VARDAX: Ο ενεργειακός διάδρομος που συνδέει τη Θεσσαλονίκη με τα Βαλκάνια

Έναν νέο ενεργειακό διάδρομο προς τα Βαλκάνια δημιουργεί η επαναλειτουργία του αγωγού VARDAX, ο οποίος συνδέει τις εγκαταστάσεις της HELLENiQ ENERGY στη Θεσσαλονίκη με τον τερματικό σταθμό της ΟΚΤΑ στα Σκόπια.

Ο αγωγός, που κατασκευάστηκε το 2002 για τη μεταφορά αργού πετρελαίου, παρέμεινε ανενεργός για περίπου 13 χρόνια, μετά την απόφαση να σταματήσει η λειτουργία της ΟΚΤΑ ως διυλιστηρίου. Στη συνέχεια, οι εγκαταστάσεις της εταιρείας στη Βόρεια Μακεδονία αναδιαμορφώθηκαν ώστε να λειτουργούν ως περιφερειακή βάση εφοδιασμού, ενώ παράλληλα σχεδιάστηκε η αλλαγή χρήσης του αγωγού για τη μεταφορά διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων.

Η επανεκκίνηση πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2026, αφού ολοκληρώθηκαν οι απαιτούμενες τεχνικές, επιχειρησιακές και κανονιστικές διαδικασίες, δίνοντας νέα λειτουργία σε μια υποδομή συνολικού μήκους περίπου 213,5 χιλιομέτρων. Από αυτά, 69,7 χιλιόμετρα βρίσκονται σε ελληνικό έδαφος και 143,8 χιλιόμετρα στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας.

Επένδυση άνω των 130 εκατ. ευρώ

Η επαναφορά του VARDAX σε λειτουργία συνοδεύτηκε από εκτεταμένο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού, με τη συνολική επένδυση για την κατασκευή, την αναβάθμιση και την επανεκκίνησή του να ξεπερνά τα 130 εκατ. ευρώ.

Μετά την αναβάθμισή του, ο αγωγός διαθέτει ετήσια δυναμικότητα έως 2,5 εκατ. τόνους πετρελαϊκών προϊόντων. Στη σημερινή του λειτουργία μεταφέρει πετρέλαιο κίνησης (diesel), με αφετηρία τις εγκαταστάσεις της HELLENiQ ENERGY στη Θεσσαλονίκη και τελικό προορισμό τον τερματικό σταθμό της ΟΚΤΑ στα Σκόπια.

Η υποδομή λειτουργεί υπό συνεχή ψηφιακή εποπτεία μέσω συστήματος SCADA, το οποίο παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο παραμέτρους όπως η πίεση, η θερμοκρασία και η ροή. Παράλληλα, διαθέτει σύστημα ανίχνευσης διαρροών, σύστημα έκτακτης διακοπής λειτουργίας και καθοδική προστασία.

Σχεδόν 400 εκατ. λίτρα diesel

Το αποτύπωμα της επαναλειτουργίας του αγωγού είναι ήδη μετρήσιμο. Από τις αρχές του 2026 έως τα τέλη Αυγούστου μεταφέρθηκαν μέσω του VARDAX σχεδόν 400 εκατ. λίτρα πετρελαίου κίνησης.

Η μεγαλύτερη ποσότητα κατευθύνθηκε στην αγορά της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, ενώ μέσω της συγκεκριμένης υποδομής τροφοδοτούνται και γειτονικές αγορές, όπως του Κοσσόβου και της Σερβίας.

Η λειτουργία του αγωγού αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια και η διαφοροποίηση των οδών εφοδιασμού αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους για την ευρύτερη περιοχή. Η δυνατότητα μεταφοράς μεγάλων ποσοτήτων προϊόντων από τη Θεσσαλονίκη προς τα Βαλκάνια περιορίζει την εξάρτηση από αποκλειστικά οδικές μεταφορές και δημιουργεί μια σταθερότερη εναλλακτική διαδρομή εφοδιασμού.

Η Θεσσαλονίκη ως ενεργειακή πύλη

Για τη βόρεια Ελλάδα, η επαναλειτουργία του VARDAX ενισχύει τον ρόλο της Θεσσαλονίκης ως ενεργειακού κόμβου. Η πόλη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία ως σημείο εισόδου και διοχέτευσης ενεργειακών προϊόντων προς τις αγορές των Δυτικών Βαλκανίων.

Ο αγωγός αποτελεί την απευθείας ενεργειακή σύνδεση μεταφοράς πετρελαιοειδών μεταξύ Ελλάδας και Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της HELLENiQ ENERGY, η λειτουργία του πρόκειται να υποστηριχθεί από νέες επενδύσεις.

Στόχος είναι η διακίνηση αυξημένων ποσοτήτων προϊόντων διύλισης από τις Βιομηχανικές Εγκαταστάσεις Θεσσαλονίκης, ενώ στις εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ προχωρά και η δημιουργία σιδηροδρομικής υποδομής εφοδιασμού (track loading), ώστε να υποστηρίζεται η μεταφορά αργού προς τις γειτονικές χώρες.

Με αυτόν τον τρόπο, ο VARDAX δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ένας αγωγός που μεταφέρει καύσιμα από τη μία χώρα στην άλλη, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου ενεργειακών υποδομών που μπορεί να ενισχύσει τη θέση της Βόρειας Μακεδονίας ως περιφερειακού hub και τη Θεσσαλονίκη ως σημείο αναφοράς για τις ενεργειακές ροές προς τα Βαλκάνια.

Μείωση των βυτιοφόρων

Σημαντική είναι και η περιβαλλοντική διάσταση της λειτουργίας του αγωγού.

Η μεταφορά καυσίμων μέσω αγωγού περιορίζει την ανάγκη για οδικές μεταφορές, με αποτέλεσμα λιγότερη κυκλοφοριακή επιβάρυνση, μικρότερη φθορά του οδικού δικτύου και περιορισμό των κινδύνων που συνδέονται με τη μεταφορά επικίνδυνων φορτίων με βυτιοφόρα.

Με βάση τις παραδόσεις που έχουν προγραμματιστεί και πραγματοποιηθεί, μέχρι το τέλος Αυγούστου εκτιμάται ότι η λειτουργία του VARDAX αντικατέστησε περίπου 12.108 διαδρομές βυτιοφόρων.

Η συγκεκριμένη αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Δυτική Θεσσαλονίκη, από όπου ξεκινά η μεταφορά των προϊόντων. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της εταιρείας, μόνο από τον περιορισμό των οδικών μεταφορών έχει προκύψει έως τότε μείωση περίπου 5.475 τόνων CO₂.

Σε ετήσια βάση, η περιβαλλοντική επίπτωση της μεταφοράς μέσω αγωγού εκτιμάται σε μείωση περίπου 5.400 τόνων CO₂ σε σχέση με την αντίστοιχη οδική μεταφορά.

Από το 2002 στη νέα εποχή

Ο VARDAX ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2002 με διαφορετικό προορισμό: τη μεταφορά αργού πετρελαίου από τη Θεσσαλονίκη προς το διυλιστήριο της ΟΚΤΑ στα Σκόπια.

Η αλλαγή των δεδομένων στην αγορά διύλισης των Βαλκανίων οδήγησε το 2013 στην παύση της λειτουργίας της ΟΚΤΑ ως διυλιστηρίου και στην επιλογή της αξιοποίησης των εγκαταστάσεων ως περιφερειακού κέντρου εφοδιασμού. Η μετάβαση αυτή απαίτησε σημαντικές επενδύσεις στις εγκαταστάσεις, αλλά και την τεχνική προσαρμογή του αγωγού.

Με την επανεκκίνησή του το 2026, ο VARDAX περνά πλέον σε μια διαφορετική φάση. Από αγωγός μεταφοράς αργού προς ένα διυλιστήριο, μετατρέπεται σε υποδομή μεταφοράς διυλισμένων προϊόντων και σε κρίκο ενός ευρύτερου ενεργειακού δικτύου που συνδέει την Ελλάδα με τις αγορές των Βαλκανίων.

Η στρατηγική του σημασία συνδέεται έτσι τόσο με την εμπορική δραστηριότητα της HELLENiQ ENERGY όσο και με τη δυνατότητα της Ελλάδας να λειτουργεί ως σημείο τροφοδοσίας και διασύνδεσης για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Με μήκος άνω των 213 χιλιομέτρων, δυναμικότητα έως 2,5 εκατ. τόνους ετησίως και δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης της λειτουργίας του, ο VARDAX αποτελεί πλέον μια ενεργειακή υποδομή που υπερβαίνει τα όρια της απλής μεταφοράς καυσίμων, ενισχύοντας τη διασύνδεση της Θεσσαλονίκης με τις αγορές της ευρύτερης βαλκανικής περιοχής.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News