28η Οκτωβρίου στην Πάτρα: Όταν το ’40 καθόταν απέναντι από την εξέδρα

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Απέναντι από την εξέδρα των επισήμων, στην πλατεία Τριών Συμμάχων, κάθονταν οι ανάπηροι πολέμου. Η «Πελοπόννησος» της 29ης Οκτωβρίου 1970 το σημειώνει μέσα στο ρεπορτάζ της παρέλασης: είχαν τιμητικές θέσεις. Ανάμεσα στις αναφορές σε υπουργεία, στρατιωτικούς και τοπικές αρχές, αυτές οι λίγες λέξεις σε κάνουν να σταματήσεις το ξεφύλλισμα.

Είχαν περάσει τριάντα χρόνια από την ιταλική εισβολή και τον πρώτο βομβαρδισμό της Πάτρας. Στις εορταστικές εκδηλώσεις βρίσκονταν ακόμη άνθρωποι που είχαν υποστεί τις συνέπειες του πολέμου. Παρακολουθούσαν τη νέα γενιά να περνά από μπροστά τους.

Τρία χρόνια νωρίτερα, το φύλλο της 28ης Οκτωβρίου 1967 ήταν ακόμη πιο συγκεκριμένο. Το πρόγραμμα προέβλεπε καθίσματα για τους αναπήρους και τραυματίες του 1940–41 απέναντι από τους επισήμους. Στην οργάνωση της παρέλασης υπήρχε χώρος γι’ αυτούς που είχαν ζήσει όσα οι μαθητές μάθαιναν στις σχολικές γιορτές.

Οι επίσημοι παρακολουθούν την παρέλαση από την εξέδρα στην πλατεία Τριών Συμμάχων, στις 28 Οκτωβρίου 1970. Το ρεπορτάζ της «Πελοποννήσου» καταγράφει ότι απέναντί τους είχαν τιμητικές θέσεις οι ανάπηροι πολέμου

Η σημερινή ανάγνωση αυτών των φύλλων έχει και αυτή τη γοητεία: μέσα στην αυστηρή καταγραφή του τελετουργικού ξεχωρίζεις τους ανθρώπους. Πίσω από τις λέξεις «ανάπηροι» και «τραυματίες» βρίσκονται προσωπικές ιστορίες που το συγκεκριμένο ρεπορτάζ δεν αφηγείται. Καταγράφει όμως τη θέση τους μέσα στη γιορτή.

Το 1970, η πόλη είχε μπροστά της ένα αναλυτικό ωράριο. Στις 7.30 το πρωί θα χτυπούσαν οι καμπάνες και οι μουσικοί του Δήμου θα περιέρχονταν την Πάτρα παίζοντας εμβατήρια. Στις 8.30 προβλεπόταν η έπαρση της σημαίας στην πλατεία Γεωργίου. Ακολουθούσαν η δοξολογία στη Μητρόπολη, η ομιλία της ημέρας και η κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο των Πεσόντων, στην πλατεία Όλγας.

Μαθήτριες γυμνασίων της Πάτρας στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου 1967. Από την «Πελοπόννησο» της επόμενης ημέρας

Εργαζόμενοι με παραδοσιακές φορεσιές στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου 1967 στην Πάτρα. Η «Πελοπόννησος» δημοσίευσε τη φωτογραφία στις 29 Οκτωβρίου

Εκεί, όπως καταγράφει την επομένη η «Πελοπόννησος», τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή για τους νεκρούς του πολέμου του 1940–41 και τα θύματα των βομβαρδισμών. Η μνήμη της πόλης περιλάμβανε μαζί τους ανθρώπους του μετώπου και τους αμάχους που χάθηκαν στην ίδια την Πάτρα.

Η παρέλαση έγινε το μεσημέρι. Κόσμος είχε συγκεντρωθεί στην Αγίου Ανδρέου και στη λεωφόρο Γούναρη. Σωματεία πέρασαν με τις σημαίες και τα λάβαρά τους, ενώ το ρεπορτάζ ξεχωρίζει τη μαθητική παρουσία: τα σχολεία του Αρσακείου, τα γυμνάσια αρρένων και θηλέων, οι μικρότεροι μαθητές. Ανάμεσα στους σχηματισμούς εμφανίζονται και παιδιά από τα ορφανοτροφεία της πόλης.

Μαθήτριες του Αρσακείου στην πατρινή παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου 1967, όπως τις καταγράφει η «Πελοπόννησος» στις 29 Οκτωβρίου

Στις φωτογραφίες της εφημερίδας, οι στρατιωτικές διμοιρίες προχωρούν μπροστά από τους συγκεντρωμένους θεατές. Διακρίνονται τα κτίρια και οι στολές. Μια γνωστή διαδρομή της Πάτρας σε φωτογραφίες του 1970.

Ο εορτασμός απλωνόταν ως το βράδυ. Το πρόγραμμα του 1970 προέβλεπε πυροτεχνήματα στις οκτώ, με μέριμνα του Δήμου. Το 1966, στο αντίστοιχο φύλλο της 28ης Οκτωβρίου, διαβάζουμε και για λαμπαδηφορία που είχε προηγηθεί την παραμονή. Οι εκδηλώσεις καταλάμβαναν περισσότερες ώρες από τη μεσημεριανή διέλευση μπροστά από την εξέδρα.

Μαθητικό τμήμα στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου 1966 στην Πάτρα. Φωτογραφία δημοσιευμένη στην «Πελοπόννησο» στις 29 Οκτωβρίου

Μαθήτριες στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου 1966 στην Πάτρα, μέσα από τη φωτογραφική σελίδα της «Πελοποννήσου» της επόμενης ημέρας

Τα φύλλα αυτά κρατούν, βέβαια, και τη σφραγίδα της πολιτικής τους εποχής. Οι παρελάσεις του 1967 και του 1970 γίνονται μέσα στη δικτατορία. Στην πρώτη σελίδα του 1967, δίπλα στις τοπικές εκδηλώσεις, δημοσιεύεται μήνυμα του Γεωργίου Παπαδόπουλου που συνδέει το πραξικόπημα με ένα νέο «Οχι» κατά της φαυλοκρατίας. Η προσπάθεια του καθεστώτος να συνδεθεί με το κύρος του 1940 είναι ορατή πάνω στο ίδιο χαρτί.

Αν σταθεί κανείς σ’ εκείνες τις λίγες γραμμές της «Πελοποννήσου», η παλιά παρέλαση αλλάζει πρωταγωνιστές. Το βλέμμα πηγαίνει από τους επισήμους στους θεατές απέναντί τους. Στους ανθρώπους που είχαν πληρώσει προσωπικά τον πόλεμο και είχαν έρθει να δουν την παρέλαση. Εκεί όπου το ’40 είχε ακόμη πρόσωπα.

ρόσκοποι στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου 1966 στην Πάτρα. Από την «Πελοπόννησο» της 29ης Οκτωβρίου, που αφιέρωσε φωτογραφική ενότητα στη μαθητική και προσκοπική παρουσία

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News