Ορμούζ: Το στενό πέρασμα που κρατά στα χέρια του την παγκόσμια ενέργεια
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ένα από τα πιο κρίσιμα περάσματα στον κόσμο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG, με το Ιράν να επιχειρεί να μετατρέψει τον γεωγραφικό του έλεγχο σε μόνιμο στρατηγικό πλεονέκτημα.
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν. Είναι ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά σημεία του πλανήτη, καθώς από εκεί περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Γι’ αυτό και κάθε κίνηση της Τεχεράνης στην περιοχή αποκτά αμέσως παγκόσμια σημασία.
Το τελευταίο διάστημα, το Ιράν έχει διαμηνύσει ότι «μη εχθρικά» πλοία μπορούν να περνούν μόνο εφόσον συντονίζονται με τις ιρανικές αρχές, αποκλείοντας όσα θεωρεί ότι συνδέονται με εχθρικές χώρες ή στηρίζουν επιθετικές ενέργειες εναντίον του. Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρεί να μετατρέψει έναν ζωτικό διεθνή διάδρομο σε μοχλό πίεσης, τόσο στρατιωτικό όσο και διπλωματικό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Προσάραξε το φορτηγό πλοίο «Mayuree Naree» στα Στενά του Ορμούζ, αγωνί αγια τους τρεις αγνοούενους ναυτικούς
Γιατί το Ορμούζ είναι τόσο κρίσιμο για την Τεχεράνη
Για το Ιράν, ο έλεγχος του Ορμούζ δεν αφορά μόνο την ασφάλεια. Αφορά και τη διαπραγματευτική ισχύ. Όσο μεγαλύτερη αβεβαιότητα προκαλεί στη ναυσιπλοΐα, τόσο περισσότερο μπορεί να πιέζει τις αγορές, τις δυτικές κυβερνήσεις αλλά και τις γειτονικές πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου. Η ιρανική ηγεσία γνωρίζει ότι ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο του περάσματος, αρκεί μια παρατεταμένη αίσθηση κινδύνου για να ανεβαίνουν τα ασφάλιστρα, να καθυστερούν τα φορτία και να πιέζονται οι τιμές της ενέργειας διεθνώς.
Παράλληλα, η Τεχεράνη αφήνει να εννοηθεί ότι θέλει να διαμορφώσει ένα πιο μόνιμο καθεστώς ελέγχου της διέλευσης, το οποίο δεν θα περιορίζεται μόνο στη διάρκεια της κρίσης. Το πρακτικό όφελος είναι προφανές: αν ένα τέτοιο σύστημα παγιωθεί, το Ιράν θα έχει στα χέρια του όχι μόνο στρατηγική ισχύ αλλά και πιθανό οικονομικό εργαλείο πίεσης. Το ποσό των 80 δισ. δολαρίων που κυκλοφορεί σε ορισμένες αναφορές εμφανίζεται ως ιρανικός ισχυρισμός ή εκτίμηση και όχι ως επιβεβαιωμένο διεθνές οικονομικό μέγεθος.
Η πίεση στη ναυσιπλοΐα και οι κίνδυνοι
Η κρίση έχει ήδη προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση στη ναυσιπλοΐα. Το Reuters έχει μεταδώσει ότι η σύγκρουση έχει διαταράξει σοβαρά τη διέλευση πλοίων, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες έχουν περιορίσει ή αναπροσαρμόσει την πολεμική κάλυψη για σκάφη που επιχειρούν στην περιοχή. Οι ΗΠΑ μάλιστα προχώρησαν σε ειδικό πρόγραμμα αντασφάλισης έως και 20 δισ. δολαρίων για να στηρίξουν τη διακίνηση φορτίων στον Κόλπο.
Ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο την οικονομία. Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι αν δεχθεί επίθεση στις νότιες ακτές ή στα στρατηγικά του νησιά, θα απαντήσει με νάρκες και πλήρη παρεμπόδιση των θαλάσσιων οδών στον Κόλπο. Μια τέτοια εξέλιξη θα έκανε την αποναρκοθέτηση εξαιρετικά δύσκολη και θα μετέτρεπε το Ορμούζ σε ανοιχτή ζώνη στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Τι λέει το διεθνές δίκαιο
Το νομικό σκέλος είναι εξίσου κρίσιμο. Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ειδικό καθεστώς διέλευσης μέσω διεθνών στενών και ξεκαθαρίζει ότι δεν επιτρέπεται η αναστολή αυτής της διέλευσης στα στενά που χρησιμοποιούνται για διεθνή ναυσιπλοΐα. Με άλλα λόγια, ένα παράκτιο κράτος μπορεί να επιβάλλει κανόνες ασφάλειας και ναυσιπλοΐας, αλλά δεν μπορεί αυθαίρετα να μπλοκάρει τη διέλευση ή να τη μετατρέπει σε εργαλείο πολιτικών διακρίσεων.
Αυτό ακριβώς είναι και το μεγάλο ερώτημα για τη συνέχεια: αν η Τεχεράνη επιχειρήσει να παγιώσει ένα μοντέλο ελεγχόμενης διέλευσης, θα βρεθεί απέναντι όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά και σε ένα ευρύτερο μέτωπο κρατών που εξαρτώνται από την ομαλή λειτουργία του περάσματος. Ήδη χώρες της περιοχής προειδοποιούν ότι οποιοσδήποτε περιορισμός στο Ορμούζ συνιστά απειλή για την παγκόσμια οικονομία.
Στην πράξη, τα Στενά του Ορμούζ είναι για το Ιράν κάτι πολύ περισσότερο από ένα σύνορο. Είναι το σημείο όπου η γεωγραφία μετατρέπεται σε ισχύ. Και γι’ αυτό η μάχη για τον έλεγχό τους δεν αφορά μόνο την Τεχεράνη ή την Ουάσιγκτον, αλλά ολόκληρη την παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
