Χούπης από την Πράγα: Ερχεται ο «οπλίτης-πολίτης» – Η επιστράτευση δεν είναι πλέον υπόθεση μόνο του στρατού

Τη δική του προσέγγιση για το μέλλον της επιστράτευσης, της στρατιωτικής θητείας και συνολικά της σχέσης των Ενόπλων Δυνάμεων με την κοινωνία παρουσίασε στην Πράγα ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές ευρωπαϊκές χώρες επανεξετάζουν τα μοντέλα στράτευσης που είχαν υιοθετήσει τις προηγούμενες δεκαετίες.

Μιλώντας στο IISS Prague Defence Summit, ο κ. Χούπης έθεσε στο επίκεντρο της παρέμβασής του την ανάγκη για ένα διαφορετικό μοντέλο κινητοποίησης, υποστηρίζοντας ότι η αντιμετώπιση μιας μεγάλης και παρατεταμένης κρίσης δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστικά υπόθεση των επαγγελματικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Η επιστροφή του πολέμου υψηλής έντασης στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με τις τεχνολογικές εξελίξεις, όπως ανέφερε, υποχρεώνει τα κράτη να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουν την άμυνά τους. Μια σύγχρονη σύγκρουση μπορεί να διαρκεί μήνες ή ακόμη και χρόνια και, ως εκ τούτου, η αντοχή ενός κράτους εξαρτάται όχι μόνο από το στρατιωτικό προσωπικό και τα οπλικά συστήματα, αλλά και από τις υποδομές, την τεχνολογία και την προετοιμασία της κοινωνίας.

Διαφορετικός ρόλος για επαγγελματίες και στρατεύσιμους

Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ έκανε σαφή διάκριση μεταξύ του ρόλου των επαγγελματιών στρατιωτικών και εκείνου των στρατευσίμων και των εφέδρων.

Οι επαγγελματικές Ένοπλες Δυνάμεις, σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσίασε, είναι σχεδιασμένες να ανταποκρίνονται σε υψηλές απαιτήσεις συνεχούς ετοιμότητας και σε επιχειρήσεις εκτός της χώρας. Αντίθετα, η αξία των στρατευσίμων και των εφέδρων αναδεικνύεται ιδιαίτερα όταν το ζητούμενο είναι η άμυνα της ίδιας της επικράτειας και η δυνατότητα ανάπτυξης μεγάλου αριθμού ανθρώπινου δυναμικού.

Το μοντέλο αυτό, όπως υποστήριξε, δεν αποτελεί απλώς απάντηση σε αριθμητικούς ή οικονομικούς περιορισμούς, αλλά στρατηγική επιλογή.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αντίληψη ότι η στρατιωτική υπηρεσία δεν πρέπει να αποτελεί μια απομονωμένη περίοδο στη ζωή ενός πολίτη, αλλά να συνδέεται με τον κοινωνικό ιστό και με την ευρύτερη αμυντική αρχιτεκτονική της χώρας.

Η επιστροφή της θητείας στην Ευρώπη

Ο κ. Χούπης αναφέρθηκε και στη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση επαναφοράς ή διατήρησης της υποχρεωτικής στρατιωτικής υπηρεσίας.

Όπως ανέφερε, εννέα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης διατηρούν σήμερα υποχρεωτική θητεία, ενώ η συζήτηση για την αύξηση των διαθέσιμων στρατιωτικών δυνάμεων έχει επανέλθει στο προσκήνιο σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την ανάγκη για δυνατότητα παρατεταμένης κινητοποίησης, καθώς ένας μικρός επαγγελματικός στρατός μπορεί να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά συγκεκριμένες επιχειρησιακές απαιτήσεις, αλλά δεν είναι σχεδιασμένος από μόνος του για να καλύψει τις ανάγκες μιας μακράς σύγκρουσης μεγάλης κλίμακας.

Στην Ελλάδα, ο σχεδιασμός που παρουσίασε ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ εντάσσεται στην «Ατζέντα 2030» και περιλαμβάνει ένα διαφορετικό μοντέλο ενεργού εφεδρείας, με αναφορά στην έννοια του «Οπλίτη-Πολίτη».

Ο στρατεύσιμος να γνωρίζει τον τόπο που υπερασπίζεται

Ένας από τους βασικούς άξονες του μοντέλου αφορά τη σύνδεση του στρατεύσιμου και στη συνέχεια του εφέδρου με τον τόπο καταγωγής ή μόνιμης κατοικίας του.

Η λογική είναι ότι ένας έφεδρος που καλείται να υπερασπιστεί μια περιοχή με την οποία έχει προσωπικούς και κοινωνικούς δεσμούς μπορεί να έχει διαφορετική σχέση με την αποστολή του. Παράλληλα, η γεωγραφική αυτή σύνδεση μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία τοπικής αμυντικής ικανότητας και στη διατήρηση της συνοχής των μονάδων.

Θητεία με drones, τεχνητή νοημοσύνη και κυβερνοχώρο

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε ο κ. Χούπης και στην τεχνολογία.

Όπως ανέφερε, η νέα γενιά στρατευσίμων μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον στο οποίο η τεχνολογία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας και της επαγγελματικής ζωής. Ως εκ τούτου, η στρατιωτική θητεία θα πρέπει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε, να δίνει τη δυνατότητα απόκτησης σύγχρονων γνώσεων και δεξιοτήτων.

Drones, κυβερνοχώρος, τεχνητή νοημοσύνη, σύγχρονα οπλικά συστήματα αλλά και μη θανατηφόρες τεχνολογίες περιλαμβάνονται στο νέο περιβάλλον εκπαίδευσης που περιέγραψε.

Στόχος είναι η τεχνολογία να μην αποτελεί κάτι που ο νέος αφήνει «στην πύλη του στρατοπέδου», αλλά να αξιοποιείται κατά τη διάρκεια της θητείας και να συνδέεται με τις πραγματικές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων.

Στόχος το 70% σε επιχειρησιακή ετοιμότητα σε 14 εβδομάδες

Ένα ακόμη στοιχείο του σχεδιασμού αφορά την ταχύτητα με την οποία οι στρατεύσιμοι μπορούν να περάσουν από τη βασική εκπαίδευση στην επιχειρησιακή αξιοποίηση.

Σύμφωνα με τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, στόχος είναι το 70% των στρατευσίμων να μπορεί να φτάνει σε επιχειρησιακή ετοιμότητα μέσα στις πρώτες 14 εβδομάδες.

Η επιδίωξη αυτή συνδέεται με την ανάγκη οι Ένοπλες Δυνάμεις να μπορούν να αυξήσουν γρήγορα το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό σε περίπτωση κρίσης.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο ο αριθμός των πολιτών που μπορούν να επιστρατευθούν, αλλά και ο χρόνος που απαιτείται ώστε να καταστούν επιχειρησιακά αξιοποιήσιμοι.

Ψηφιακή επιστράτευση

Στο νέο μοντέλο εντάσσεται και η ψηφιακή διάσταση της επιστράτευσης.

Ο κ. Χούπης αναφέρθηκε στη χρήση ψηφιακών πλατφορμών για την ειδοποίηση στρατευσίμων και εφέδρων, στην εξατομικευμένη διαδικτυακή εκπαίδευση, στις ασφαλείς επικοινωνίες και στις κατανεμημένες δυνατότητες διοίκησης.

Η αποτελεσματική κινητοποίηση, όπως προκύπτει από την προσέγγιση που παρουσίασε, προϋποθέτει πλέον και ανθεκτικές ψηφιακές υποδομές. Σε μια σύγχρονη κρίση, η επικοινωνία, τα δεδομένα και τα συστήματα διοίκησης μπορούν να αποτελέσουν εξίσου κρίσιμους παράγοντες με τις φυσικές υποδομές.

Αξιοποίηση εξειδικευμένων πολιτών

Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει ακόμη μεγαλύτερη αξιοποίηση πολιτών με εξειδικευμένες γνώσεις.

Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ αναφέρθηκε σε τομείς όπως η κυβερνοασφάλεια, η ανάλυση δεδομένων, οι τηλεπικοινωνίες και τα logistics, όπου σημαντικό μέρος της τεχνογνωσίας βρίσκεται στον ιδιωτικό τομέα.

Η λογική είναι να δημιουργηθούν από την περίοδο της ειρήνης μηχανισμοί μέσω των οποίων εξειδικευμένοι επαγγελματίες θα μπορούν, εφόσον απαιτηθεί, να ενταχθούν γρήγορα στον αμυντικό σχεδιασμό.

Παράλληλα, έκανε αναφορά σε πιλοτικό πρόγραμμα στράτευσης γυναικών για συγκεκριμένες ειδικότητες.

Από την άμυνα του στρατού στην «ολική άμυνα»

Το ευρύτερο μήνυμα της παρέμβασης Χούπη ήταν ότι η άμυνα μιας χώρας δεν μπορεί πλέον να σχεδιάζεται αποκλειστικά μέσα στα όρια των Ενόπλων Δυνάμεων.

Σε μια παρατεταμένη σύγκρουση, οι στρατιωτικές μονάδες εξαρτώνται από δρόμους, λιμάνια, σιδηροδρόμους, τηλεπικοινωνίες, βιομηχανίες και εφοδιαστικές αλυσίδες.

Γι’ αυτό και ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ έδωσε έμφαση στην έννοια της «ολικής άμυνας» ή «whole-of-society defence», όπου οι πολιτικές και στρατιωτικές δομές λειτουργούν ως τμήματα ενός ενιαίου συστήματος.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι υποδομές διττής χρήσης, οι οποίες μπορούν να εξυπηρετούν τις ανάγκες της κοινωνίας σε περίοδο ειρήνης και να αξιοποιούνται για αμυντικούς σκοπούς σε περίπτωση κρίσης.

Η «Γεωγραφία παράγει Ιστορία»

Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ συνέδεσε τη νέα αντίληψη για την άμυνα και με την αρχαιοελληνική παράδοση, αναφερόμενος στην έννοια του πολίτη που συμμετέχει στην υπεράσπιση της πόλης του.

Παραπέμποντας στον Όμηρο, χρησιμοποίησε τη φράση «Ένας είναι ο καλύτερος οιωνός: να υπερασπίζεσαι την πατρίδα σου», θέλοντας να υπογραμμίσει ότι η άμυνα δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη ενός επαγγελματικού στρατιωτικού σώματος.

Στο κλείσιμο της παρέμβασής του έθεσε έναν ορίζοντα τριών έως πέντε ετών για τις αλλαγές που, κατά την εκτίμησή του, απαιτούνται σε τεχνολογία, εφεδρεία, υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό.

Το βασικό μήνυμα από την Πράγα ήταν ότι η σύγχρονη επιστράτευση δεν αφορά πλέον μόνο το πόσους ανθρώπους μπορεί να καλέσει ένα κράτος στα όπλα, αλλά το πόσο γρήγορα μπορεί να κινητοποιήσει ολόκληρη την κοινωνία και τις υποδομές της σε περίπτωση μεγάλης κρίσης.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News