Στέλιος Βαμβακάρης: Ο άνθρωπος που έβαλε το μπουζούκι να μιλήσει μπλουζ
Σαν σήμερα, στις 17 Ιουνίου 2019, έφυγε από τη ζωή ο Στέλιος Βαμβακάρης. Γιος του Μάρκου, δεξιοτέχνης του μπουζουκιού και ανήσυχος δημιουργός, άφησε πίσω του μια διαδρομή που ένωσε το ρεμπέτικο με το αμερικανικό blues.
Στις 17 Ιουνίου 2019 πέθανε ο Στέλιος Βαμβακάρης, ένας μουσικός που γεννήθηκε μέσα στη βαριά σκιά ενός ονόματος, αλλά κατάφερε να χαράξει τη δική του πορεία στο ελληνικό τραγούδι. Ήταν γιος του Μάρκου Βαμβακάρη, του ανθρώπου που σημάδεψε όσο λίγοι το ρεμπέτικο, όμως η δική του ιστορία δεν έμεινε στην οικογενειακή κληρονομιά.
Ο Στέλιος Βαμβακάρης γεννήθηκε στις 2 Μαρτίου 1947 και από μικρός βρέθηκε κοντά στο μπουζούκι, στον ήχο του Πειραιά, στα ντουζένια, στους δρόμους και στις παλιές λαϊκές φόρμες. Στην πορεία του συνεργάστηκε με μεγάλες μορφές του ελληνικού τραγουδιού, ενώ η μουσική του αναζήτηση τον οδήγησε και πολύ πιο μακριά από τα συνηθισμένα όρια του ρεμπέτικου.
Το μπουζούκι στα νερά του blues
Το πιο ιδιαίτερο κομμάτι της διαδρομής του ήταν η σχέση του με το αμερικανικό blues. Ο Στέλιος Βαμβακάρης αναζήτησε τις συγγένειες ανάμεσα στο blues και στο ρεμπέτικο: δύο μουσικές γεννημένες σε δύσκολες ζωές, σε ανθρώπους της άκρης, σε φωνές που κουβαλούσαν φτώχεια, μοναξιά, ξενιτιά, φυλακή, έρωτα και πόνο χωρίς στολίδια.
Δεν αντιμετώπισε αυτή τη συγγένεια σαν θεωρία. Την έπαιξε. Την έβαλε πάνω στο μπουζούκι και στον μπαγλαμά, χρησιμοποιώντας και τα παλιά κουρδίσματα του Μάρκου, τα ντουζένια, για να φτιάξει έναν ήχο που κοιτούσε προς τον Πειραιά και ταυτόχρονα προς την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Κορυφαία στιγμή αυτής της αναζήτησης υπήρξε το 1988, όταν ηχογράφησε με τον Louisiana Red τον δίσκο «Το blues συναντά το ρεμπέτικο». Ένας δίσκος με blues κομμάτια παιγμένα με μπουζούκι και μπαγλαμά, που σήμερα μοιάζει λιγότερο με πείραμα και περισσότερο με φυσική συνάντηση δύο κόσμων που είχαν πάντα κάτι κοινό στην ψυχή τους.
Από τον Μάρκο στον John Lee Hooker
Η διεθνής αναγνώριση του Στέλιου Βαμβακάρη δεν ήταν τυχαία. Το ιδιαίτερο παίξιμό του τον έφερε δίπλα σε σπουδαία ονόματα της blues σκηνής. Σύμφωνα με το Αρχείο της ΕΡΤ, έπαιξε μαζί με τον John Lee Hooker στη Σουηδία, εμφανίστηκε στο φεστιβάλ World Got The Blues στο Λονδίνο μαζί με τον Taj Mahal και την Cesária Évora, ενώ βρέθηκε και στο Palais des Beaux Arts στο Βέλγιο, στο φεστιβάλ Balkan Trafik.
Αυτές οι συναντήσεις δείχνουν κάτι σημαντικό: ο Βαμβακάρης δεν έπαιρνε το ρεμπέτικο ως μουσειακό είδος. Το κουβαλούσε σαν ζωντανή γλώσσα. Και ακριβώς επειδή το ήξερε βαθιά, μπορούσε να το ανοίξει σε άλλους ήχους χωρίς να το κάνει ξένο.
Η δική του θέση στο λαϊκό τραγούδι
Η περίπτωση του Στέλιου Βαμβακάρη έχει πάντα μέσα της μια δύσκολη ισορροπία. Από τη μία, το όνομα του Μάρκου. Από την άλλη, η ανάγκη να σταθεί ως ανεξάρτητος δημιουργός. Αυτό ακριβώς έκανε. Δεν αρνήθηκε την καταγωγή του, δεν προσπάθησε να αποκοπεί από τη ρίζα του, όμως δεν αρκέστηκε στο να την επαναλαμβάνει.
Έγραψε μουσική, έπαιξε, πειραματίστηκε, ασχολήθηκε και με μουσική για θέατρο και κινηματογράφο, ανάμεσά τους και για την ταινία του Γιώργου Πανουσόπουλου «Μια μέρα τη νύχτα». Το 1994 έγραψε μουσική για τον δίσκο «Ρομαντικοί Παραβάτες – Η Φαντασία στην Εξουσία», που ξεχώρισε για τον ιδιαίτερο ήχο του.
Σήμερα, επτά χρόνια μετά τον θάνατό του, ο Στέλιος Βαμβακάρης αξίζει να μνημονεύεται ακριβώς για αυτό: επειδή υπήρξε ένας μουσικός που άκουσε το ρεμπέτικο μέσα από το blues και το blues μέσα από το μπουζούκι. Πήρε μια παράδοση φορτωμένη ιστορία και την άφησε να αναπνεύσει αλλιώς. Ο Στέλιος Βαμβακάρης υπήρξε ο άνθρωπος που απέδειξε ότι το μπουζούκι μπορεί να κουβαλάει τον Πειραιά, αλλά να συνομιλεί με ολόκληρο τον κόσμο.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
