Νόμος Κατσέλη: Η μεγάλη ανάσα στους τόκους – Ποιοι κερδίζουν χιλιάδες ευρώ και ποιοι μένουν εκτός

Με μια απόφαση-σταθμό της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου (6/2026), χιλιάδες υπερχρεωμένα νοικοκυριά στην Ελλάδα αποκτούν σημαντική οικονομική «ανάσα».

Ο νέος τρόπος υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο 3869/2010 (γνωστός ως νόμος Κατσέλη) αλλάζει ριζικά τα δεδομένα, μειώνοντας δόσεις και συνολικές οφειλές για δεκάδες χιλιάδες δανειολήπτες. Ωστόσο, η εφαρμογή δεν είναι οριζόντια, δημιουργώντας νικητές και… αποκλεισμένους.

Διαβάστε επίσης: Νόμος Κατσέλη: Ανατροπή υπέρ των δανειοληπτών – Μειώνονται οι δόσεις, «κουρεύονται» αναδρομικά οι οφειλές

Η τροπολογία του Υπουργείου Οικονομικών, η οποία κατατέθηκε στη Βουλή και ψηφίζεται σήμερα Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026, προβλέπει νέο καθεστώς για συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλετών.

Σύμφωνα με την τροπολογία, ο νέος τρόπος υπολογισμού ισχύει για δάνεια με ενεργή δικαστική ρύθμιση διάσωσης κύριας κατοικίας, για τα οποία δεν έχει ολοκληρωθεί η αποπληρωμή και ο οφειλέτης δεν έχει εκπέσει από τη ρύθμιση. Στις περιπτώσεις αυτές, οι τόκοι θα υπολογίζονται πλέον μόνο πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο, και όχι πάνω στο συνολικό κεφάλαιο της οφειλής, όπως γινόταν μέχρι σήμερα.

Τι αλλάζει ακριβώς;

Μέχρι πρόσφατα, τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) υπολόγιζαν τόκους επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου της οφειλής. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι μηνιαίες δόσεις να εκτοξεύονται, συχνά διπλασιάζοντας ή και υπερβαίνοντας το ποσό που είχε ορίσει το δικαστήριο. Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, με πλειοψηφία 35-12, έκρινε ότι οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που όρισε η δικαστική απόφαση και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου. Η απόφαση δημοσιεύθηκε πρόσφατα, ενώ το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχώρησε σε νομοθετική ρύθμιση για να διευκρινίσει την εφαρμογή, με αναδρομική ισχύ για ενεργές ρυθμίσεις.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει πολύ χαμηλότερους τόκους – σε ορισμένες περιπτώσεις ελάχιστους ευρώ ανά δόση – μικρότερες μηνιαίες καταβολές, ταχύτερη αποπληρωμή του κεφαλαίου και δικαίωμα επιστροφής ή αντιλογισμού χρημάτων που έχουν ήδη καταβληθεί επιπλέον. Για παράδειγμα, σε δάνειο με δόση 650 ευρώ και επιτόκιο 3,5%, η προηγούμενη μέθοδος οδηγούσε σε υπέρογκες επιβαρύνσεις, ενώ τώρα ο τόκος περιορίζεται στο διάστημα μεταξύ των δόσεων.

Ποιοι κερδίζουν;

Οι μεγάλοι ωφελημένοι είναι οι περισσότεροι από 200.000-350.000 δανειολήπτες με ενεργές δικαστικές ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη για την προστασία της πρώτης κατοικίας. Πρόκειται κυρίως για υπερχρεωμένα νοικοκυριά που προσέφυγαν στη δικαιοσύνη τα προηγούμενα χρόνια, έχοντας ρυθμίσει στεγαστικά, καταναλωτικά ή άλλα δάνεια.

Οι τράπεζες και οι servicers υποχρεούνται να προχωρήσουν σε επανυπολογισμό, να εκδώσουν νέα δοσολόγια και να ενημερώσουν τους οφειλέτες. Όσοι έχουν πληρώσει περισσότερα από όσα όφειλαν, δικαιούνται επιστροφές ή συμψηφισμούς. Η αλλαγή φέρνει άμεση μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης και μειώνει τον συνολικό οικονομικό βάρους, βοηθώντας στην αποφυγή νέων καθυστερήσεων και στην διατήρηση της κατοικίας. Νομικοί εκπρόσωποι δανειοληπτών μιλούν για «δικαίωση» και «ανάσα» μετά από χρόνια υπερβολικών επιβαρύνσεων.

Ποιοι μένουν εκτός;

Δεν ωφελούνται όλοι. Εκτός μένουν:

• Δανειολήπτες που δεν έχουν ενεργή δικαστική ρύθμιση βάσει του νόμου Κατσέλη (π.χ. όσοι ρύθμισαν εξωδικαστικά ή μέσω άλλων μηχανισμών).
• Όσοι έχουν ήδη ολοκληρώσει την αποπληρωμή ή έχουν κατασχέσεις/πλειστηριασμούς.
• Περιπτώσεις όπου η ρύθμιση δεν αφορά προστασία κύριας κατοικίας.
• Δανειολήπτες με πολύ παλιές ρυθμίσεις που μπορεί να αντιμετωπίσουν ερμηνευτικά ζητήματα κατά τον επανυπολογισμό.

Επιπλέον, τράπεζες και servicers έχουν εκφράσει διαφωνίες για την ακριβή εφαρμογή (π.χ. διάρκεια τοκοφορίας), κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε νέες δικαστικές διαμάχες ή αιτήσεις ερμηνείας. Η νομοθετική παρέμβαση του Υπουργείου στοχεύει να περιορίσει τέτοια κενά, αλλά στην πράξη θα χρειαστούν μήνες για την πλήρη εφαρμογή.

Επιπτώσεις για το σύστημα

Η αλλαγή έχει δημοσιονομικές διαστάσεις, καθώς επηρεάζει δάνεια ενταγμένα σε μηχανισμούς όπως ο «Ηρακλής». Το κόστος για τράπεζες και funds εκτιμάται υψηλό, ενώ το Δημόσιο μπορεί να κληθεί να καλύψει μέρος μέσω εγγυήσεων. Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών σε μια περίοδο που τα επιτόκια παραμένουν πιεστικά.

Συμπερασματικά, η απόφαση του Αρείου Πάγου και η νομοθετική ρύθμιση αποτελούν σημαντική νίκη για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, αποκαθιστώντας εν μέρει την ισορροπία μεταξύ οφειλετών και πιστωτών. Ωστόσο, η επιτυχής εφαρμογή εξαρτάται από την ταχεία συμμόρφωση των servicers και την ενημέρωση των πολιτών. Όσοι εμπίπτουν στις διατάξεις καλό είναι να επικοινωνήσουν άμεσα με δικηγόρους ή τις αρμόδιες υπηρεσίες για να διεκδικήσουν τον επανυπολογισμό και τις όποιες επιστροφές.

Δείτε ακόμα: Χαμηλά εισοδήματα και επίμονη φτώχεια

Ιστορία του Νόμου Κατσέλη (Ν. 3869/2010)

Ο Νόμος Κατσέλη, γνωστός επισήμως ως Νόμος 3869/2010 «Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων και άλλες διατάξεις», ψηφίστηκε τον Αύγουστο του 2010 (ΦΕΚ Α’ 130/3.8.2010) και τέθηκε σε ισχύ από την 1η Σεπτεμβρίου 2010. Η τότε Υπουργός Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας Λούκα Κατσέλη ήταν η πολιτική υπεύθυνη για την εισαγωγή του, γι’ αυτό και έμεινε γνωστός με το όνομά της.

Το πλαίσιο δημιουργίας του

Ο νόμος γεννήθηκε εν μέσω της βαθιάς οικονομικής κρίσης που ξέσπασε το 2009-2010. Εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά βρέθηκαν υπερχρεωμένα λόγω στεγαστικών, καταναλωτικών δανείων, πιστωτικών καρτών και οφειλών προς το Δημόσιο, με την ανεργία να εκτοξεύεται και τα εισοδήματα να συρρικνώνονται δραματικά. Ήταν η πρώτη ολοκληρωμένη νομοθεσία στην Ελλάδα για την προσωπική πτώχευση (consumer bankruptcy), δηλαδή για φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν πτωχευτική ικανότητα (μη έμποροι).

Στόχος του ήταν διπλός:

• Να προστατεύσει τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά από την πλήρη οικονομική κατάρρευση.
• Να δώσει «δεύτερη ευκαιρία» μέσω ρύθμισης ή μερικής απαλλαγής χρεών, με ταυτόχρονη προστασία της πρώτης κατοικίας υπό προϋποθέσεις.

Βασικές προβλέψεις

• Δικαίωμα υποβολής αίτησης στο Ειρηνοδικείο για ρύθμιση όλων των οφειλών (τράπεζες, εφορία, ασφαλιστικά ταμεία, ιδιώτες).
• Διαδικασία εξωδικαστικού συμβιβασμού και, αν αποτύχει, δικαστική ρύθμιση.
• Εξαίρεση της κύριας κατοικίας από ρευστοποίηση, με αντάλλαγμα την αποπληρωμή μέρους της αξίας της μέσω μηνιαίων δόσεων βάσει εισοδήματος.
• Δυνατότητα απαλλαγής από το υπόλοιπο χρέος μετά την ολοκλήρωση της ρύθμισης.

Τροποποιήσεις και εξέλιξη

Ο νόμος τροποποιήθηκε αρκετές φορές για να βελτιωθεί η εφαρμογή του:

• 2013 (Ν. 4161/2013): Απλοποίηση διαδικασιών, κατάργηση υποχρεωτικού εξωδικαστικού σταδίου.
• 2015-2018: Περαιτέρω ρυθμίσεις (π.χ. Ν. 4549/2018) για ταχύτερη εκκαθάριση υποθέσεων και αντιμετώπιση καταχρηστικών συμπεριφορών.
• Χιλιάδες αποφάσεις εκδόθηκαν από τα Ειρηνοδικεία, προστατεύοντας δεκάδες χιλιάδες κατοικίες.

Το τέλος της ισχύος: Από την 1η Ιουνίου 2021, ο Ν. 3869/2010 καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον νέο Πτωχευτικό Κώδικα (Ν. 4738/2020). Δεν δέχεται πλέον νέες αιτήσεις, αλλά οι υφιστάμενες ρυθμίσεις συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι την ολοκλήρωσή τους.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News