Πελοπόννησος: Το χωριό των «Αθανάτων» του Κολοκοτρώνη και η άγνωστη ιστορία της Ζάτουνας
Από το μαρμάρινο μνημείο των αγωνιστών του 1821 μέχρι το πέτρινο σχολείο όπου σήμερα στεγάζεται το Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη, μια διαδρομή με ιστορία και απρόσμενες ανακαλύψεις
Στο Ζυγοβίστι της Αρκαδίας, το πρώτο βιβλίο που αξίζει να αναζητήσεις δεν βρίσκεται σε κάποια βιβλιοθήκη. Είναι φτιαγμένο από μάρμαρο, στέκεται στην είσοδο του χωριού και οι σελίδες του έχουν μείνει για πάντα ανοιχτές.
Λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, στη Ζάτουνα, ένα παλιό πέτρινο σχολείο αφηγείται μια εντελώς διαφορετική ιστορία. Εκείνη του Μίκη Θεοδωράκη, που βρέθηκε εξόριστος στο μικρό αρκαδικό χωριό στα χρόνια της δικτατορίας.
Αυτές οι δύο στάσεις, μαζί με τη Μονή Αιμυαλών και τη γειτονική Δημητσάνα, συνθέτουν μια ενδιαφέρουσα απόδραση στη Γορτυνία. Μια διαδρομή με πέτρινα σπίτια, έλατα, ιστορίες που δύσκολα θα μάθεις από έναν συνηθισμένο ταξιδιωτικό οδηγό και αρκετούς λόγους για να παρατείνεις τη βόλτα σου.
Ζυγοβίστι: Το χωριό που θυμάται τους «Αθανάτους»
Σε υψόμετρο περίπου 1.160 μέτρων, το Ζυγοβίστι βρίσκεται μόλις πέντε χιλιόμετρα από τη Δημητσάνα, στις πλαγιές του Μαινάλου.
Το χωριό είναι μικρό, με πέτρινα σπίτια, παλιές βρύσες και στενά δρομάκια. Εκείνο όμως που το κάνει πραγματικά ξεχωριστό είναι η σχέση του με την Επανάσταση του 1821.
Κάτοικοι του Ζυγοβιστίου βρέθηκαν στο πλευρό του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, ενώ ορισμένοι αποτέλεσαν μέλη της προσωπικής του φρουράς, του περίφημου «Σώματος των Αθανάτων».
Στη μνήμη των αγωνιστών δημιουργήθηκε ένα ιδιαίτερο μαρμάρινο μνημείο, σε σχήμα ανοιχτού βιβλίου, όπου έχουν χαραχθεί τα ονόματά τους.
Η ονομασία «Αθάνατοι» δεν είναι μεταγενέστερη τουριστική επινόηση. Συνδέεται με την ιστορική παράδοση γύρω από τους άνδρες του Κολοκοτρώνη. Ο υπασπιστής του, Φωτάκος, έγραψε στα απομνημονεύματά του ότι ο εχθρός δεν είδε ποτέ τις πλάτες τους.
Η ιστορία συνεχίζεται μέσα στον οικισμό. Εκεί βρίσκεται και το Καποδιστριακό σχολείο του 1830, ένα από τα παλιά κτίσματα που θυμίζουν τη ζωή του χωριού στα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους.
Αξίζει να περπατήσεις μέχρι την εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, που χτίστηκε το 1810, και να αναζητήσεις τις παλιές βρύσες. Μία από αυτές έχει μάλιστα το ιδιαίτερο όνομα Δρακουνά.
Μονή Αιμυαλών: Ένα παλιό πατητήρι και μια τραγική ιστορία
Κοντά στη Δημητσάνα βρίσκεται η Μονή Παναγίας Αιμυαλών, χτισμένη δίπλα σε έναν απότομο βράχο.
Η μονή, με ιστορία που ανάγεται στα τέλη του 16ου αιώνα, αξίζει μια στάση για την αρχιτεκτονική, τις τοιχογραφίες και την τοποθεσία της. Όμως λίγο πριν από το μοναστήρι βρίσκεται ένα μικρό πέτρινο κτίσμα που συνδέεται με μια σκοτεινή σελίδα της οικογένειας Κολοκοτρώνη.
Είναι ο Ληνός των Κολοκοτρωναίων, ένα παλιό αγροτικό κτίσμα που χρησίμευε για εργασίες σχετικές με τα σταφύλια και το κρασί.
Την 1η Φεβρουαρίου 1806, ο Γιάννης Κολοκοτρώνης, αδελφός του Θεόδωρου και γνωστός ως Ζορμπάς, κατέφυγε εκεί μαζί με συντρόφους του, ενώ καταδιώκονταν από οθωμανικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες, οι διώκτες τους ειδοποιήθηκαν για το κρησφύγετο, πολιόρκησαν το κτίσμα και οι άνδρες σκοτώθηκαν.
Ο ληνός έχει αναστηλωθεί και αποτελεί σήμερα τόπο ιστορικής μνήμης. Μια μικρή στάση αρκεί για να ανακαλύψεις ένα περιστατικό που συνέβη δεκαπέντε χρόνια πριν από το ξέσπασμα της Επανάστασης.
Ζάτουνα: Το χωριό όπου έζησε εξόριστος ο Μίκης Θεοδωράκης
Από την εποχή του Κολοκοτρώνη περνάμε στον 20ό αιώνα.
Η Ζάτουνα είναι ένα μικρό ορεινό χωριό της Γορτυνίας, όπου τον Αύγουστο του 1968 μεταφέρθηκε ως εξόριστος από τη δικτατορία ο Μίκης Θεοδωράκης.
Ο συνθέτης έζησε εδώ μαζί με την οικογένειά του μέχρι τον Οκτώβριο του 1969, υπό αυστηρούς περιορισμούς και αστυνομική επιτήρηση.
Στο ιστορικό πέτρινο σχολείο του χωριού, που κατασκευάστηκε το 1919, λειτουργεί σήμερα το Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη.
Ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει την περίοδο της εξορίας μέσα από αρχειακό υλικό, φωτογραφίες, έγγραφα και εκθέματα που φωτίζουν τόσο το καλλιτεχνικό του έργο όσο και την καθημερινότητά του στη Ζάτουνα.
Εδώ υπάρχει και μια ιστορία που μοιάζει σχεδόν απίστευτη.
Στις 25 Μαρτίου 1969, σε μια σχολική παράσταση για την εθνική επέτειο, η κόρη του συνθέτη, Μαργαρίτα, υποδύθηκε την Ελευθερία. Ο ίδιος χρειάστηκε ειδική άδεια για να παρακολουθήσει την παράσταση, συνοδευόμενος από τους φρουρούς του.
Η αντίθεση ήταν εντυπωσιακή: η κόρη του συμβόλιζε επί σκηνής την ελευθερία, ενώ εκείνος την παρακολουθούσε ως κρατούμενος.
Το περιστατικό καταγράφεται στην ιστορική διαδρομή που παρουσιάζει το μουσείο και αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στιγμιότυπα της παραμονής του στη Ζάτουνα.
Αξίζει να αφιερώσεις χρόνο και στο ίδιο το χωριό. Η πλατεία, οι παλιοί δρόμοι και η Παναγία Ελοβίτισσα, όπου συνήθιζε να περπατά ο Θεοδωράκης με τη σύζυγό του, αποκτούν διαφορετικό ενδιαφέρον όταν γνωρίζεις τις ιστορίες που συνδέονται μαζί τους.
Πώς να οργανώσεις ένα διαφορετικό διήμερο
Η Δημητσάνα είναι μια πρακτική βάση για αυτή την απόδραση, καθώς διαθέτει περισσότερες επιλογές διαμονής και φαγητού και βρίσκεται κοντά στα σημεία ενδιαφέροντος.
Την πρώτη ημέρα μπορείς να ξεκινήσεις από το Ζυγοβίστι, να περιηγηθείς στον οικισμό και να δεις το Μνημείο των Αθανάτων. Στη συνέχεια, να επισκεφθείς τη Μονή Αιμυαλών και τον ιστορικό ληνό, πριν επιστρέψεις στη Δημητσάνα για φαγητό και διανυκτέρευση.
Τη δεύτερη ημέρα κράτησε χρόνο για τη Ζάτουνα και το Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη. Η επίσκεψη έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν συνδυάζεται με έναν περίπατο στα σημεία που συνδέθηκαν με τη ζωή του συνθέτη.
Για το φθινόπωρο, η διαδρομή είναι ιδιαίτερα όμορφη, καθώς τα έλατα του Μαινάλου, οι πέτρινοι οικισμοί και οι πιο δροσερές θερμοκρασίες δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για περπάτημα. Χρειάζονται, ωστόσο, άνετα παπούτσια και προσοχή στην οδήγηση στους ορεινούς δρόμους.
Το Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη λειτουργεί, σύμφωνα με το δημοσιευμένο χειμερινό ωράριό του, τα Σαββατοκύριακα από τις 11:00 έως τις 14:00 και από τις 16:00 έως τις 19:00. Πριν από την αναχώρηση, καλό είναι να επιβεβαιώσεις τη λειτουργία του.
Το Ζυγοβίστι και η Ζάτουνα δεν χρειάζονται ένα γεμάτο πρόγραμμα για να τα γνωρίσεις. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στις μικρές λεπτομέρειες: στα ονόματα πάνω στο μάρμαρο, σε ένα παλιό σχολείο, σε ένα πέτρινο πατητήρι και σε ιστορίες που συνδέουν διαφορετικές εποχές του ίδιου τόπου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- 28η Οκτωβρίου: Πέντε οικονομικές αποδράσεις από την Πάτρα για φθινοπωρινή εκδρομή
- Πρέσπες: Η μαγεία της φύσης με τις γοητευτικές λίμνες, τι να δείτε
- Σιάτιστα: Η ελληνική κωμόπολη που ζωγράφιζε τη Βενετία στα σπίτια της – Τι κρύβουν τα αρχοντικά
- Οκτώβριος στην Αχαΐα: Τρεις φθινοπωρινές αποδράσεις με μικρό budget
- Μακρινίτσα: Το «μπαλκόνι» του Πηλίου
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
