Τι διαβάζουμε | «Σάτρι»: Οι κακές παρέες του ΜακΚάρθυ

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Ταυτότητα βιβλίου

Τίτλος: Σάτρι | Πρωτότυπος τίτλος: Suttree
Συγγραφέας: Κόρμακ ΜακΚάρθυ (Cormac McCarthy)
Μετάφραση: Γιώργος Κυριαζής | Εκδόσεις: Gutenberg
Σειρά: Aldina | Είδος: Μυθιστόρημα | Σελίδες: 775
Ελληνική έκδοση: Μάιος 2026 | Πρώτη έκδοση πρωτοτύπου: 1979
ISBN: 978-960-01-2749-2

Νωρίς στο «Σάτρι», ο πατέρας του ήρωα τού υποδεικνύει, σε μια επιστολή, πού βρίσκεται η πραγματική ζωή: στα δικαστήρια, στις επιχειρήσεις, στην κυβέρνηση. Στους δρόμους, κατά τη γνώμη του, δεν συμβαίνει τίποτε που να αξίζει. Ο Κόρμακ ΜακΚάρθυ αφιερώνει το μυθιστόρημά του ακριβώς σε αυτούς τους δρόμους.

Εκεί συναντάμε τον Κορνίλιους Σάτρι, έναν μορφωμένο άνδρα που έχει απομακρυνθεί από την οικογένειά του και τις προσδοκίες της. Ζει σε μια πλωτή παράγκα στο Νόξβιλ του Τενεσί και συντηρείται ψαρεύοντας. Γύρω του κινούνται παλιοί κατάδικοι, ρακοσυλλέκτες, πόρνες και άνθρωποι που μετρούν τα χρήματά τους με το αντίτιμο του επόμενου ποτού ή γεύματος. Στα μπαρ και στα φτηνά δωμάτια, οι γνωριμίες πυκνώνουν ώσπου αρχίζεις να αναγνωρίζεις τις φωνές πριν διαβάσεις ποιος μιλάει.

Μια ελευθερία με χρέη

Ο Σάτρι διαθέτει τη μόρφωση και τις οικογενειακές διασυνδέσεις που θα του επέτρεπαν να ζήσει αλλιώς. Πολλοί από όσους τον περιβάλλουν παλεύουν για να αποκτήσουν έστω μία δυνατότητα. Η φτώχεια τους βαραίνει διαφορετικά και αυτή η διαφορά παραμένει αισθητή ακόμη κι όταν μοιράζονται το ίδιο τραπέζι.

Η φυγή του κουβαλά επίσης ενοχή και πληγωμένους δεσμούς. Η συμπόνια του συνυπάρχει με την απότομη απομάκρυνση, η γενναιοδωρία με τον εγωισμό. Μπορεί να σταθεί δίπλα σε κάποιον που τον χρειάζεται και λίγο αργότερα να εξαντληθεί από τις απαιτήσεις αυτής της φροντίδας. Αυτές οι ασυνέπειες δίνουν βάρος στην παρουσία του: οι σχέσεις απαιτούν περισσότερα από όσα αντέχει να προσφέρει.

Οι μπίρες κρυώνουν μέσα σ’ ένα συρμάτινο καλαθάκι βυθισμένο στο ποτάμι. Για να επισκευαστεί μια βάρκα, η πίσσα ξύνεται από τον δρόμο. Τέτοιες λεπτομέρειες κάνουν αισθητή τη δουλειά που απαιτεί ακόμη και η πιο μικρή άνεση. Η φιλία έχει την ίδια πρακτική πλευρά: κάποιος θα σου βρει ένα κρεβάτι για τη νύχτα ή θα έρθει να δει γιατί έχεις μέρες να φανείς.

Οι παρέες στα φτηνά στέκια του Νόξβιλ δίνουν στο «Σάτρι» μερικούς από τους πιο απολαυστικούς διαλόγους του

Τα μεγαλεπήβολα σχέδια του Τζιν

Μέσα σε αυτή τη δυσκολία, το «Σάτρι» είναι συχνά ξεκαρδιστικό. Μεγάλο μέρος του γέλιου το χρωστά στον νεαρό Τζιν Χάρογκεϊτ, που καταστρώνει σχέδια πλουτισμού με την αυτοπεποίθηση έμπειρου επιχειρηματία και υλικά μαζεμένα από τα σκουπίδια. Κάθε καινούργια ιδέα του φτάνει συνοδευμένη από μια σχεδόν ακλόνητη βεβαιότητα ότι αυτή τη φορά τα έχει υπολογίσει όλα.

Δίπλα του, ο Σάτρι επιστρατεύει μια στεγνή ειρωνεία που ο συνομιλητής του συχνά προσπερνά ακάθεκτος. Η κωμωδία γεννιέται από αυτή την απόσταση, από την κυριολεκτική απάντηση σε ένα σαρκαστικό σχόλιο, από τη σοβαρότητα με την οποία συζητιέται το ολοφάνερα παράλογο.

Κάτω από την απιθανότητα των σχεδίων, όμως, παραμένει ορατή η ανάγκη του Τζιν να πετύχει επιτέλους σε κάτι. Το γέλιο μπορεί να γίνει τραχύ, ακόμη και χοντροκομμένο, ενώ η τρυφερότητα περνά μέσα από τον εκνευρισμό και τα πειράγματα.

Διαβάστε επίσης: Τι διαβάζουμε | «Τζον, γιος του Τζον»: Γυρίζεις σπίτι και κρύβεις ποιος είσαι

Τα ασημικά του παλιατζή

Στις περιγραφές, η πρόζα του ΜακΚάρθυ πυκνώνει, με σπάνιες λέξεις και βιβλικές αντηχήσεις. Στον χώρο ενός παλιατζή, τα τάσια των τροχών μοιάζουν με παράξενα ασημικά. Τα πεταμένα αντικείμενα περιγράφονται με μεγαλοπρέπεια. Στους διαλόγους, πάλι, υπάρχει άφθονος χώρος για μια ερώτηση που επανέρχεται ώσπου να πάρει απάντηση ή για κάποιον που αποφεύγει πεισματικά να απαντήσει. Από τέτοιες μικρές αναμετρήσεις μαθαίνεις πόσο θάρρος έχει ο καθένας με τον απέναντί του.

Αυτό το διαρκές πέρασμα από τον λυρισμό στην καθημερινή κουβέντα δίνει στο βιβλίο ιδιαίτερη ζωντάνια. Οι μεγάλες αγωνίες του, για τον χρόνο και τον θάνατο, φτάνουν και μέσα από τις ερωτήσεις ανθρώπων που δυσκολεύονται να εξηγήσουν τη δυστυχία τους. Ένας γέρος μπορεί να ανοίξει κουβέντα για τον Θεό με τον ίδιο τόνο που θα μιλούσε για μια παρτίδα στην οποία δεν του εξήγησαν τους κανόνες.

Ο Τενεσί μεταφέρει λύματα, βιομηχανικά απορρίμματα και όσα η πόλη ξεφορτώνεται. Η ομορφιά που βρίσκει εκεί η γραφή περιλαμβάνει τη δυσοσμία και τη φθορά. Στο «Σάτρι», το σώμα πεινάει, επιθυμεί και αρρωσταίνει· ακόμη και στις πιο στοχαστικές σελίδες, η παρουσία του είναι αισθητή.

Ο χρόνος που χρειάζεται μια πόλη

Αυτό το πληθωρικό μυθιστόρημα ζητά να ακολουθήσεις τον δικό του ρυθμό. Η αφήγηση οργανώνεται σε συναντήσεις και επεισόδια, επιστρέφει στα ίδια μέρη, παρακολουθεί τον καιρό και τις εποχές. Κάποιες περιγραφές απαιτούν δεύτερη ανάγνωση. Η έκτασή του γίνεται σταδιακά ο χρόνος που χρειάζεσαι για να μάθεις αυτή τη γειτονιά και να καταλάβεις πόσο διαφορετικά ακούγεται ένα γνώριμο στέκι όταν λείπει μια φωνή.

Ο ρατσισμός και η αστυνομική αυθαιρεσία ορίζουν πολύ συγκεκριμένα ποιος κινδυνεύει περισσότερο. Η κοινή φτώχεια αφήνει άθικτες πολλές ανισότητες, ακόμη κι όταν δημιουργεί σχέσεις αλληλοβοήθειας. Η προσοχή του συγγραφέα σε αυτές τις διαφορές κρατά τον κόσμο του πειστικό, γεμάτο αντιθέσεις που δύσκολα τακτοποιούνται.

Όταν πια έχεις μάθει τις φωνές και τις συνήθειές τους, ένα παρατσούκλι αρκεί για να αναγνωρίσεις έναν άνθρωπο με ιστορία. Ο ΜακΚάρθυ τούς έχει δώσει χρόνο να γίνουν ενοχλητικοί ή απαραίτητοι σε κάποιον, συχνά και τα δύο μαζί. Η έκταση που τους παραχωρεί είναι η πιο πειστική απάντηση στο γράμμα του πατέρα. Για όσους εκείνος αποκλείει από την πραγματική ζωή, χρειάστηκε ολόκληρο μυθιστόρημα.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News