CNN για την πτώση Όρμπαν: Η νίκη Μάγιαρ δείχνει τα όρια του λαϊκισμού στην Ευρώπη
Η ιστορική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία δεν διαβάζεται μόνο ως πολιτική ανατροπή στο εσωτερικό της χώρας. Στην ανάλυσή του, το CNN βλέπει πίσω από τη νίκη του Πέτερ Μάγιαρ ένα ευρύτερο μήνυμα για τα όρια του λαϊκισμού, τις αντιφάσεις του εθνικισμού και τις δυσκολίες ενός αυταρχικού μοντέλου να αντέξει όταν η εσωτερική φθορά γίνεται κυρίαρχη.
Η ανάλυση του CNN για την εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία εστιάζει όχι μόνο στο τέλος μιας 16χρονης κυριαρχίας, αλλά κυρίως στα πολιτικά συμπεράσματα που αφήνει πίσω της η νίκη του Πέτερ Μάγιαρ: τα όρια του λαϊκισμού, την αδυναμία του εθνικισμού να στηριχθεί σε ξένες πλάτες και την ανάγκη των αντιπάλων του να συσπειρωθούν γύρω από μια ρεαλιστική, όχι κατ’ ανάγκη ιδανική, εναλλακτική.
Η Ουγγαρία ζει ιστορικές στιγμές μετά την ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στις εκλογές της Κυριακής, καθώς η χώρα ετοιμάζεται να αποκτήσει νέα κυβέρνηση για πρώτη φορά από το 2010. Παρότι οι δημοσκοπήσεις έδειχναν καθαρό προβάδισμα για το κόμμα Τίσα του Πέτερ Μάγιαρ, μέχρι και την τελευταία στιγμή υπήρχε επιφυλακτικότητα για το τελικό αποτέλεσμα.
Ακριβώς γι’ αυτό, η νίκη του Μάγιαρ και η πτώση του Όρμπαν αντιμετωπίστηκαν από πολλούς σχεδόν σαν αλλαγή καθεστώτος. Το CNN μεταφέρει το κλίμα αυτής της βραδιάς μέσα από τη μαρτυρία του συγγραφέα και ποιητή Αντράς Πετέτς, ο οποίος συνέδεσε το συναίσθημα της νίκης με την εποχή της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης. Όπως είπε, η αίσθηση που βίωσε του θύμισε ακριβώς εκείνη την ιστορική στιγμή, σαν να έκλεινε ξανά ένας μεγάλος πολιτικός κύκλος.
Το πρώτο μήνυμα της κάλπης: τα όρια του λαϊκισμού
Σύμφωνα με την ανάλυση του αμερικανικού δικτύου, η ήττα του Όρμπαν δείχνει τα όρια του λαϊκισμού, ακόμη κι αν πολλά παραμένουν ασαφή για την επόμενη ημέρα. Από το μέγεθος της κοινοβουλευτικής ισχύος του Τίσα μέχρι το πώς θα μπορέσει να αποδομήσει το σύστημα που έχτισε το Fidesz, τα ερωτήματα είναι πολλά. Ωστόσο, το βασικό πολιτικό συμπέρασμα είναι ήδη ορατό.
Το CNN επισημαίνει ότι η πτώση του Όρμπαν προσφέρει μαθήματα τόσο σε όσους θα ήθελαν να αντιγράψουν το μοντέλο του όσο και σε όσους είδαν με ανακούφιση το τέλος της κυριαρχίας του. Και το πρώτο από αυτά τα μαθήματα είναι ότι ο εθνικισμός δεν διεθνοποιείται εύκολα.
Ο Όρμπαν κυβέρνησε για χρόνια ως υπερασπιστής της εθνικής κυριαρχίας, υποσχόμενος να προστατεύσει την Ουγγαρία από τις απειλές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της φιλελεύθερης ιδεολογίας. Στο τέλος, όμως, η εκστρατεία του στηρίχθηκε έντονα σε εξωτερικούς συμμάχους, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία. Για το CNN, αυτή η αντίφαση ήταν αποκαλυπτική.
Η στήριξη Τραμπ δεν έσωσε τον Όρμπαν
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η ανάλυση στις δημόσιες παρεμβάσεις υπέρ του Όρμπαν από πλευράς ΗΠΑ. Ο Τζέι Ντι Βανς ταξίδεψε μέχρι τη Βουδαπέστη για να ενισχύσει τον στενότερο ευρωπαίο σύμμαχο της κυβέρνησης Τραμπ, δηλώνοντας ότι θα τον βοηθήσει όσο περισσότερο μπορεί. Ακόμη πιο ξεκάθαρος ήταν ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, που κάλεσε ανοιχτά τους Ούγγρους να ψηφίσουν τον Βίκτορ Όρμπαν, χαρακτηρίζοντάς τον φίλο, μαχητή και νικητή.
Ωστόσο, αυτές οι παρεμβάσεις δεν απέδωσαν. Το CNN σημειώνει πως, ακόμη κι αν ορισμένοι Ούγγροι μπορεί να ένιωσαν κολακευμένοι από την προσοχή μιας υπερδύναμης, υπάρχει εμφανής αντίφαση στο να ζητείται από τους πολίτες να στηρίξουν έναν εθνικιστή ηγέτη επειδή τους το υποδεικνύει μια ξένη δύναμη.
Η ειρωνεία, σύμφωνα και με την παρατήρηση του πολιτικού επιστήμονα Ιβάν Κράστεφ, είναι πως ο Όρμπαν, αν έχανε, θα έχανε τελικά σαν υπέρμαχος της παγκοσμιοποίησης. Ζητώντας βοήθεια από ισχυρούς φίλους στο εξωτερικό, κατέληξε να κάνει ακριβώς εκείνο που υποτίθεται ότι κατήγγελλε.
Ο φόβος δεν αρκούσε πια
Το CNN αποδίδει την εμμονή της εκστρατείας Όρμπαν στην εξωτερική πολιτική και στους εξωτερικούς κινδύνους στην κακή εικόνα του στο εσωτερικό. Αυτό είναι το δεύτερο μεγάλο μάθημα που εντοπίζει: ο λαϊκισμός τρέφεται από τη διαρκή αντιπαράθεση και χρειάζεται συνεχώς εχθρούς.
Ο Όρμπαν βρήκε πολλούς όλα αυτά τα χρόνια: ΜΚΟ, φιλελεύθερα πανεπιστήμια, τον Τζορτζ Σόρος, το ΛΟΑΤΚΙ κίνημα, την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως, κάποια στιγμή, αυτή η τακτική φαίνεται πως εξαντλείται. Στην τελευταία εκστρατεία του, μεγάλο μέρος της ρητορικής του στράφηκε εναντίον της Ουκρανίας. Η Βουδαπέστη γέμισε με αφίσες του Βολοντίμιρ Ζελένσκι και συνθήματα που τον παρουσίαζαν ως απειλή.
Κατά την ανάλυση του CNN, αυτή η προσπάθεια φόβου δεν κατάφερε να καλύψει τα βασικά προβλήματα της χώρας: μια οικονομία χωρίς δυναμική, ένα σύστημα υγείας που δεν ικανοποιεί και μια κοινωνία που είχε κουραστεί από την ίδια μέθοδο πολιτικής επιβίωσης. Ο Κράστεφ σημείωσε μάλιστα πως η προσπάθεια να παρουσιαστεί η Ουκρανία ως κύρια απειλή για την ουγγρική κυριαρχία κατέληξε να φαίνεται σχεδόν κωμική.
Ο Μάγιαρ δεν ήταν ο «τέλειος», αλλά έγινε η λύση
Το CNN εστιάζει και σε ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο της ανατροπής: στον τρόπο με τον οποίο όσοι ήθελαν να νικήσουν τον Όρμπαν αντιμετώπισαν τον Πέτερ Μάγιαρ. Ο νικητής των εκλογών δεν εμφανίζεται στην ανάλυση ως πρόσωπο που ενθουσιάζει ολόκληρο τον φιλελεύθερο ή αριστερό χώρο. Αντίθετα, υπενθυμίζεται ότι είναι πρώην στέλεχος του Fidesz και διατηρεί συντηρητικές απόψεις.
Παρά ταύτα, πολλοί που δεν ταυτίζονται μαζί του επέλεξαν να συσπειρωθούν γύρω του, επειδή τον είδαν ως τη σοβαρότερη ευκαιρία να τερματιστεί η κυριαρχία Όρμπαν. Όπως παρατηρεί ο πολιτικός επιστήμονας Πέτερ Κρέκο στην ανάλυση του CNN, οι ψηφοφόροι δεν άφησαν το «τέλειο» να γίνει εχθρός του «καλού».
Αυτό είναι ίσως το πιο πρακτικό πολιτικό μήνυμα που βγάζει η ουγγρική κάλπη: ότι απέναντι σε ένα ισχυρό, παγιωμένο σύστημα εξουσίας, η αντιπολίτευση δεν νικά απαραίτητα με την ιδανική προσωπικότητα, αλλά με εκείνον που μπορεί να ενώσει διαφορετικές δυνάμεις γύρω από έναν κοινό στόχο.
Το δύσκολο ερώτημα της επόμενης μέρας
Παρά τη σαρωτική νίκη, το CNN δεν αντιμετωπίζει την επόμενη μέρα ως εύκολη υπόθεση. Ο ίδιος ο Μάγιαρ, στην ομιλία του, αναγνώρισε τις δυσκολίες που έρχονται και κάλεσε τον Όρμπαν να λειτουργήσει ως μεταβατικός ηγέτης χωρίς να παρεμποδίσει τη νέα κυβέρνηση.
Το μεγάλο ερώτημα, όπως σημειώνεται, είναι αν το Τίσα θα μπορέσει να αποδομήσει το σύστημα που έχτισε το Fidesz και αν θα καταφέρει να κυβερνήσει αποτελεσματικά. Για τους υποστηρικτές της αλλαγής, αυτή είναι η πραγματική δοκιμασία που έρχεται τώρα.
Ο Κρέκο το συνοψίζει εύστοχα, λέγοντας ότι θα ήταν μια ευπρόσδεκτη ανατροπή αν η Ουγγαρία περνούσε από παράδειγμα ανελευθερισμού και αυταρχισμού σε παράδειγμα δημοκρατικής αλλαγής. Αυτό, όμως, μένει ακόμη να αποδειχθεί στην πράξη.
Μια κάλπη με μαθήματα πολύ πέρα από τη Βουδαπέστη
Η ουγγρική κάλπη, όπως τη διαβάζει το CNN, δεν αφορά μόνο την ήττα ενός ηγέτη που κυβέρνησε επί δεκαέξι χρόνια. Αφορά και τα όρια μιας πολιτικής μεθόδου που βασίζεται στην κατασκευή εχθρών, στην επίκληση φόβου και στην αντίφαση ενός εθνικισμού που, όταν πιεστεί, ζητά στήριξη από το εξωτερικό.
Ταυτόχρονα, δείχνει και κάτι ακόμη: ότι όταν η κοινωνική δυσαρέσκεια συσσωρεύεται, όταν η οικονομία δεν πείθει και όταν η κρατική φθορά γίνεται ορατή, ακόμη και τα πιο ανθεκτικά πολιτικά συστήματα μπορεί να υποχωρήσουν. Και αυτό είναι το μήνυμα που κάνει τη νίκη Μάγιαρ να ξεπερνά τα ουγγρικά σύνορα και να διαβάζεται ήδη ως πολιτικό μάθημα για ολόκληρη την Ευρώπη.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
