Μίμης Φωτόπουλος: Ο «μάγκας» του σινεμά που ζωγράφιζε με γραμματόσημα

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Πενήντα χιλιάδες γραμματόσημα, χωρισμένα ανά χρώμα και τακτοποιημένα σε σπιρτόκουτα. Αυτή ήταν η ιδιότυπη παλέτα του Μίμη Φωτόπουλου, όπως την περιέγραφε ο ίδιος σε συνέντευξή του το 1970. Μικρά κομμάτια χαρτιού που στα χέρια του γίνονταν πίνακες.

Στις 29 Οκτωβρίου 2026 συμπληρώνονται σαράντα χρόνια από τον θάνατό του. Ο Φωτόπουλος εξακολουθεί να επιστρέφει στις οθόνες μας με τη βαθιά φωνή και τους αναγνωρίσιμους κινηματογραφικούς του χαρακτήρες. Στο αρχείο της ΕΡΤ σώζονται και πλάνα του την ώρα που συνθέτει ένα έργο με γραμματόσημα. Μια εικόνα που αξίζει να σταθεί δίπλα στον λατερνατζή και στο «Σωφεράκι».

Τα σπιρτόκουτα με τα χρώματα

Σε συνέντευξή του στη «Φιλοτέλεια» το 1970, ο Φωτόπουλος θυμόταν ότι μάζευε γραμματόσημα από παιδί. Η βιοπάλη τον είχε απομακρύνει από αυτή την ασχολία. Όταν επέστρεψε στη συλλογή, ανακάλυψε στα μικρά τυπωμένα χαρτιά τη δυνατότητα να φτιάξει κάτι δικό του.

Είχε αγοράσει κυπριακά γραμματόσημα και εκδόσεις EUROPA ως επένδυση. Τα χρώματά τους, όμως, του έδωσαν μια διαφορετική ιδέα. Πειραματίστηκε ώσπου τα μετέτρεψε σε υλικό για τις συνθέσεις του. «Και έτσι έγινα “γραμματοσημοζωγράφος” χωρίς να το καταλάβω», έλεγε.

Στην έκθεση στην Ελληνοαμερικανική Ένωση, στην οποία αναφερόταν η συνέντευξη, παρουσίαζε περίπου πενήντα πίνακες. Είχε ήδη πουλήσει είκοσι και αστειευόταν ότι έτσι αποκατέστησε τη ζημιά από την αρχική επένδυση. Το χιούμορ του έβρισκε θέση και στην κουβέντα για τη ζωγραφική.

Οι μικρές ψηφίδες μιας άλλης τέχνης

Η τεχνική του στηριζόταν στο κολάζ. Έκοβε τα γραμματόσημα και χρησιμοποιούσε τα επιμέρους τμήματά τους σαν ψηφίδες. Το ενδιαφέρον περνούσε από την παράσταση του μικρού χαρτιού στο χρώμα και στο σχήμα που μπορούσε να προσφέρει σε μια μεγαλύτερη εικόνα.

Στην παρουσίαση της έκθεσής του στη Δημοτική Πινακοθήκη Νίκαιας–Αγίου Ιωάννη Ρέντη, το 2019, καταγράφονται τοπία, πορτρέτα, νεκρές φύσεις και θρησκευτικά θέματα, με αναφορές στο Βυζάντιο και στον δυτικό Μεσαίωνα. Το εύρος των θεμάτων δείχνει πόσο συστηματικά είχε ασχοληθεί με το υλικό του.

Η Φίνος Φιλμ συνδέει αυτή την ενασχόληση με τα χρόνια της δικτατορίας και την εξορία της συζύγου του στη Γυάρο. Ο ίδιος είχε μείνει στην Αθήνα με τις δύο κόρες τους. Η δημιουργία των κολάζ του πρόσφερε τότε μια διέξοδο, ενώ στη συνέχεια παρουσίασε τη δουλειά του σε εκθέσεις.

Η παιδική διαδρομή που περνά από το Αίγιο

Γεννημένος στις 20 Απριλίου 1913 στη Ζάτουνα της Αρκαδίας, ο Φωτόπουλος έχασε πολύ νωρίς τον πατέρα του. Η μητέρα του μετακόμισε με την οικογένεια στο Αίγιο, όπου ζούσαν δικοί της άνθρωποι. Αργότερα εγκαταστάθηκαν στη Νεάπολη Εξαρχείων, στην Αθήνα.

Στην αυλή του σπιτιού του έστηνε με φίλους παραστάσεις Καραγκιόζη. Διάβαζε λογοτεχνία, μάθαινε βιολί και γαλλικά. Τα ενδιαφέροντα αυτά προηγούνται της κινηματογραφικής περσόνας που θα τον έκανε οικείο σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Η σχέση του με το θέατρο περιλάμβανε τον Κάρολο Κουν και το Θέατρο Τέχνης, κλασικούς συγγραφείς και χρόνια περιοδειών. Στην αυτοβιογραφική εκπομπή «Πρόσωπα Θεάτρου» της ΕΡΤ θυμόταν, μεταξύ άλλων, τον «Κατά φαντασίαν ασθενή», τον Σβέικ και τον Δον Καμίλο. Είχε επίσης διδάξει νέους ηθοποιούς στη Δραματική Σχολή Αθηνών του Γιώργου Θεοδοσιάδη.

Ο ποιητής και η μνήμη της Ελ Ντάμπα

Η γραφή τον συνόδευε παράλληλα με τη σκηνή. Στις ποιητικές συλλογές του ανήκουν τα «Μπουλούκια», τα «Ημιτόνια», τα «Σκληρά Τριολέτα» και «Ο θάνατος των ημερών». Έγραψε επίσης αυτοβιογραφικά βιβλία και θεατρικά έργα.

Το 1975, στην εκπομπή «Οι Ρεπόρτερς», ο Νάσος Αθανασίου τον συναντούσε για ένα αφιέρωμα που περιλάμβανε τη ζωγραφική και τη λογοτεχνική του δραστηριότητα. Ο Φωτόπουλος διάβαζε ποίημά του από τα «Μπουλούκια» και μιλούσε για τη θέση της ποίησης στη ζωή του. Η συνάντηση αυτή διασώζει τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος παρουσίαζε τις διαφορετικές του ασχολίες.

Στο «Ελ Ντάμπα» κατέγραψε την ομηρία του στο βρετανικό στρατόπεδο της Βόρειας Αφρικής, μετά τη σύλληψή του στα Δεκεμβριανά. Το χρονικό διατηρεί τη μαρτυρία του για εκείνη την περίοδο. Στην έκθεση της Νίκαιας το 2019, η παρουσίαση του βιβλίου συνόδευσε τα εγκαίνια των εικαστικών του έργων.

Ο Φωτόπουλος την ώρα της δημιουργίας

Στα «Πρόσωπα Θεάτρου», σε σκηνοθεσία Τάσου Μπουλμέτη, η κάμερα τον καταγράφει και την ώρα που δουλεύει. Το επεισόδιο προβλήθηκε πρώτη φορά στις 17 Απριλίου 1983. Μαζί με τις αφηγήσεις για το θέατρο, περιλαμβάνει τη δική του παρουσίαση του συγγραφικού έργου και της τεχνικής με τα γραμματόσημα.

Αυτή η συνύπαρξη έχει ενδιαφέρον για όποιον τον γνώρισε κυρίως από τις κωμωδίες. Ο ίδιος άνθρωπος που έπρεπε να βρει τον ρυθμό μιας σκηνής καθόταν να συνταιριάξει μικρές επιφάνειες χρώματος. Η προσοχή στη λεπτομέρεια μπορούσε να πάρει διαφορετική μορφή, ανάλογα με το υλικό.

«Η ζωγραφική μπορώ να πω ότι είναι η ερωμένη μου… γιατί το θέατρο είναι η γυναίκα μου», είχε πει, σε φράση που διασώζει η Φίνος Φιλμ. Στην παλιά συνέντευξη για τα γραμματόσημα έδινε και μια εξήγηση για αυτή την έλξη. Εκεί, έλεγε, «κανένα εμπορικό συμφέρον δεν επιβάλλει τι να κάμω».

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News