Το μεγάλο στοίχημα Τραμπ στο Ιράν: Μπορεί ο πόλεμος να αλλάξει την ηγεσία της Τεχεράνης;
Μία εβδομάδα μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, το ερώτημα για το πώς και πότε θα τελειώσει η σύγκρουση παραμένει ανοιχτό. Η στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να στοχεύει σε πολιτική αλλαγή στην Τεχεράνη, όμως οι εξελίξεις στο πεδίο και οι εσωτερικές ισορροπίες στο Ιράν κάνουν το αποτέλεσμα εξαιρετικά αβέβαιο.
Μία εβδομάδα μετά την έναρξη της επιχείρησης «Epic Fury», ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες στην περιοχή, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για το πού μπορεί να οδηγήσει.
Ορισμένοι στόχοι των Ηνωμένων Πολιτειών φαίνεται να πλησιάζουν στην επίτευξή τους. Άλλοι, ωστόσο, μοιάζουν εξαιρετικά δύσκολοι ή ακόμη και ουτοπικοί. Το βασικό ερώτημα παραμένει το ίδιο: πώς και πότε μπορεί να τελειώσει η σύγκρουση με το Ιράν.
Μια ένδειξη για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται η Ουάσιγκτον την εξέλιξη του πολέμου έδωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, όταν δήλωσε ότι θα πρέπει να επιλεγεί ένας νέος ανώτατος ηγέτης στο Ιράν.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ υποστήριξε ότι μετά την επιλογή ενός «μεγάλου και αποδεκτού ηγέτη» οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους συμμάχους τους, θα εργαστούν για να επαναφέρουν το Ιράν από το «χείλος της καταστροφής» και να ενισχύσουν την οικονομία του.
Η λογική πίσω από τη στρατηγική της Ουάσιγκτον
Η θέση αυτή αποκαλύπτει δύο βασικές παραδοχές της αμερικανικής στρατηγικής.
Η πρώτη είναι ότι η Ουάσιγκτον φαίνεται να πιστεύει πως ένα μοντέλο πίεσης, παρόμοιο με αυτό που επιχειρήθηκε στη Βενεζουέλα, θα μπορούσε να λειτουργήσει και στην περίπτωση του Ιράν. Δηλαδή, η στρατιωτική δράση να δημιουργήσει τέτοια πίεση ώστε το ίδιο το καθεστώς να οδηγηθεί σε πολιτική αλλαγή.
Ωστόσο, το Ιράν δεν είναι μια χώρα με εύθραυστο πολιτικό σύστημα. Πρόκειται για μια ισχυρά στρατιωτικοποιημένη περιφερειακή δύναμη, με βαθιά εδραιωμένο θεοκρατικό καθεστώς και σημαντική στρατιωτική ισχύ.
Η δεύτερη παράμετρος αφορά την πιθανότητα πολιτικού συμβιβασμού. Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν προσπάθειες διαμεσολάβησης.
Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας επικοινώνησε με το Κατάρ και τη Γαλλία, γεγονός που δείχνει ότι αναζητούνται διπλωματικοί δίαυλοι.
Ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν τη Ντόχα, γεγονός που υποδηλώνει ότι στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας ενδέχεται να υπάρχουν διαφορετικές στρατηγικές προσεγγίσεις.
Το κενό ηγεσίας στην Τεχεράνη
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι η καθυστέρηση στην ανάδειξη διαδόχου του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Παρότι υπήρχε σχέδιο διαδοχής, οι εσωτερικές διαφωνίες και ο φόβος ότι ένας νέος ηγέτης θα μπορούσε να αποτελέσει άμεσο στόχο του Ισραήλ φαίνεται να καθυστερούν τις εξελίξεις.
Το κενό αυτό δημιουργεί ταυτόχρονα αστάθεια αλλά και ευκαιρίες. Από τη μία πλευρά προκαλεί σύγχυση στο εσωτερικό του καθεστώτος, από την άλλη όμως επιτρέπει στο Ιράν να συνεχίζει να προβάλλει ισχύ.
Οι επιθέσεις με πυραύλους και drones έχουν μειωθεί σε συχνότητα και αποτελεσματικότητα, ωστόσο η Τεχεράνη εξακολουθεί να τις χρησιμοποιεί ως ένδειξη ότι δεν έχει υποκύψει.
Οι άγνωστοι παράγοντες του πολέμου
Η σύγκρουση, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στις κινήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν.
Το Ισραήλ έχει ανοίξει παράλληλο μέτωπο εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, με ιδιαίτερα επιθετικές επιχειρήσεις και μαζικές εκκενώσεις περιοχών.
Η στρατηγική αυτή ενδέχεται να εξελιχθεί σε μακροχρόνια χερσαία επιχείρηση ή να συνεχιστεί με συστηματικά αεροπορικά πλήγματα, γεγονός που δημιουργεί μια παράλληλη δυναμική στη σύγκρουση.
Παράλληλα, το Ιράν επιχειρεί να επεκτείνει την ένταση χτυπώντας στόχους στα κράτη του Κόλπου. Οι επιθέσεις αυτές δείχνουν ότι οι σκληροπυρηνικές δυνάμεις στο εσωτερικό του καθεστώτος πιέζουν για συνέχιση της σύγκρουσης.
Για την Τεχεράνη, η σύγκρουση αυτή έχει χαρακτήρα επιβίωσης. Μια δημόσια εικόνα αδυναμίας θα μπορούσε να επιδεινώσει τη θέση του καθεστώτος τόσο στο εσωτερικό όσο και στην περιοχή.
Οι ασύμμετρες επιλογές του Ιράν
Ακόμη και αν τα αποθέματα drones μειωθούν, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει άλλες επιλογές πίεσης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το ενδεχόμενο κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, που θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, αλλά και πιθανές επιθέσεις μέσω δικτύων που διαθέτει σε διάφορες περιοχές του κόσμου.
Αυτές οι ασύμμετρες κινήσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά την πίεση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
Ένας πόλεμος χωρίς σαφή χρονικό ορίζοντα
Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η σύγκρουση είναι πρωτοφανής. Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό στόχων και η τεχνολογική υπεροχή των ΗΠΑ έχουν επιτρέψει επιχειρήσεις που παλαιότερα θα απαιτούσαν μήνες να ολοκληρώνονται μέσα σε λίγες ημέρες.
Ωστόσο, η ιστορία δείχνει ότι οι πολεμικές συγκρούσεις σπάνια εξελίσσονται όπως αρχικά σχεδιάζονται.
Λίγες εβδομάδες πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, ο τότε υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Ντόναλντ Ράμσφελντ είχε δηλώσει ότι ο πόλεμος «θα μπορούσε να διαρκέσει έξι ημέρες ή έξι εβδομάδες». Τελικά, η σύγκρουση και η κατοχή που ακολούθησε διήρκεσαν σχεδόν οκτώ χρόνια.
Σήμερα, σε έναν διαφορετικό γεωπολιτικό κόσμο, το μόνο βέβαιο στοιχείο είναι η αβεβαιότητα.
Καθώς η πρώτη εβδομάδα του πολέμου ολοκληρώνεται, η ανάγκη για διπλωματική λύση παραμένει έντονη. Όμως όσο η σύγκρουση συνεχίζεται, οι πιθανότητες για μια γρήγορη πολιτική διέξοδο φαίνεται να απομακρύνονται.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
