Γυναίκες: Υπάρχουν αλλαγές στον εγκέφαλό τους όταν γίνονται μητέρες;
Σε ψυχολογικό επίπεδο, τα ερεθίσματα που εκπέμπει ένα βρέφος είναι ιδιαίτερα ισχυρά για τις μητέρες κατά τους πρώτους μήνες
Σύμφωνα με εκτιμήσεις υπάρχουν αλλαγές στον εγκέφαλο των γυναικών όταν γίνονται μητέρες, αλλά και πριν από τη γέννα! Τουλάχιστον αυτό έχει διαπιστώσει η νευροεπιστήμονας Susana Carmona, η οποία μελετά εδώ και χρόνια τον γυναικείο εγκέφαλο στην Ισπανία, όπου ζει.
Εξετάσεις αίματος: Πρέπει πάντα να είμαστε νηστικοί; Τι δείχνει νέα μελέτη σε 100.000 ανθρώπους
«Πρόκειται για ένα νέο πεδίο έρευνας, αλλά πολύ ελπιδοφόρο, καθώς εντοπίσαμε πολύ έντονες αλλαγές που συνδέονται με τις ορμόνες της κύησης και φαίνεται να είναι σημαντικές για τη μητρική ευεξία», δήλωσε η Carmona στην εφημερίδα USA TODAY.
Οι γυναίκες συχνά αναφέρονται στο φαινόμενο του «εγκεφάλου της εγκυμοσύνης» (pregnancy brain) ή του «εγκεφάλου της μαμάς» (mommy brain) κατά τη διάρκεια της κύησης και τα επόμενα χρόνια, κατά τη διάρκεια ανατροφής των μικρών παιδιών. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα, μητέρες, ψυχολόγοι και υποστηρικτές της ψυχικής υγείας των μητέρων έχουν προβάλει την έννοια της «μητρόστασης» (matrescence) -την ιδέα δηλαδή ότι οι γυναίκες βιώνουν μια «δεύτερη εφηβεία» όταν γίνονται μητέρες. Σύμφωνα με τους ειδικούς, κατά τη φάση αυτή, ο εγκέφαλος των γυναικών υφίσταται την ίδια διαδικασία αναδιοργάνωσης που συμβαίνει και στον εγκέφαλο των εφήβων κατά την εφηβεία.
«Η μητρόσταση είναι κυριολεκτικά η διαδικασία του να γίνεσαι μητέρα. Πρόκειται για τον σωματικό, ψυχολογικό, συναισθηματικό και κοινωνικό μετασχηματισμό που βιώνει μια γυναίκα όταν αποκτά παιδί», δήλωσε παλαιότερα στην USA TODAY η Michelle Battersby, πρόεδρος της Peanut, μιας εφαρμογής κοινωνικής δικτύωσης για μητέρες. «Είναι επίσης η πιο βαθιά νευρολογική αλλαγή που θα υποστεί ποτέ ο εγκέφαλος ενός ενήλικα».
Η Carmona συμφωνεί και προσθέτει ότι οι αλλαγές αυτές μπορεί να διαρκέσουν για όλη τη ζωή της γυναίκας και να συνεχιστούν και σε επόμενες εγκυμοσύνες. «Η εγκυμοσύνη αλλάζει τον εγκέφαλο με τρόπο πιο έντονο και δυναμικό απ’ ό,τι η εφηβεία», επισημαίνει η Carmona.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
Τι συμβαίνει, λοιπόν, πραγματικά στον εγκέφαλο κατά την εγκυμοσύνη; Η Carmona αναφέρει ότι ο εγκεφαλικός φλοιός της εγκύου συρρικνώνεται κατά τη διάρκεια της κύησης -όπως ακριβώς συνέβαινε και στην εφηβεία- αλλά αυτό δεν είναι αρνητικό φαινόμενο.
«Εξετάσαμε αν αυτές οι μειώσεις συνδέονταν με τη γνωστική λειτουργία. Δεν διαπιστώσαμε καμία τέτοια συσχέτιση», δηλώνει η ίδια. Μετά τη μείωση του όγκου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, λέει η ίδια, η φαιά ουσία του εγκεφάλου της μητέρας αυξάνεται ελαφρώς μετά τον τοκετό, αλλά δεν φτάνει στα επίπεδα που υπήρχαν πριν από τη σύλληψη. Τα νέα νευρωνικά μονοπάτια που δημιουργεί ο εγκέφαλος της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη, καθώς και η νευροπλαστικότητα που προσφέρει η «μητρότητα ως διαδικασία μετάβασης», βοηθούν τις μητέρες να ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα του παιδιού τους.
Οι νέες μητέρες μαθαίνουν πολλά «με ταχύτητα φωτός» κατά τη διάρκεια εκείνων των πρώτων ημερών και μηνών της γονεϊκότητας, λέει η Carmona, προκειμένου να κρατήσουν «ένα ανθρώπινο ον στη ζωή».
Αν και οι γυναίκες που κυοφορούν παρουσιάζουν πολύ πιο έντονες εγκεφαλικές αλλαγές, επισημαίνει η Carmona, και οι γονείς που δεν κυοφόρησαν οι ίδιοι -άτομα που γίνονται γονείς μέσω παρένθετης μητρότητας ή υιοθεσίας, καθώς και άλλοι γονείς που δεν έφεραν το παιδί στην κοιλιά τους- βιώνουν επίσης αυτή τη διαδικασία μετάβασης στη μητρότητα.
«Αυτές οι αλλαγές φαίνεται να διευκολύνουν τη μητρική φροντίδα. Ωστόσο, δεν είναι ούτε απαραίτητες ούτε επαρκείς από μόνες τους», προσθέτει η Carmona. «Φυσικά, μπορεί κανείς να φτάσει στη μητρική φροντίδα και μέσω άλλων οδών. Δεν χρειαζόμαστε απεικόνιση εγκεφάλου για να πούμε ότι οι πατέρες είναι εξαιρετικοί φροντιστές ή ότι οι θετές μητέρες προσφέρουν υπέροχη φροντίδα».
Είναι υπαρκτό το φαινόμενο του «εγκεφάλου της μαμάς»;
Η διαδικασία μετάβασης στη μητρότητα και οι εγκεφαλικές μεταβολές που βιώνουν οι έγκυες γυναίκες είναι κάτι πολύ περισσότερο από το λεγόμενο «mommy brain», υποστηρίζει η Carmona.
Επειδή οι εγκεφαλικές μεταβολές δεν είναι ορατές, εξηγεί, εξακολουθεί να υφίσταται η αρνητική αντίληψη περί «mommy brain», καθώς και η επιμονή των γυναικών ότι η μνήμη τους δεν είναι πλέον όπως πριν από τη γονεϊκότητα. Ωστόσο, το φαινόμενο του «εγκεφάλου της εγκυμοσύνης» έχει πολλές πτυχές.
Σωματικά, λέει η Carmona, οι νέες μητέρες είναι εξαντλημένες, καθώς η κύηση και ο θηλασμός έχουν «τεράστιες μεταβολικές απαιτήσεις». Επιπλέον, οι νέοι γονείς στερούνται ύπνου. «Αν δεν κοιμάσαι, η μνήμη σου θα είναι χειρότερη», είτε είσαι γονέας είτε όχι.
Σε ψυχολογικό επίπεδο, τα ερεθίσματα που εκπέμπει ένα βρέφος είναι ιδιαίτερα ισχυρά για τις μητέρες κατά τους πρώτους μήνες. Ό,τι κάνουν τα μωρά τους «αιχμαλωτίζει την προσοχή τους», λέει η ίδια. «Είναι σαν ένα λογισμικό που τρέχει συνεχώς στο παρασκήνιο».
«Επομένως, δεν πρόκειται για μείωση της χωρητικότητας», καταλήγει. «Απλώς το μωρό καταναλώνει το μισό της ενέργειας αυτής κατά τους πρώτους μήνες». Η γνωστική λειτουργία των γονέων δεν μειώνεται, επισημαίνει η ίδια. Συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. «Οι προκλήσεις που συνοδεύουν τη μητρότητα είναι σαν ένα παιχνίδι σουντόκου», λέει χαρακτηριστικά.
Οι εγκεφαλικές μεταβολές που λαμβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του πρώτου διαστήματος της γονεϊκότητας αποτελούν μια «υπερδύναμη», υποστηρίζει η Carmona. Ωστόσο, προειδοποιεί τις εγκύους ότι η νευροπλαστικότητα μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ευαλωτότητα, εάν βιώσουν δυσάρεστες εμπειρίες τοκετού, στερούνται κοινωνικής υποστήριξης ή αντιμετωπίζουν οικονομικό ή συναισθηματικό στρες.
«Αυτή είναι η άλλη όψη του νομίσματος», λέει, εξηγώντας γιατί παρατηρείται «υψηλότερη συχνότητα διαταραχών ψυχικής υγείας» στις νέες μητέρες.
Ελπίζει ότι η κατανόηση των αλλαγών στον εγκέφαλο που βιώνουν οι γυναίκες κατά την εγκυμοσύνη θα βοηθήσει τις μητέρες να δείξουν περισσότερη κατανόηση και επιείκεια στον εαυτό τους.
«Σου επιτρέπει, κατά κάποιον τρόπο, να πάρεις μια μικρή απόσταση», λέει. «Να λες: “Εντάξει, αυτό συμβαίνει. Είναι κάτι που αφορά τις περισσότερες γυναίκες”».
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
