Ηλιοβασίλεμα Πάτρας: Η επιστήμη εξηγεί τις φλογερές αποχρώσεις των πατρινών δειλινών

Κωνσταντίνος Λαμπρόπουλος

Δεν είναι όλα τα ηλιοβασιλέματα της Πάτρας ίδια. Υπάρχουν εκείνα που απλώς «σβήνουν» τη μέρα πίσω από τον Πατραϊκό και υπάρχουν κι εκείνα που μοιάζουν να βάζουν φωτιά στον ορίζοντα, βάφοντας τον ουρανό με αποχρώσεις του πορτοκαλί, του κόκκινου και του βαθύ πορφυρού.

Το φαινόμενο έχει τη δική του φυσική εξήγηση κι, όπως εξηγεί στην «Π» ο Αθανάσιος Αργυρίου, καθηγητής Φυσικής και του Εργαστηρίου Φυσικής της Ατμόσφαιρας του Πανεπιστημίου Πατρών, συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο το ηλιακό φως ταξιδεύει μέσα στην ατμόσφαιρα και αλληλεπιδρά με τα αιωρούμενα σωματίδια.

Οπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «Το κόκκινο χρώμα που παίρνει ο ουρανός της Πάτρας σε ορισμένα ηλιοβασιλέματα δεν είναι τυχαίο. Προκύπτει από τον τρόπο με τον οποίο το ηλιακό φως αλληλεπιδρά με τα μόρια της ατμόσφαιρας και με τα αιωρούμενα σωματίδια. Οι δύο βασικοί μηχανισμοί είναι η σκέδαση Rayleigh και η σκέδαση Mie (ή Debye). Η σκέδαση Rayleigh προκαλείται από σωματίδια (άτομα ή μόρια) στην ατμόσφαιρα, τα οποία είναι πολύ μικρότερα από τα μήκη κύματος της ηλιακής ακτινοβολίας. Ο βαθμός σκέδασης αυξάνεται σημαντικά όσο μειώνεται το μήκος κύματος -είναι αντιστρόφως ανάλογη της τέταρτης δύναμης του μήκους κύματος. Γι’ αυτόν τον λόγο, το μπλε μήκος κύματος σκεδάζεται πολύ περισσότερο από το κόκκινο. Αντίθετα, η σκέδαση Mie συμβαίνει από σωματίδια, των οποίων οι διαστάσεις είναι συγκρίσιμες με τα μήκη κύματος του φωτός. Στην περίπτωση αυτή, ο βαθμός σκέδασης εξαρτάται κυρίως από το μέγεθος των σωματιδίων».

Και ο Αθανάσιος Αργυρίου συνέχισε ως εξής: «Οταν ο Ηλιος δύει, βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα. Η ηλιακή ακτινοβολία διανύει τότε πολύ μεγαλύτερη απόσταση μέσα στην ατμόσφαιρα. Στη διαδρομή αυτή, σημαντικό μέρος των μπλε και πράσινων μηκών κύματος απομακρύνεται από την άμεση ηλιακή δέσμη λόγω της σκέδασης. Ετσι, προς τον παρατηρητή φτάνει αναλογικά περισσότερη πορτοκαλί και κόκκινη ακτινοβολία. Στην περιοχή της Πάτρας και του Πατραϊκού Κόλπου, προς τη Δύση, η σύσταση της ατμόσφαιρας -που σε μεγάλο μέρος της είναι επάνω από θάλασσα- καθώς και η υγρασία μπορούν να επηρεάσουν επιπλέον την εικόνα. Τα σωματίδια θαλασσινού αλατιού, τα οποία αιωρούνται στην ατμόσφαιρα είναι υγροσκοπικά και, όταν αυξάνεται η σχετική υγρασία, απορροφούν νερό και αυξάνουν περαιτέρω τη διάμετρό τους. Με αυτόν τον τρόπο αλλάζει ο λόγος του μεγέθους τους προς το μήκος κύματος του φωτός και, συνεπώς, μεταβάλλονται τόσο η ένταση όσο και η κατεύθυνση της σκέδασης Mie.

Τα μεγαλύτερα, υγρά σωματίδια τείνουν να σκεδάζουν περισσότερο φως και με μικρότερη εξάρτηση από το μήκος κύματος, γεγονός που συχνά ενισχύει τη φωτεινή άλω και τη διάχυτη λάμψη κοντά στον ορίζοντα. Παρόμοια, επεισόδια μεταφοράς αφρικανικής σκόνης μπορούν να αλλάξουν αισθητά την ένταση και τις αποχρώσεις του ηλιοβασιλέματος. Δεν ισχύει, επομένως, ότι «όσο πιο κόκκινο είναι το ηλιοβασίλεμα τόσο μεγαλύτερη είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση». Η τελική εικόνα εξαρτάται από το μέγεθος, τη χημική σύσταση, τη συγκέντρωση και την κατακόρυφη κατανομή των σωματιδίων, αλλά και από την υγρασία και τη νεφοκάλυψη. Σε πολύ μεγάλες συγκεντρώσεις σωματιδίων, μάλιστα, η εξασθένηση της ηλιακής ακτινοβολίας μπορεί να είναι τόσο έντονη, ώστε ο ορίζοντας να εμφανίζεται θαμπός ή γκρίζος αντί έντονα κόκκινος. Ενα θεαματικό κόκκινο ηλιοβασίλεμα, συνεπώς, δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη αυξημένης ατμοσφαιρικής ρύπανσης».

Με άλλα λόγια, πριν σηκώσουμε το κινητό για να φωτογραφίσουμε τον κόκκινο ουρανό της Πάτρας, ίσως αξίζει να θυμηθούμε ότι πάνω από τον Πατραϊκό δεν δύει απλώς ο ήλιος. Παίζεται καθημερινά ένα μικρό, εντυπωσιακό πείραμα Φυσικής.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News