμάτι».

ΠΩΣ ΘΑ ΞΑΝΑΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕΙ

Οπως εξηγεί ο ίδιος ο Θεόδωρος Κωτσάκης, η αποκατάσταση του ρολογιού έχει μια σημαντική δυσκολία: ο οίκος J. Neher Söhne που το κατασκεύασε δεν υπάρχει πλέον και δεν υπάρχουν διαθέσιμα εργοστασιακά ανταλλακτικά.

Εφόσον ο μηχανισμός έχει διασωθεί, θα πρέπει πρώτα να εξεταστεί λεπτομερώς η κατάστασή του, ώστε να διαπιστωθεί ποια εξαρτήματα μπορούν να επισκευαστούν και ποια εφόσον έχουν καταστραφεί, θα χρειαστεί να κατασκευαστούν εκ νέου, με βάση τα αυθεντικά.

“Σκαρφαλωμένος” στον πύργο της Achaia Clauss, ο Θεόδωρος Κωτσάκης σκύβει πάνω από τους δείκτες του ρολογιού, φροντίζοντας τον μηχανισμό του.

Διαβάστε επίσης: 

• Ανοιχτός Τρύγος 2026: Το Castro Clauss ξανανοίγει τις πόρτες του μετά τη φωτιά – Στις 12 Σεπτεμβρίου η μεγάλη επιστροφή
• Πάτρα: Φωτιά και εκρήξεις στην Achaia Clauss – Στις φλόγες η κάβα της ιστορικής οινοποιίας ΦΩΤΟ-ΒΙΝΤΕΟ

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News