Ομόλογα: Το 5% που ανεβάζει τον λογαριασμό του παγκόσμιου χρέους – Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Το 5% στο αμερικανικό 10ετές ομόλογο είναι το νέο όριο που έχει θέσει σε επιφυλακή τις διεθνείς αγορές. Οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων ανεβαίνουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες έως την Ευρώπη και την Ιαπωνία, επαναφέροντας στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που αφορά άμεσα τις κυβερνήσεις: πόσο ακριβά μπορούν να συνεχίσουν να δανείζονται όταν το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό και ο πληθωρισμός πιέζει ξανά τις κεντρικές τράπεζες.

Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου έφθασε την Τρίτη έως το 5,041%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2007. Παράλληλα, ο μέσος όρος των 10ετών αποδόσεων των χωρών της G7 ανέβηκε στο 4,285%, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από τα μέσα του 2008.

Πίσω από τη νέα αναταραχή βρίσκονται οι υψηλές τιμές ενέργειας, οι φόβοι για νέα πληθωριστική πίεση και η προσδοκία ότι τα επιτόκια μπορεί να παραμείνουν υψηλότερα ή ακόμη και να αυξηθούν. Το πετρέλαιο έχει επιστρέψει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι λόγω της έντασης στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας τις ανησυχίες των επενδυτών για την επόμενη κίνηση των μεγάλων κεντρικών τραπεζών.

Τι σημαίνει πραγματικά όταν ανεβαίνουν οι αποδόσεις

Η «απόδοση» ενός κρατικού ομολόγου είναι, απλουστευμένα, η απόδοση που ζητά ο επενδυτής για να δανείσει χρήματα σε ένα κράτος μέσω της αγοράς του τίτλου.

Όταν οι αποδόσεις ανεβαίνουν, οι νέες εκδόσεις χρέους και οι αναχρηματοδοτήσεις τείνουν να γίνονται ακριβότερες. Αυτό δεν σημαίνει ότι ολόκληρο το ήδη υπάρχον δημόσιο χρέος μιας χώρας γίνεται αυτομάτως ακριβότερο από τη μία ημέρα στην άλλη. Η πίεση εμφανίζεται σταδιακά, όσο ένα κράτος χρειάζεται να εκδίδει νέα ομόλογα ή να αντικαθιστά τίτλους που λήγουν.

Εκεί βρίσκεται και η μεγάλη δημοσιονομική πρόκληση: όσο υψηλότερα παραμένουν τα επιτόκια δανεισμού, τόσο μεγαλύτερο μέρος ενός προϋπολογισμού μπορεί με τον χρόνο να κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση του χρέους αντί για άλλες δαπάνες.

Η Ευρώπη μπαίνει επίσης στη ζώνη υψηλών αποδόσεων

Η άνοδος δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Στη Βρετανία, το 10ετές κρατικό ομόλογο κινήθηκε περίπου στο 5,4%-5,45%, στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007. Στη Γερμανία, το αντίστοιχο 10ετές βρέθηκε κοντά στο 3,55%, σε επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί από το 2009, ενώ οι γαλλικές αποδόσεις κινούνται κοντά σε υψηλό 18 ετών.

Ακόμη και η Ιαπωνία, η οποία για χρόνια είχε συνδεθεί με εξαιρετικά χαμηλές αποδόσεις και επιτόκια, είδε το 10ετές της να ξεπερνά το 3%, σε υψηλό περίπου τριών δεκαετιών.

Το ελληνικό 10ετές και η κρίσιμη διαφορά

Στην Ελλάδα, η απόδοση του 10ετούς είχε κλείσει τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου στο 4,289%, έχοντας αυξηθεί αισθητά σε σχέση με τις προηγούμενες συνεδριάσεις.

Η σύγκριση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: παρά την πίεση στις διεθνείς αγορές, το ελληνικό 10ετές παραμένει σε επίπεδο χαμηλότερο από εκείνο της Βρετανίας και κοντά στις αποδόσεις άλλων μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών.

Το κρίσιμο για την Αθήνα, ωστόσο, δεν είναι μια μεμονωμένη ημερήσια κίνηση. Είναι το πόσο επίμονα θα παραμείνει υψηλό το κόστος χρήματος διεθνώς και σε ποια επίπεδα θα μπορεί το Δημόσιο να δανείζεται όταν βγαίνει στις αγορές.

Γιατί η Ελλάδα επιταχύνει τις πρόωρες αποπληρωμές

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αποκτά μεγαλύτερο βάρος ο σχεδιασμός για ταχύτερη μείωση των παλαιότερων δανειακών υποχρεώσεων.

Η Ελλάδα έχει ήδη επιταχύνει την αποπληρωμή των δανείων του πρώτου προγράμματος διάσωσης και, με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό, προβλέπεται να εξοφλήσει πρόωρα τουλάχιστον 5,1 δισ. ευρώ ακόμη το 2027. Παράλληλα, ο προγραμματισμός προβλέπει άντληση περίπου 7 έως 8 δισ. ευρώ από τις αγορές μέσω νέων εκδόσεων.

Οι δύο κινήσεις δεν είναι αντιφατικές. Οι νέες εκδόσεις επιτρέπουν στο Δημόσιο να καλύπτει τις χρηματοδοτικές του ανάγκες και να διατηρεί σταθερή παρουσία στις αγορές, ενώ οι πρόωρες αποπληρωμές μειώνουν ταχύτερα παλαιότερες υποχρεώσεις.

Το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει περίπου στο 136,8% του ΑΕΠ το 2026, από 145,9% το προηγούμενο έτος.

Το πραγματικό στοίχημα πίσω από το 5%

Η άνοδος του αμερικανικού 10ετούς πάνω από το 5% έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα λειτουργούν ως σημείο αναφοράς για μεγάλο μέρος του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Όσο οι αποδόσεις παραμένουν υψηλές, το κόστος κεφαλαίου αυξάνεται όχι μόνο για τα κράτη, αλλά και για επιχειρήσεις, τράπεζες και τελικά μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας.

Για την Ελλάδα, επομένως, η κρίσιμη παράμετρος δεν είναι μόνο πού βρίσκεται σήμερα η απόδοση του 10ετούς. Είναι αν η νέα διεθνής περίοδος ακριβότερου χρήματος θα αποδειχθεί προσωρινή ή αν θα διαρκέσει αρκετά ώστε να επηρεάσει ουσιαστικά τις επόμενες εξόδους στις αγορές.