Από ένα «χόμπι» στο Διάστημα: 35 χρόνια Linux με μια απρόσμενη στάση στην Πάτρα

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Οταν ο Linus Torvalds έγραφε στις 25 Αυγούστου 1991 ότι κατασκεύαζε «απλώς ένα χόμπι», δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί τη συνέχεια. Τριάντα πέντε χρόνια αργότερα, το Linux βρίσκεται πίσω από τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται από τα κινητά τηλέφωνα και τις υποδομές του διαδικτύου μέχρι τα υπολογιστικά νέφη και τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Και μέσα σε αυτή την τεράστια διαδρομή υπάρχει και μια μικρή, αλλά εντυπωσιακή πατρινή σύνδεση: ένα κομμάτι Linux ταξίδεψε στο Διάστημα μέσα στον UPSat, τον δορυφόρο που αναπτύχθηκε με τη συμμετοχή του Πανεπιστημίου Πατρών.

Η 25η Αυγούστου έχει καθιερωθεί ως μία από τις ημερομηνίες-ορόσημα στην ιστορία του Linux. Η ίδια η Linux Foundation τη συνδέει με την πρώτη δημόσια ανακοίνωση του Torvalds, ενώ φέτος γιορτάζει επισήμως τα 35 χρόνια του Linux.

Το μήνυμα που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει πού θα οδηγήσει

Η αρχή έγινε χωρίς τυμπανοκρουσίες. Στις 25 Αυγούστου 1991 ο Linus Torvalds, τότε φοιτητής στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, δημοσίευσε ένα μήνυμα στην ομάδα συζητήσεων comp.os.minix του Usenet, ενός από τα μεγάλα διαδικτυακά δίκτυα ανταλλαγής μηνυμάτων της εποχής.

Ενημέρωνε τους υπόλοιπους χρήστες ότι εργαζόταν πάνω σε ένα δωρεάν λειτουργικό σύστημα και ζητούσε τη γνώμη τους για το τι θα ήθελαν να περιλαμβάνει. Ο ίδιος το περιέγραφε με μία φράση που, εκ των υστέρων, απέκτησε σχεδόν μυθική διάσταση: «just a hobby». Δεν περίμενε, όπως έγραφε, να γίνει κάτι μεγάλο και επαγγελματικό.

Η πρόβλεψη δεν γέρασε και τόσο καλά. Το Linux εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα εγχειρήματα ανοικτού λογισμικού στον κόσμο. Η πραγματική του παρουσία μάλιστα είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που αντιλαμβάνεται ο μέσος χρήστης. Ακόμη και το Android βασίζεται σε πυρήνα Linux, όπως αναφέρει η επίσημη τεχνική τεκμηρίωση της Google.

Τριάντα πέντε χρόνια μετά εκείνο το λιτό μήνυμα, η Linux Foundation μιλά για μια τεχνολογία που βρίσκεται στη βάση εφαρμογών από το cloud και την τεχνητή νοημοσύνη έως τα smartphones, τους υπερυπολογιστές και τις ενσωματωμένες συσκευές.

Κάπου σε αυτή τη διαδρομή, όμως, το νήμα φτάνει και στην Πάτρα.

Ο Linus Torvalds, δημιουργός του Linux. Το πρώτο δημόσιο μήνυμα για το εγχείρημά του δημοσιεύθηκε στις 25 Αυγούστου 1991

Ο UPSat και η πατρινή διαδρομή προς το Διάστημα

Ο UPSat ήταν ένας μικρός δορυφόρος τύπου CubeSat που αναπτύχθηκε από τη Libre Space Foundation σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών, ως ελληνική συμμετοχή στη διεθνή επιστημονική αποστολή QB50.

Η επίσημη καταγραφή του Πανεπιστημίου Πατρών αναφέρει τον UPSat ως τον πρώτο μικροδορυφόρο ανοικτού κώδικα που κατασκευάστηκε στην Ελλάδα και ως αποτέλεσμα συνεργασίας τεσσάρων εργαστηρίων του Ιδρύματος.

Η Libre Space Foundation τον χαρακτηρίζει ως τον πρώτο δορυφόρο που τέθηκε σε τροχιά με το hardware και το software του να είναι εξ ολοκλήρου ανοικτού κώδικα. Αυτό πρακτικά σήμαινε ότι τα σχέδια και ο κώδικάς του δεν έμεναν κλεισμένα πίσω από τις πόρτες ενός εργαστηρίου ή μιας εταιρείας, αλλά μπορούσαν να μελετηθούν και να αξιοποιηθούν από άλλους.

Διαβάστε επίσης: Το Πανεπιστήμιο Πατρών στο ελληνικό άλμα στο Διάστημα: Οι νανοδορυφόροι ERMIS έτοιμοι για εκτόξευση με SpaceX

Ο UPSat εκτοξεύθηκε στις 18 Απριλίου 2017 με προορισμό τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό και έναν μήνα αργότερα, στις 18 Μαΐου, απελευθερώθηκε από τον ISS και μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Και κάπου μέσα στο μικρό αυτό διαστημικό σκάφος βρισκόταν και ο απόγονος εκείνου του «χόμπι» του 1991.

Σύμφωνα με τα τεχνικά στοιχεία της Libre Space Foundation, το σύστημα απεικόνισης του UPSat περιλάμβανε embedded Linux. Δεν σημαίνει ότι ολόκληρος ο δορυφόρος λειτουργούσε με Linux – ο κεντρικός υπολογιστής του χρησιμοποιούσε διαφορετικό λειτουργικό σύστημα –, όμως το Linux αποτελούσε πραγματικό τμήμα ενός από τα υποσυστήματα της αποστολής.

Η λεπτομέρεια έχει τη σημασία της. Γιατί συνδέει με έναν απρόσμενο τρόπο δύο ιστορίες που ξεκίνησαν με διαφορά δεκαετιών και χιλιάδων χιλιομέτρων.

Διαβάστε επίσης: Εθνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων: Νέα εποχή, η Πάτρα στο διάστημα – Συμμετέχει το Πανεπιστήμιο και ο «Αρίσταρχος»

Από τον φοιτητή του Ελσίνκι στα εργαστήρια της Πάτρας

Η σύνδεση Linux και UPSat δεν είναι απλώς τεχνική. Κοινός παρονομαστής είναι η ίδια ιδέα: η ανοικτή τεχνολογία.

Το Linux αναπτύχθηκε μέσα από μια τεράστια διεθνή κοινότητα ανθρώπων που μπορούσαν να δουν τον κώδικα, να τον τροποποιήσουν και να συμβάλουν στην εξέλιξή του. Στην περίπτωση του UPSat, η ίδια λογική πέρασε ακόμη και στην κατασκευή ενός διαστημικού σκάφους, με ανοικτά σχέδια hardware και ανοικτό λογισμικό.

Για την Πάτρα, η ιστορία αποκτά σήμερα και μια πρόσθετη διάσταση. Η συμμετοχή του Πανεπιστημίου Πατρών στις διαστημικές τεχνολογίες δεν σταμάτησε στον UPSat. Μόλις τον περασμένο Μάρτιο, το Ιδρυμα συμμετείχε μέσω του Τμήματος Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών και στην ελληνική αποστολή των νανοδορυφόρων ERMIS, συνεχίζοντας μια διαδρομή που είχε ήδη αφήσει το δικό της αποτύπωμα στο Διάστημα.

Κάπως έτσι, η 25η Αυγούστου του 1991 αποκτά 35 χρόνια αργότερα και μια απρόσμενη πατρινή υποσημείωση.

Ενας 21χρονος φοιτητής στη Φινλανδία ανακοίνωνε τότε σε μια διαδικτυακή κοινότητα ότι ασχολούνταν με «ένα χόμπι» που δεν πίστευε ότι θα γινόταν μεγάλο.

Χρόνια αργότερα, ένα κομμάτι εκείνης της τεχνολογικής ιστορίας έκανε κάτι που πιθανότατα ούτε ο ίδιος είχε φανταστεί όταν έγραφε το μήνυμά του: πέρασε πάνω από την Πάτρα και συνέχισε να περιστρέφεται γύρω από τη Γη.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News