Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Πώς θα δανείζονται οι Δήμοι από τράπεζες και Ταμείο Παρακαταθηκών – Όλοι οι «κόφτες» και τα όρια

Ριζικές αλλαγές στους κανόνες πρόσβασης των Δήμων και των Περιφερειών σε τραπεζικό δανεισμό και χρηματοδοτήσεις από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων (ΤΠΔ) εισάγει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το νέο νομοθετικό πλαίσιο ξεκαθαρίζει τους σκοπούς για τους οποίους επιτρέπεται η σύναψη δανείων, θεσπίζει αυστηρούς οικονομικούς «κόφτες» για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των ΟΤΑ και καθορίζει σαφείς διαδικασίες έγκρισης ανάλογα με το ύψος της χρηματοδότησης και τον πληθυσμό.

Οι δύο οικονομικοί «κόφτες» για τα νέα δάνεια

Για να μπορέσει ένας Δήμος να προχωρήσει σε νέο δανεισμό, δεν αρκεί πλέον να πληροί μία μόνο προϋπόθεση, αλλά οφείλει να περνά ταυτόχρονα και τα δύο θεσμοθετημένα όρια:

• Κόφτης ετήσιου κόστους: Το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης της δημόσιας πίστης (δόσεις δανείων) κάθε Δήμου δεν μπορεί να υπερβαίνει συγκεκριμένο ποσοστό των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) που έλαβε κατά την προηγούμενη οικονομική χρήση.

• Κόφτης συνολικού χρέους: Το συνολικό χρέος του Δήμου δεν επιτρέπεται να ξεπερνά συγκεκριμένο ποσοστό των συνολικών εσόδων του. Στον υπολογισμό αυτόν συνυπολογίζονται τόσο οι μακροπρόθεσμες όσο και οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις.

Τα ακριβή ποσοστά για τα δύο αυτά όρια αναμένεται να καθοριστούν με αποφάσεις του Υπουργού Εσωτερικών, κατόπιν γνώμης της ΚΕΔΕ και της Ένωσης Περιφερειών. Από τους δύο αυτούς περιορισμούς εξαιρούνται αποκλειστικά τα δάνεια που λαμβάνονται για την κάλυψη ελλείμματος του προϋπολογισμού και για την αναχρηματοδότηση παλαιότερων οφειλών.

Πού επιτρέπεται να κατευθυνθούν τα κεφάλαια

Ο Κώδικας ορίζει ρητά ότι τα δάνεια είναι αυστηρά ειδικού σκοπού. Αν ο σκοπός ή το έργο ματαιωθεί, η σύμβαση λύεται και τα χρήματα επιστρέφονται στον δανειστή. Οι επιτρεπόμενες κατηγορίες είναι:

• Χρηματοδότηση επενδύσεων και εκπόνηση Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων.

• Έργα ενεργειακής αναβάθμισης δημόσιων κτιρίων, οχημάτων, μηχανημάτων και δημόσιου ηλεκτροφωτισμού.

• Κάλυψη ελλειμμάτων προϋπολογισμού και αναχρηματοδότηση υφιστάμενων δανείων.

Απαραίτητη προϋπόθεση: Όταν το δάνειο αφορά έργο ή προμήθεια, απαιτείται η ύπαρξη τουλάχιστον εγκεκριμένης προκαταρκτικής τεχνικής μελέτης από τα αρμόδια όργανα.

Αυξημένες πλειοψηφίες για μεγάλα δάνεια

Η λήψη απόφασης γίνεται από το Δημοτικό Συμβούλιο μετά από εισήγηση του Δημάρχου. Ενώ για τα συνήθη δάνεια αρκεί η απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών, για δάνεια μεγάλου ύψους απαιτείται πλειοψηφία των δύο τρίτων (2/3).

Τα πληθυσμιακά όρια που ενεργοποιούν την αυξημένη πλειοψηφία διαμορφώνονται ως εξής:

Η αυξημένη πλειοψηφία δεν απαιτείται αν το δάνειο προορίζεται για αναγκαστικές απαλλοτριώσεις ή αγορά ακινήτων για κοινόχρηστους/κοινωφελείς σκοπούς.

Νέα εργαλεία ρευστότητας και ο ρόλος του ΤΠΔ

Για την κάλυψη πρόσκαιρων αναγκών που αφορούν αποκλειστικά λειτουργικές δαπάνες, εισάγονται δύο νέα χρηματοοικονομικά εργαλεία:

• Ανοιχτός Αλληλόχρεος Λογαριασμός: Με ανώτατο όριο έως το 4% του κυκλοφορούντος ενεργητικού του Δήμου (βάσει της τελευταίας οικονομικής κατάστασης).

• Χρεωστικό Υπόλοιπο (Overdraft): Δυνατότητα δημιουργίας χρεωστικού υπολοίπου σε καταθετικούς λογαριασμούς έως το 10% του μέσου ετήσιου πιστωτικού υπολοίπου τους.

Τέλος, κεντρικός παραμένει ο ρόλος του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων (ΤΠΔ) στον τομέα της οικονομικής εξυγίανσης και αναχρηματοδότησης παλαιών δανείων, παρέχοντας τη δυνατότητα επιμήκυνσης της διάρκειας αποπληρωμής έως και τα 35 έτη, με παράλληλη διατήρηση των υφιστάμενων εξασφαλίσεων. Σε κάθε περίπτωση, καμία σύμβαση δεν υπογράφεται χωρίς προηγούμενο έλεγχο νομιμότητας από την αρμόδια Υπηρεσία Εποπτείας ΟΤΑ.