Το ράφι το βλέπουμε. Το πορτοφόλι δεν αντέχει
Η νέα πλατφόρμα PosoKanei υπόσχεται περισσότερη διαφάνεια στις τιμές των σούπερ μάρκετ. Χρήσιμο εργαλείο, αναμφίβολα. Μόνο που η ακρίβεια δεν είναι πια ζήτημα πληροφόρησης για τα νοικοκυριά. Είναι η καθημερινή στιγμή που κοιτάς το καλάθι, κοιτάς το πορτοφόλι και αρχίζεις τις αφαιρέσεις.
Ο καταναλωτής ξέρει, δεν περίμενε μια εφαρμογή για να καταλάβει ότι το σούπερ μάρκετ έχει γίνει μικρή δοκιμασία αντοχής. Το βλέπει κάθε εβδομάδα, με τον πιο απλό και αμείλικτο τρόπο: στο ταμείο.
Βλέπει το ίδιο καλάθι να γεμίζει λιγότερο, βλέπει προϊόντα που κάποτε έμπαιναν μηχανικά στο καρότσι να γίνονται σκέψη. Βλέπει την προσφορά και αναρωτιέται αν πράγματι είναι προσφορά ή απλώς μια τιμή που έχει ντυθεί καλύτερα, βλέπει τις ετικέτες, συγκρίνει γραμμάρια, κοιτάζει μάρκες, αλλάζει συνήθειες. Κάπου ανάμεσα στο γάλα, στα μακαρόνια, στο λάδι, στον καφέ και στα απορρυπαντικά, η καθημερινότητα έχει αποκτήσει τη δική της μικρή αριθμητική.
Η νέα πλατφόρμα PosoKanei.gov.gr μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη. Σε μια αγορά όπου οι τιμές κινούνται γρήγορα και συχνά αδιαφανώς, η σύγκριση είναι εργαλείο. Το ιστορικό τιμών μπορεί να βοηθήσει τον καταναλωτή να δει αν μια έκπτωση έχει πραγματικό περιεχόμενο. Η δυνατότητα να συγκρίνει αλυσίδες, προϊόντα και, όπου υπάρχει αντιστοίχιση, τιμές με ευρωπαϊκές αγορές, βάζει ένα ακόμη κομμάτι πληροφορίας στο τραπέζι. Και η πληροφορία έχει αξία, αρκεί να μην τη μπερδέψουμε με λύση.
Γιατί το βασικό πρόβλημα των νοικοκυριών δεν είναι ότι δεν ξέρουν πού είναι ακριβότερο το καλάθι. Το πρόβλημα είναι ότι, ακόμη κι όταν το βρουν φθηνότερο, το καλάθι παραμένει βαρύ για το εισόδημά τους. Η ακρίβεια δεν είναι μια άσκηση σύγκρισης. Είναι η αίσθηση ότι ο μισθός μικραίνει χωρίς να αλλάζει ο αριθμός του. Είναι το «ας το αφήσω για την άλλη εβδομάδα». Είναι το δεύτερο προϊόν που βγαίνει από το καρότσι. Είναι το βλέμμα στην απόδειξη πριν καλά καλά βγεις από το κατάστημα.
Διάβαστε επίσης: PosoKanei.gov.gr: Ο οδηγός των 22 ερωτήσεων – Πώς θα συγκρίνουμε τιμές στα σούπερ μάρκετ
Τα τελευταία χρόνια μάθαμε πολλές λέξεις για να περιγράφουμε την ίδια πίεση: καλάθια, πλατφόρμες, προσφορές, έλεγχοι, παρατηρητήρια, εφαρμογές. Κάθε φορά εμφανίζεται ένα νέο εργαλείο που υπόσχεται ότι θα κάνει τον καταναλωτή πιο ενημερωμένο, πιο προσεκτικό, πιο «έξυπνο» στις επιλογές του.
Μόνο που ο πολίτης δεν χρειάζεται να γίνει μικρός λογιστής για να αγοράσει τα βασικά. Δεν μπορεί κάθε επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ να μοιάζει με διαχείριση κρίσης. Δεν γίνεται η αξιοπρεπής καθημερινότητα να εξαρτάται από το αν θα βρει κανείς το ίδιο προϊόν λίγα λεπτά φθηνότερα σε άλλο κατάστημα, πιθανόν μακριά από τη γειτονιά του, πιθανόν με έξτρα χρόνο, βενζίνη ή ταλαιπωρία.
Υπάρχει και κάτι πιο βαθύ εδώ. Όταν η ακρίβεια γίνεται μόνιμη κατάσταση, αλλάζει τον τρόπο που ζούμε. Δεν περιορίζει μόνο την κατανάλωση. Περιορίζει την αίσθηση ελευθερίας. Ο άνθρωπος αρχίζει να μετρά πριν θελήσει. Να κόβει πριν διαλέξει. Να δικαιολογεί στον εαυτό του μικρές στερήσεις σαν να είναι λογική προσαρμογή και όχι καθημερινή απώλεια.
Δεν αγοράζει το καλό τυρί. Παίρνει το φθηνότερο. Δεν παίρνει φρούτα όσα θα ήθελε. Παίρνει όσα «βγαίνουν». Δεν δοκιμάζει κάτι καινούργιο. Μένει στα απολύτως απαραίτητα. Δεν γεμίζει ντουλάπι. Καλύπτει ανάγκες μέχρι την επόμενη πληρωμή. Κάπως έτσι, η ζωή μικραίνει λίγο λίγο, χωρίς μεγάλο θόρυβο.
Η διαφάνεια στην αγορά είναι απαραίτητη. Οι έλεγχοι είναι απαραίτητοι. Η πίεση σε όσους κρατούν αδικαιολόγητα υψηλές τιμές είναι απαραίτητη. Οι πλατφόρμες μπορούν να βοηθήσουν, ιδίως όταν δίνουν καθαρά στοιχεία και δεν λειτουργούν ως επικοινωνιακό περιτύλιγμα. Αλλά το ράφι δεν είναι ολόκληρη η εικόνα. Η άλλη μισή βρίσκεται στο πορτοφόλι.
Αν το εισόδημα δεν αντέχει, η σύγκριση τιμών μετατρέπεται εύκολα σε παρηγοριά. Χρήσιμη, ίσως. Ανεπαρκής, σίγουρα. Γιατί η ακρίβεια δεν κρίνεται μόνο από το αν ο καταναλωτής μπορεί να εντοπίσει τη χαμηλότερη τιμή. Κρίνεται από το αν μπορεί να ζήσει χωρίς να νιώθει ότι κάθε αγορά βασικών αγαθών είναι μικρή ήττα.
Η συζήτηση, λοιπόν, δεν μπορεί να τελειώνει στην εφαρμογή. Εκεί μπορεί να αρχίζει. Από εκεί και πέρα χρειάζονται έλεγχοι που πιάνουν τόπο, αγορά που δεν λειτουργεί εις βάρος του αδύναμου, μισθοί που δεν εξανεμίζονται, πολιτικές που κοιτούν το νοικοκυριό πριν φτάσει στο ταμείο και όχι μόνο τη στιγμή που σκανάρει το barcode.
Το PosoKanei.gov.gr μπορεί να μας δείξει πόσο κάνει ένα προϊόν. Το δύσκολο είναι να απαντηθεί πόσο αντέχει ακόμη ο άνθρωπος που το αγοράζει.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
