«Musk»: Το ντοκιμαντέρ που μεγάλωνε όσο μεγάλωνε η εξουσία του – Και οι άνθρωποι που φοβήθηκαν να μιλήσουν
Ο Άλεξ Γκίμπνεϊ ξεκίνησε να γυρίζει μια ταινία περίπου δύο ωρών για τον Έλον Μασκ και κατέληξε με 225 λεπτά υλικού και δεκάλεπτο διάλειμμα. Όσο ο δισεκατομμυριούχος αποκτούσε μεγαλύτερη πολιτική επιρροή, το φιλμ άλλαζε μαζί του, ενώ φίλοι, συνεργάτες και επικριτές αρνούνταν να εμφανιστούν μπροστά στην κάμερα φοβούμενοι τις συνέπειες
Ο Έλον Μασκ στο CPAC του 2025, σε μια περίοδο κατά την οποία η πολιτική του εμπλοκή είχε ήδη γίνει κεντρικό μέρος της δημόσιας εικόνας του 
Όταν ο Άλεξ Γκίμπνεϊ άρχισε το 2023 να δουλεύει πάνω στο Musk, δεν σχεδίαζε ένα κινηματογραφικό μαραθώνιο. Η αρχική εκδοχή του ντοκιμαντέρ ήταν περίπου δύο ώρες και η πρόθεση του βραβευμένου με Όσκαρ σκηνοθέτη ήταν να εξετάσει τη διαδρομή ενός επιχειρηματία που είχε ήδη αποκτήσει τεράστια οικονομική και τεχνολογική ισχύ. Τρία χρόνια αργότερα, η ταινία που έφτασε στα φεστιβάλ διαρκεί 225 λεπτά, συν ένα δεκάλεπτο διάλειμμα. Η αλλαγή δεν προέκυψε επειδή ο δημιουργός βρήκε απλώς περισσότερο αρχειακό υλικό. Συνέβη επειδή, όσο γύριζε την ταινία, άλλαζε ο ίδιος ο ρόλος του ανθρώπου που προσπαθούσε να καταγράψει.
Ο Γκίμπνεϊ εξήγησε στο Τορόντο ότι το φιλμ άρχισε να μεγαλώνει όταν ο Μασκ υποστήριξε τον Ντόναλντ Τραμπ και στη συνέχεια βρέθηκε κοντά στη δεύτερη κυβέρνησή του. Αυτό που είχε ξεκινήσει ως πορτρέτο ενός ακραία επιτυχημένου και αμφιλεγόμενου επιχειρηματία μετατράπηκε σε έρευνα γύρω από κάτι ευρύτερο: πόση πολιτική, οικονομική και επικοινωνιακή ισχύ μπορεί να συγκεντρώσει ένας ιδιώτης και πόσο δύσκολο γίνεται να ελεγχθεί όταν οι επιχειρήσεις του συνδέονται με κρίσιμες τεχνολογίες, κρατικά συμβόλαια και μία από τις μεγαλύτερες πλατφόρμες δημόσιου λόγου.
«Σχεδόν υπαρξιακός φόβος»
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο του Musk μπορεί να μην βρίσκεται καν μέσα στις σχεδόν τέσσερις ώρες της ταινίας, αλλά σε όσα συνέβησαν πριν ανοίξει η κάμερα.
Παρουσιάζοντας το ντοκιμαντέρ στο Φεστιβάλ Βενετίας, ο Γκίμπνεϊ περιέγραψε μια επίμονη δυσκολία που συνάντησε από την αρχή της έρευνας: άνθρωποι που γνώριζαν τον Μασκ δεν ήθελαν να μιλήσουν δημόσια. Δεν επρόκειτο μόνο για εργαζομένους που φοβούνταν για τη θέση τους ή για επικριτές που ανησυχούσαν ότι μπορεί να βρεθούν στο στόχαστρο. Ο σκηνοθέτης είπε ότι συνάντησε έναν «σχεδόν υπαρξιακό φόβο» ακόμη και μεταξύ επιχειρηματικών συνεργατών και ανθρώπων που θεωρούνταν φίλοι του Μασκ. Μίλησε, όπως ανέφερε, με πολλούς περισσότερους από όσους τελικά δέχθηκαν να εμφανιστούν στην ταινία.
Η πληροφορία αυτή δίνει στο ντοκιμαντέρ μια δεύτερη, ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρουσα ιστορία. Η έρευνα για τον Μασκ γίνεται ταυτόχρονα έρευνα για τις συνθήκες μέσα στις οποίες μπορεί κανείς να ερευνήσει τον Μασκ. Έναν άνθρωπο που συνδέεται με την Tesla, τη SpaceX και το X, έχει βρεθεί στον πυρήνα της πολιτικής εξουσίας στις ΗΠΑ και διαθέτει ένα τεράστιο προσωπικό ακροατήριο μέσα από τη δική του πλατφόρμα.
Ο ίδιος ο Μασκ δεν δέχθηκε να συμμετάσχει. Ο Γκίμπνεϊ είπε ότι η ομάδα του επικοινώνησε μαζί του από τα πρώτα στάδια της παραγωγής ζητώντας συνέντευξη, χωρίς αποτέλεσμα. Μετά την προβολή της ταινίας, ο Μασκ την απέρριψε δημοσίως ως μεροληπτική επίθεση και απείλησε με νομικές ενέργειες, ενώ ο σκηνοθέτης απάντησε ότι το υλικό έχει περάσει από εκτενή διασταύρωση και νομικό έλεγχο.
Ο Άλεξ Γκίμπνεϊ στο Φεστιβάλ Βενετίας, όπου παρουσίασε το σχεδόν τετράωρο Musk
Ένας ψηφιακός Μασκ στη θέση της συνέντευξης
Η άρνηση του Μασκ να καθίσει απέναντι από την κάμερα οδήγησε τον Γκίμπνεϊ σε μία από τις πιο παράξενες επιλογές της ταινίας. Το Musk δημιουργεί μια προσομοιωμένη εκδοχή του, η οποία εμφανίζεται σε ένα φουτουριστικό περιβάλλον και «απαντά» χρησιμοποιώντας μόνο λόγια που έχει πει ο πραγματικός Μασκ δημοσίως όλα αυτά τα χρόνια.
Η τεχνική προχωρά ακόμη περισσότερο σε ορισμένες σκηνές, όπου το ντοκιμαντέρ δανείζεται τη γλώσσα ενός first-person shooter videogame. Η ψηφιακή εκδοχή του Μασκ εμφανίζεται, μεταξύ άλλων, μέσα σε ακολουθίες που παραπέμπουν στις μαζικές απολύσεις μετά την εξαγορά του Twitter και στις περικοπές ομοσπονδιακών θέσεων που συνδέθηκαν με το DOGE. Ο Γκίμπνεϊ έχει πει ότι πριν χρησιμοποιήσει αυτή τη μέθοδο συμβουλεύθηκε τους νομικούς της παραγωγής.
Η επιλογή δεν είναι απλώς ένα οπτικό τέχνασμα. Ταιριάζει με την ίδια την ιδέα που περιγράφει ο σκηνοθέτης στη δήλωσή του για την ταινία: ότι ο Μασκ έχει μάθει να κατασκευάζει ο ίδιος τα «κάδρα» μέσα από τα οποία τον βλέπει το κοινό και ότι το ντοκιμαντέρ επιχειρεί να κοιτάξει πίσω από αυτή την εικόνα. Στην επίσημη παρουσίαση της Βενετίας ο Γκίμπνεϊ παρομοιάζει τη μέθοδό του με τον Toto στον Μάγο του Οζ, που αντί να κοιτά το επιβλητικό πρόσωπο του μάγου τραβά την κουρτίνα και βλέπει τους μηχανισμούς από πίσω.
Ποιοι τελικά δέχθηκαν να μιλήσουν
Παρά τις αρνήσεις, η λίστα των ανθρώπων που μπήκαν στην ταινία έχει βάρος. Στο Musk εμφανίζονται η πρώην σύζυγός του Justine Musk, η Ashley St. Clair, ο πρώην επικεφαλής της Tesla Martin Eberhard, η δημοσιογράφος Kara Swisher, η τεχνολογική ρεπόρτερ Zoë Schiffer και ο νομπελίστας Geoffrey Hinton. Η επίσημη καταχώριση της Βενετίας τούς περιλαμβάνει στους βασικούς συμμετέχοντες του φιλμ, ενώ το Reuters αναφέρει επίσης τη συμμετοχή του πατέρα του Μασκ, Errol.
Ο Γκίμπνεϊ δεν υποστηρίζει ότι ανακάλυψε ένα μοναδικό μυστικό που ανατρέπει όσα γνωρίζαμε για τον Μασκ. Η φιλοδοξία του είναι διαφορετική: να ενώσει γεγονότα που συχνά αντιμετωπίζονται αποσπασματικά —την εξαγορά του Twitter, τις επιχειρήσεις που εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από ομοσπονδιακές συμβάσεις, την πολιτική του δραστηριότητα και τη σχέση του με την κυβέρνηση— ώστε να φανεί η συνολική εικόνα της συγκεντρωμένης ισχύος. Ο ίδιος χαρακτήρισε αυτή την έλλειψη λογοδοσίας ως το πιο ανησυχητικό μέρος της ιστορίας που προσπάθησε να αφηγηθεί.
Από τη Βενετία στο Τορόντο
Μετά την παγκόσμια πρεμιέρα στη Βενετία, το Musk έκανε τη βορειοαμερικανική του πρεμιέρα στο Τορόντο. Εκεί ο Γκίμπνεϊ έθεσε ακόμη πιο καθαρά το πολιτικό ερώτημα που θεωρεί ότι βρίσκεται πίσω από την ταινία, λέγοντας ότι θέλει να ανοίξει μια συζήτηση για το πώς οι πολίτες μπορούν να πάρουν πίσω ισχύ από τους «τεχνολογικούς ολιγάρχες».
Η Bleecker Street έχει ήδη μεταφέρει μία εβδομάδα νωρίτερα την περιορισμένη κινηματογραφική έξοδο στις ΗΠΑ, στις 9 Οκτωβρίου, μετά τις πρώτες φεστιβαλικές προβολές, με ευρύτερη διανομή να ακολουθεί.
Το Musk ξεκίνησε ως δίωρο ντοκιμαντέρ και έφτασε τις τρεις ώρες και 45 λεπτά καθαρής διάρκειας επειδή το αντικείμενό του δεν έμενε ακίνητο. Μέχρι να ολοκληρωθεί η ταινία, ο Μασκ είχε περάσει από την επιχειρηματική επιρροή στην άμεση πολιτική ισχύ, ενώ η δυσκολία του Γκίμπνεϊ να πείσει ανθρώπους γύρω του να μιλήσουν είχε γίνει μέρος της ίδιας της έρευνας. Για ένα ντοκιμαντέρ που θέλει να εξετάσει πώς λειτουργεί η εξουσία όταν συγκεντρώνεται σε έναν άνθρωπο, δύσκολα θα μπορούσε να υπάρξει πιο εύγλωττη ιστορία παραγωγής.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
