«Σώσε το μουσείο»: Το παιχνίδι με τις ψηφιακές νάρκες που γεννήθηκε στην Πάτρα
Ο Echo οδηγεί τον επισκέπτη σε γρίφους με τηλέγραφο, παλιά τηλέφωνα και ραδιόφωνα – Οι δημιουργοί και οι άνθρωποι του Μουσείου μιλούν στο pelop.gr για τη δοκιμή με 36 φοιτητές, το επόμενο βήμα και το διεθνές συνέδριο που φέρνει στην πόλη συμμετοχές από 39 χώρες
Το «Σώσε το μουσείο» μετατρέπει τον επισκέπτη σε παίκτη, με ψηφιακές νάρκες κρυμμένες σε εκθέματα τηλεπικοινωνιών 
Ενας τηλέγραφος μεταδίδει ένα μήνυμα σε κώδικα Μορς. Μια σειρά παλιών τηλεφώνων κρύβει έναν τετραψήφιο κωδικό. Ενα ραδιόφωνο πρέπει να συντονιστεί στη σωστή συχνότητα.
Στο Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, τα πραγματικά εκθέματα έγιναν οι σταθμοί μιας ψηφιακής αποστολής: να εντοπιστούν και να εξουδετερωθούν οι «νάρκες» που, σύμφωνα με το σενάριο, έχει τοποθετήσει μια μυστική ομάδα χάκερ.
Σύμμαχος του επισκέπτη είναι ο Echo, ένας ψηφιακός ξεναγός με τεχνητή νοημοσύνη. Δεν δίνει έτοιμες λύσεις. Ακούει τις ερωτήσεις, συνομιλεί με τον παίκτη και προσφέρει σταδιακά πιο σαφείς υποδείξεις, μέχρι να ξεπεραστεί κάθε εμπόδιο.
Το παιχνίδι είναι μια πιλοτική εφαρμογή που αναπτύχθηκε και δοκιμάστηκε στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Δεν λειτουργεί ακόμη ως μόνιμη υπηρεσία για κάθε επισκέπτη του Μουσείου.
Στο pelop.gr μίλησαν ο δημιουργός της εφαρμογής Χρήστος Κουλούρης, ο Στυλιανός Μυστακίδης, ειδικός στην εκπαιδευτική τεχνολογία, ο διευθυντής του Μουσείου Ιωάννης Ηλιόπουλος και η υπεύθυνη του Μουσείου και πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος του ICOM Πένυ Θεολόγη-Γκούτη. Στην ανάπτυξη και την αξιολόγηση είχε καθοριστικό ρόλο ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Ανδρέας Κομνηνός.
Διαβάστε επίσης: Το Πανεπιστήμιο Πατρών στην εποχή του AI
Τρεις αποστολές ανάμεσα στα εκθέματα
«Ο πιο απλός τρόπος να το πεις είναι “διάσωση στο μουσείο”. Μια μυστική ομάδα έχει τοποθετήσει ψηφιακές νάρκες και ο ψηφιακός βοηθός Echo ζητά τη βοήθεια του χρήστη, επειδή δεν μπορεί να τις αφοπλίσει μόνος του», εξηγεί στην «Π» ο Χρήστος Κουλούρης.
Στην πρώτη αποστολή, ο παίκτης ακούει ένα μήνυμα σε κώδικα Μορς και πρέπει να χρησιμοποιήσει τον σχετικό πίνακα του Μουσείου για να το αποκρυπτογραφήσει.
Στη δεύτερη, αναζητά έναν τετραψήφιο κωδικό ανάμεσα σε παλιές τηλεφωνικές συσκευές και στην ιστορία της τηλεφωνίας. Στην τρίτη, ακολουθεί στοιχεία και φωτογραφίες μέχρι να βρει τη σωστή συχνότητα σε ένα ψηφιακό ραδιόφωνο.
Η οθόνη του κινητού ή του τάμπλετ προσθέτει το παιχνίδι πάνω στην πραγματική έκθεση. Για να προχωρήσει, όμως, ο επισκέπτης πρέπει να κοιτάξει προσεκτικά τα αντικείμενα, να διαβάσει τις πληροφορίες και να καταλάβει πώς λειτουργούσαν.
Ο Echo έχει τροφοδοτηθεί με το κατάλληλο υλικό και τις σωστές λύσεις των γρίφων. «Η βοήθεια αυξάνεται σταδιακά, ανάλογα με το πόσες φορές ρωτάς», σημειώνει ο Χρήστος Κουλούρης. Ετσι, ο ψηφιακός ξεναγός δεν ακυρώνει το παιχνίδι αποκαλύπτοντας αμέσως την απάντηση.
Ο Echo συνομιλεί με τον παίκτη και προσφέρει σταδιακές υποδείξεις για τους γρίφους
«Ξέχασαν ότι είχαν έρθει για ένα πείραμα»
Η εφαρμογή δοκιμάστηκε από 36 φοιτητές, τόσο ατομικά όσο και σε ομάδες δύο ατόμων. Ολοι κατάφεραν να ολοκληρώσουν τις αποστολές.
Στην επιστημονική αξιολόγηση, τόσο η συμμετοχή στο παιχνίδι όσο και η χρησιμότητα του Echo είχαν διάμεση βαθμολογία 5 στα 5. Σχεδόν οκτώ στους δέκα συμμετέχοντες θεώρησαν ότι η συνεργασία ανά δύο τους βοήθησε να λύσουν αποτελεσματικότερα τους γρίφους.
Ο μέσος χρόνος ολοκλήρωσης ήταν περίπου 25 λεπτά για όσους έπαιξαν μόνοι τους και 23 λεπτά για τα ζευγάρια.
Για τον δημιουργό της εφαρμογής, όμως, το πιο χαρακτηριστικό εύρημα δεν ήταν ένας αριθμός.
«Στη μεγάλη πλειονότητά τους ξέχασαν ότι είχαν έρθει για ένα πείραμα. Τους άρεσε πραγματικά το παιχνίδι. Ηταν σαν να πραγματοποιούσαν κανονικά την επίσκεψή τους στο μουσείο», λέει ο Χρήστος Κουλούρης.
«Τα μουσεία δεν είναι χώροι εναπόθεσης πραγμάτων»
Ο διευθυντής του Μουσείου Ιωάννης Ηλιόπουλος τοποθετεί την εφαρμογή μέσα σε μια ευρύτερη συζήτηση για τον ρόλο των μουσείων.
«Το κακό είναι ότι έχουμε κάνει τα μουσεία χώρους εναπόθεσης πραγμάτων. Τίποτα παραπάνω», αναφέρει. Για τον ίδιο, ένα σύγχρονο μουσείο δεν αρκεί να φυλάσσει και να εκθέτει αντικείμενα. Πρέπει να δημιουργεί εμπειρίες, να παράγει γνώση και να βρίσκει τρόπους να φτάνει σε ανθρώπους που δεν μπορούν να το επισκεφθούν.
Σε αυτή τη λογική δημιουργήθηκαν και οι «μουσειοσκευές»: μικρά φορητά σύνολα με πειράματα, εκπαιδευτικό υλικό, παιχνίδια, οδηγίες και ερωτηματολόγια. Τα σχολεία μπορούν να τα δανείζονται για συγκεκριμένο διάστημα και να πραγματοποιούν τις δραστηριότητες μέσα στην τάξη.
Οι δράσεις αυτές, όπως εξηγούν οι άνθρωποι του Μουσείου, έχουν ταξιδέψει πολύ πέρα από την Πάτρα και τη Δυτική Ελλάδα, φτάνοντας σε σχολεία των Κυκλάδων, των Δωδεκανήσων και της Βόρειας Ελλάδας.
Διαβάστε επίσης: Ο «Μαΐστρος» μιλά ελληνικά – Η τεχνητή νοημοσύνη που αναπτύχθηκε στο Πανεπιστήμιο Πατρών
Από μια διπλωματική εργασία σε πραγματική εφαρμογή
Η δημιουργία του παιχνιδιού ξεκίνησε μέσα από τη συνεργασία του Μουσείου με φοιτητές και ερευνητές του Πανεπιστημίου Πατρών.
«Δεν μιλάμε για κάτι θεωρητικό, μήπως και κάποτε ενδιαφερθεί κάποιος. Υπήρχε μια πολύ συγκεκριμένη εφαρμογή, με επίκεντρο και “πελάτη” το ίδιο το Μουσείο», εξηγεί ο Στυλιανός Μυστακίδης.
Μεταβείτε στο 2.33” για να δείτε την παρουσίαση του παιχνιδιού
Αυτό σημαίνει ότι το παιχνίδι δεν σχεδιάστηκε ως μια άσκηση χωρίς πραγματικό αποδέκτη. Οι γρίφοι βασίστηκαν στα συγκεκριμένα εκθέματα, στις ανάγκες του Μουσείου και στον τρόπο με τον οποίο κινούνται οι επισκέπτες μέσα στον χώρο.
Η Πένυ Θεολόγη-Γκούτη επισημαίνει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο παράδειγμα. Περισσότερες από δέκα, ίσως και δεκαπέντε, διπλωματικές και μεταπτυχιακές εργασίες έχουν ήδη μετατραπεί σε εκπαιδευτικά προγράμματα ή εφαρμογές του Μουσείου.
«Δεν είναι τυχαίο ότι το Μουσείο ξεπερνά τους 40.000 επισκέπτες τον χρόνο. Τα σχολεία κάνουν ουρές και δεν μπορούμε να εξυπηρετήσουμε όλες τις ομάδες», αναφέρει στην «Π».
Στο τεχνικό και ερευνητικό σκέλος, ο Ανδρέας Κομνηνός συμμετείχε στην επίβλεψη της ανάπτυξης και στις διαδοχικές δοκιμές. Η έρευνα δεν εξέτασε μόνο εάν λύνονται οι γρίφοι, αλλά και πώς συνομιλεί ο επισκέπτης με τον Echo, πότε ζητά βοήθεια και εάν ο δεύτερος παίκτης παραμένει ενεργός όταν τη συσκευή κρατά ο πρώτος.
Η Πάτρα υποδέχεται μουσεία από 39 χώρες
Η εξωστρέφεια του Μουσείου αποκτά τον Οκτώβριο μια πολύ μεγαλύτερη διάσταση.
Από τις 12 έως τις 16 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί στην Πάτρα η UMAC 2026, η ετήσια συνάντηση της Επιτροπής Πανεπιστημιακών Μουσείων και Συλλογών του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων. Το θέμα της είναι «Τα Πανεπιστημιακά Μουσεία ως φορείς Αειφόρου Ανάπτυξης».
«Εχουμε τη χαρά να οργανώνουμε φέτος στην Πάτρα, στο Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας, το Διεθνές Συνέδριο Πανεπιστημιακών Μουσείων. Γίνεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, σε υβριδική μορφή και σε τρεις γλώσσες», δηλώνει η Πένυ Θεολόγη-Γκούτη.
Σύμφωνα με την ίδια, το συνέδριο έχει προσελκύσει συμμετοχές από 39 χώρες. Η κ. Θεολόγη-Γκούτη συνδέεται με τη διεθνή επιτροπή από τα πρώτα της βήματα και περιγράφει τη διοργάνωση στην Πάτρα ως αποτέλεσμα μιας προσπάθειας πολλών ετών.
Οι σύνεδροι θα έχουν τη δυνατότητα να δοκιμάσουν το «Σώσε το μουσείο», μαζί με άλλες ψηφιακές και εκπαιδευτικές εφαρμογές που έχουν αναπτυχθεί στον χώρο.
Μία από τις αποστολές απαιτεί τον εντοπισμό της σωστής ραδιοφωνικής συχνότητας
Τι χρειάζεται για να περάσει στο κοινό
Το παιχνίδι διαθέτει πλέον ελληνική και αγγλική εκδοχή και έχει δοκιμαστεί σε τάμπλετ του Μουσείου. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας επισκέπτης μπορεί ήδη να έρθει οποιαδήποτε ημέρα και να παίξει χωρίς προηγούμενη οργάνωση.
Η εφαρμογή χρειάζεται ακόμη δοκιμές με διαφορετικές ηλικίες και μεγαλύτερες ομάδες. Σε μια σχολική επίσκεψη, για παράδειγμα, οι ταυτόχρονες φωνητικές συνομιλίες με τον Echo μπορεί να δημιουργήσουν πρόβλημα και να απαιτούν τη χρήση ακουστικών.
Η εκδοχή για δύο παίκτες λειτούργησε καλά, αλλά δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί σε ολόκληρη σχολική τάξη. Εξετάζεται επίσης η δημιουργία διαφορετικών βαθμών δυσκολίας, ώστε οι γρίφοι και οι υποδείξεις να προσαρμόζονται στην ηλικία των επισκεπτών.
Το επόμενο βήμα που συζητούν ο Στυλιανός Μυστακίδης και ο Ανδρέας Κομνηνός είναι η ανάπτυξη ενός βασικού συστήματος πάνω στο οποίο οι άνθρωποι ενός μουσείου θα μπορούν να προσθέτουν νέες αποστολές χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά να δημιουργείται μια εφαρμογή από την αρχή.
Μια τέτοια υποδομή θα μπορούσε αργότερα να αξιοποιηθεί και από άλλα μουσεία της Δυτικής Ελλάδας. Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν ανακοινωμένες συμφωνίες με τον Δήμο, την Περιφέρεια ή άλλους μουσειακούς φορείς.
Η Πένυ Θεολόγη-Γκούτη αναγνωρίζει και ένα ακόμη εμπόδιο: η γνώση που παράγεται μέσα στο Πανεπιστήμιο δεν φτάνει πάντοτε εύκολα στην πόλη. Οι άνθρωποι της έρευνας δεν γνωρίζουν πάντα ποια πλευρά της δουλειάς τους ενδιαφέρει περισσότερο το ευρύ κοινό, ενώ και οι τοπικοί φορείς ή τα μέσα ενημέρωσης δεν εντοπίζουν εγκαίρως όσα αναπτύσσονται μέσα στην πανεπιστημιούπολη.
Το «Σώσε το μουσείο» δείχνει τι μπορεί να συμβεί όταν αυτή η απόσταση μικραίνει. Ο επισκέπτης δεν κοιτάζει απλώς μια οθόνη. Για να λύσει τον γρίφο, πρέπει να πλησιάσει τον τηλέγραφο, να παρατηρήσει τα παλιά τηλέφωνα και να ανακαλύψει ξανά το ραδιόφωνο.
Η τεχνολογία γίνεται η αφορμή για να επιστρέψει η προσοχή στο ίδιο το έκθεμα.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
Μάτι: Τρεις αμετάκλητα ένοχοι ξανά στο Εφετείο στις 16 Σεπτεμβρίου – Η μάχη για το «σύννομο βίο»
ChatGPT, Reddit και Roblox στους αυστηρότερους κανόνες της ΕΕ
Γιατί δεν πρέπει να αποθηκεύετε τα μπαχαρικά πάνω από την κουζίνα ή στο ψυγείο
Νέα επίθεση σε δύο πετρελαιοφόρα στα Στενά του Ορμούζ
Χρειάζεστε πραγματικά το επιπλέον router το Starlink Mini X;
