Ιράν με μπούργκα ή Περσία με στέμμα;

Οι εξελίξεις στις μέρες μας δεν αποκλείεται να αλλάξουν και πάλι το… μοτο στη χώρα του Κύρου, του Ξέρξη και του Δαρείου από «Ανεξαρτησία, Ελευθερία, Ισλαμική Δημοκρατία» σε «Θεός, Βασιλιάς, Πατρίδα» και τη μορφή του πολιτεύματος από «Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν» σε «Βασίλειο της Περσίας».

Ναι-ναι, καλά διαβάσατε, καθώς το σύνθημα «Τζαβίντ Σαχ!», δηλαδή «Ζήτω ο Σάχης!», που μέχρι πρότινος θεωρείτο πολιτικά ανέκφραστο, αντηχεί εκ νέους στους δρόμους και στις πλατείες σε μια τεταμένη πολιτικά περίοδο για το Ιράν. Η διάδοση αυτών των συνθημάτων θυμίζει τις πολιτικές αναταραχές του 2022, όταν οι πολίτες αμφισβήτησαν τα κρατικά ταμπού, φωνάζοντας χαρακτηριστικά «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία».

Σε κάθε περίπτωση, ο Ρεζά Παχλαβί, ο επίδοξος διάδοχος του θρόνου της «χιλιόχρονης αυτοκρατορίας», περιμένει στο ακουστικό του. Ο πρωτότοκος γιος του τελευταίου Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί και της Φαράχ Ντιμπά ηγείται του αποκαλούμενου Εθνικού Συμβουλίου του Ιράν, της εξόριστης στην ουσία κυβέρνησης, η οποία όλες αυτές τις δεκαετίες  αντιτίθεται στους «Χομεϊνηδες».

Οι εξελίξεις τρέχουν. Αλλωστε ζούμε σε εποχές Τραμπ, όπου όλα μπορούν να συμβούν οπουδήποτε στον πλανήτη…

ΠΟΙΟΙ ΕΠΙΘΥΜΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΛΙΝΟΡΘΩΣΗ

– Μοναρχικοί και φιλοπαχλεβικοί κύκλοι της διασποράς, κυρίως σε ΗΠΑ και Ευρώπη, που βλέπουν τη δυναστεία ως σύμβολο σταθερότητας και κοσμικότητας.

– Μέρος της ιρανικής κοινωνίας που αντιτίθεται έντονα στο θεοκρατικό καθεστώς, συχνά με νοσταλγία για την προ-1979 εποχή.

– Υποστηρικτές του Ρεζά Παχλαβί που δεν ζητούν απαραίτητα άμεση μοναρχία, αλλά τον θεωρούν ενοποιητική φιγούρα για μια μεταβατική περίοδο ή δημοψήφισμα.

ΠΟΙΟΙ ΘΕΛΟΥΝ ΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ Ή ΑΛΛΟ STATUS QUO

– Το ισλαμικό καθεστώς και οι υποστηρικτές του, που θεωρούν τους Παχλαβί σύμβολο αυταρχισμού και δυτικής εξάρτησης.

– Η λεγόμενη «δημοκρατική» και κοσμική αντιπολίτευση εντός κι εκτός Ιράν, που απορρίπτει τόσο τη θεοκρατία, όσο και την επιστροφή της μοναρχίας, προκρίνοντας δημοκρατία χωρίς βασιλικό θεσμό.

– Νεότερες γενιές Ιρανών, για τις οποίες η μοναρχία είναι ιστορικό παρελθόν χωρίς άμεση σύνδεση με τα σημερινά αιτήματα (ελευθερίες, οικονομία, δικαιώματα, κ.λπ).

ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Τι θα σήμαινε για την Ελλάδα μια αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν;

– Ενίσχυση διπλωματικών σχέσεων: Οι καλές ελληνοϊρανικές σχέσεις πριν το 1979 θα μπορούσαν να αποκατασταθούν σε πιο ανοικτό και προβλέψιμο πλαίσιο.

– Ενεργειακές ευκαιρίες: Πιθανή επανέναρξη εισαγωγών ιρανικού πετρελαίου-φυσικού αερίου, με όφελος για την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας.

– Ναυτιλία και εμπόριο: Θετικές προοπτικές για την ελληνική ναυτιλία κι εταιρείες logistics, εφόσον αρθούν κυρώσεις και ομαλοποιηθούν συναλλαγές.

– Γεωπολιτική εξισορρόπηση στην Ανατολική Μεσόγειο: Ενα κοσμικό και λιγότερο αναθεωρητικό Ιράν θα μπορούσε να περιορίσει την επιρροή της Τουρκίας σε ορισμένα περιφερειακά μέτωπα.

– Πολιτιστική και ακαδημαϊκή συνεργασία: Αναβίωση ιστορικών δεσμών (ελληνιστικά-περσικά στοιχεία) κι ενίσχυση του τουρισμού και των πανεπιστημιακών ανταλλαγών.

– Ευθυγράμμιση με ΕΕ και Δύση: θα διευκόλυνε την ελληνική εξωτερική πολιτική εντός ΕΕ, χωρίς τις σημερινές επιφυλάξεις λόγω κυρώσεων και ασφάλειας.