ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Τα ζόρια της γλώσσας

Τα ζόρια της γλώσσας



Του ΚΩΣΤΑ ΛΟΓΑΡΑ*
Το πρόβλημα των νέων παιδιών να κατανοήσουν το περιεχόμενο ενός απλού κειμένου παραμένει οξύτατο κι έχει να κάνει με βαθύτερες πολιτισμικές αλλαγές που μας ξεπερνούν. Εννοώ, την εισβολή της ψηφιακής τεχνολογίας στην καθημερινότητα και την επικράτηση μιας εικονιστικής γλώσσας σε βάρος τού γραπτού λόγου: Κοιτάζουμε την εικόνα, νιώθουμε τι γίνεται αλλά δεν μπορούμε να το αναπαραγάγουμε, δεν έχουμε τις λέξεις (γενιές και γενιές έχουν μεγαλώσει με τηλεοπτική εικόνα χωρίς λόγια, μόνο με κινούμενα σχέδια). Με αποτέλεσμα τη γλωσσική συρρίκνωση. Ενώ το κείμενο και οι λέξεις του σου δίνουν τα κλειδιά για την διατύπωση της σκέψης, την αναπαραγωγή της εμπειρίας και άρα τον εμπλουτισμό της γλώσσας.
Παρακολουθώ με ενδιαφέρον την νέα πρόταση για τη γλωσσική διδασκαλία στα σχολεία. Ο τρόπος που, τώρα, επιμένουν οι εγκύκλιοι να γίνεται η προσέγγιση στα κείμενα μπορεί να φέρει θετικά αποτελέσματα. Το καινούριο σύστημα έχει ελπίδα να πετύχει αλλά απαιτεί υποψιασμένη προσέγγιση του κειμένου, μεθοδική πορεία, στοχευμένες ερωτήσεις.
Παρότι το κάθε κείμενο (εφημερίδας ή λογοτεχνικό) έχει τα δικά του κρικέλια, ας καταγράψουμε μερικές τέτοιες ερωτήσεις που αποσκοπούν στην κατάκτηση του, για να μη μιλάμε στον αέρα: 1) «Ποια νοηματική σχέση έχει το περιεχόμενο της προηγούμενης παραγράφου με την επόμενη και με ποιες λέξεις περνάει ο συγγραφέας, ο αρθρογράφος από τη μια στην άλλη»; 2) «Γιατί χρησιμοποιεί αυτή τη λέξη κι όχι την άλλην (πες ποια) και τι θα άλλαζε με τη χρήση αυτηνής της άλλης στο νόημα, στο ύφος, στην πρόθεση του συντάκτη; Τι μήνυμα θα έφτανε σε σένα;» 3) Παρακολουθήστε τη σταδιακή εξέλιξη τού επιχειρήματος του αρθρογράφου (ή της πλοκής της μυθιστορίας) που τον οδηγεί τελικά σ' αυτό το αποτέλεσμα (τι αποφεύγει εσκεμμένα; Τι επιλέγει επίσης σκόπιμα;).
Πρέπει να γίνει πλέον κατανοητό ότι δεν μπορεί να προσεγγίζουμε ένα -λογοτεχνικό ή δοκιμιακό- κείμενο με την ευνουχιστική σκέψη: «Αφού είναι εγκεκριμένο από τον Οργανισμό Σχολικών Βιβλίων, είναι a priori σπουδαίο και άρα αποδεκτό». Αυτή η αντίληψη οδηγεί αναπόφευκτα σε λοβοτομές που τις κουβαλάμε ως τα γεράματα: Αφού το λέει η τηλεόραση, έτσι είναι (ή, παλιότερα, το κόμμα και τα κομματικά του έντυπα).
Αν δεν μάθει κανείς να απορρίπτει και να αποδέχεται με επιχειρήματα · αν δεν εκπαιδευτεί να εντοπίζει τις αδυναμίες ή τα θετικά στοιχεία ενός κειμένου «με βάση τη γλώσσα του, δεν θα μπορέσει ποτέ να σκεφτεί ελεύθερα, να σχηματίσει άποψη προσωπική και να την διατυπώσει καθαρά και ξάστερα. Αυτό είναι το μέγιστο κέρδος από την επαφή με τα γραπτά κείμενα -με την τέχνη γενικότερα.
Ως εκ τούτου το καινούργιο σύστημα διδασκαλίας προϋποθέτει τη διανοητική συμμετοχή και την επάρκεια του δάσκαλου. Να απαντήσει στους δικούς του προβληματισμούς που του γεννάει το κείμενο, στα δικά του ερωτηματικά (κι όχι να αρκεστεί στις δοσμένες απαντήσεις των βοηθημάτων - των χιλιάδων πια βοηθημάτων όπου η υπερβολή διαγωνίζεται με τη λεπτομέρεια και η θεωρία καταλήγει σε στραγγαλισμό της ουσίας ).
Εχει δουλειά πολλή αυτός ο τρόπος διδασκαλίας. Πρόκειται για κάτι αντίστοιχο με τη «δημιουργική γραφή» - και ίσως ακόμα πιο πολύ: Ο δάσκαλος πρέπει να γίνει εκπαιδευτής, όχι ο αφ' υψηλού κριτής και η αυθεντία της έδρας. Να κατεβεί απ' αυτήν κι αφού πάρει στο χέρι του την κιμωλία να αρχίσει να «στρώνει» μαζί με τους μαθητές την περίληψη τού κειμένου (που τους έβαλε να κάνουν)· να απαντήσει και ο ίδιος γραπτώς στην ερώτηση (που τους έδωσε να αναπτύξουν) · για να δουν οι μαθητές πού ζορίζεται κι αυτός, ποιες λύσεις δίνει στις γλωσσικές δυσκολίες που προκύπτουν. Δεν φτάνει να τους πει «τι» πρέπει να γράψουν, αλλά να δείξει «πώς»' να το γράψουν. Η θεωρία να γίνει πράξη. Επί τόπου και εν τοις πράγμασι.
Η γλωσσική εκμάθηση απαιτεί άσκηση. Γραφή και διόρθωση. Είναι ο μόνος τρόπος για να διδαχτεί η γλώσσα - αυτός, και η φιλαναγνωσία. Ελπίζω να μην ισχύει ακόμα εκείνη η γελοία υπουργική απόφαση να γράφουνε οι μαθητές δυο εκθέσεις το χρόνο (μόνο!). Αν ισχύει ακόμα κάτι τέτοιο, κανένα σύστημα δεν πρόκειται να έχει αποτέλεσμα.

*Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας.





Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[20:00]  Η οικονομία του διαμοιρασμού, μια...
[19:37]  JOKER, «Ακατάλληλο δι' ανηλίκους»: Μια...
[19:33]  JOKER, «Ακατάλληλο δι' ανηλίκους»:...
[19:26]  JOKER, «Ακατάλληλο δι' ανηλίκους»: Από...
[19:21]  JOKER, «Ακατάλληλο δι' ανηλίκους»: Δεν...
[19:17]  JOKER, «Ακατάλληλο δι' ανηλίκους»: Το...
[19:09]  JOKER: «Ακατάλληλον δι' ανηλίκους»: Μια...
[19:03]  JOKER, «Ακατάλληλον δι' ανηλίκους»:...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [23:09:53]