Ουγγαρία: Ανοίγουν οι μυστικοί φάκελοι του κομμουνιστικού καθεστώτος – Τι μπορεί να ανακαλύψουν οι οικογένειες

Πελοπόννησος Newsroom

Περίπου 60.000 ονόματα που περιλαμβάνονται στα αρχεία των μυστικών υπηρεσιών της κομμουνιστικής περιόδου στην Ουγγαρία γίνονται από σήμερα, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026, προσβάσιμα στο κοινό μέσω διαδικτυακής βάσης δεδομένων.

Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα βήματα της χώρας προς τη διερεύνηση του παρελθόντος της, καθώς οι φάκελοι αποτυπώνουν το εκτεταμένο δίκτυο παρακολούθησης που είχε δημιουργήσει το καθεστώς, χρησιμοποιώντας πληροφοριοδότες για τη συλλογή στοιχείων σχετικά με την καθημερινότητα των πολιτών.

Η δημοσιοποίηση πραγματοποιείται 36 χρόνια μετά την πτώση του κομμουνισμού και αποτελεί προεκλογική δέσμευση του πρωθυπουργού Πέτερ Μαγιάρ.

Γιατί επιλέχθηκε η 4η Νοεμβρίου

Η ημερομηνία έχει ιδιαίτερο ιστορικό βάρος. Στις 4 Νοεμβρίου 1956, σοβιετικά στρατεύματα εισέβαλαν στη Βουδαπέστη για να καταστείλουν την ουγγρική εξέγερση, η οποία είχε ξεκινήσει στις 23 Οκτωβρίου με αιτήματα πολιτικής ελευθερίας και απομάκρυνσης από τη σοβιετική επιρροή.

Εβδομήντα χρόνια αργότερα, η κυβέρνηση επέλεξε την ίδια ημέρα για να ανοίξει ένα τμήμα των αρχείων ενός μηχανισμού που επί δεκαετίες λειτουργούσε με τη μυστικότητα ως βασικό εργαλείο ελέγχου.

Κατά την παρουσίαση της πρωτοβουλίας, ο Πέτερ Μαγιάρ υποστήριξε ότι η χώρα εκπληρώνει μια υπόσχεση που έμεινε ανεκπλήρωτη από τη δημοκρατική μετάβαση του 1989.

Παράλληλα, κάλεσε τους πολίτες να αντιμετωπίσουν τις αποκαλύψεις με σεβασμό, αναγνωρίζοντας ότι πολλές οικογένειες ενδέχεται να ανακαλύψουν οδυνηρές πληροφορίες για συγγενείς τους, ακόμη και για ανθρώπους που δεν βρίσκονται πλέον στη ζωή.

REUTERS

Πώς γίνεται η αναζήτηση στα αρχεία

Η νέα βάση δεδομένων λειτουργεί στην ιστοσελίδα nyitottaktak.hu, όπου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αναζητήσουν ονόματα χωρίς να χρειάζεται να δημιουργήσουν λογαριασμό.

Στην πρώτη φάση δημοσιοποιούνται ψηφιοποιημένα έγγραφα από τρεις κατηγορίες αρχείων:

• Καρτέλες προσώπων που είχαν καταχωριστεί στο δίκτυο της κρατικής ασφάλειας
• Μητρώα στρατολόγησης, στα οποία καταγράφονταν στοιχεία από τη διαδικασία ένταξης πληροφοριοδοτών
• Ηλεκτρονικές καταχωρίσεις που διατηρήθηκαν από τα παλαιότερα συστήματα αποθήκευσης δεδομένων

Τα έγγραφα μπορούν να περιλαμβάνουν ονόματα, ψευδώνυμα και πληροφορίες ταυτοποίησης. Ωστόσο, η εμφάνιση ενός προσώπου στα αρχεία δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι συνεργάστηκε ενεργά με τις μυστικές υπηρεσίες. Για την αξιολόγηση κάθε περίπτωσης απαιτείται εξέταση του ιστορικού πλαισίου και των διαθέσιμων τεκμηρίων.

Επίσης, δεν δημοσιοποιούνται ελεύθερα όλα τα προσωπικά δεδομένα. Ευαίσθητες πληροφορίες, μεταξύ άλλων για την υγεία, προστατεύονται από περιορισμούς πρόσβασης.

Χιλιάδες φάκελοι έχουν χαθεί

Το αρχείο δεν είναι πλήρες. Μεγάλος αριθμός εγγράφων καταστράφηκε κατά την εξέγερση του 1956, αλλά και την περίοδο 1988-1989, λίγο πριν από την κατάρρευση του καθεστώτος.

Επιπλέον, η σημερινή δημοσιοποίηση δεν περιλαμβάνει το σύνολο του υλικού που έχει διασωθεί. Περισσότεροι φάκελοι, ανάμεσά τους έγγραφα που αφορούν τις διαδικασίες στρατολόγησης, αναμένεται να αναρτηθούν έως τις 25 Φεβρουαρίου 2027.

Μέχρι σήμερα, οι ερευνητές είχαν πρόσβαση σε μεγαλύτερο μέρος των ιστορικών αρχείων, ενώ οι πολίτες μπορούσαν να ζητήσουν στοιχεία κυρίως για τους ίδιους ή στενούς συγγενείς τους.

Η Ουγγαρία ακολουθεί έτσι μια διαφορετική προσέγγιση από άλλες χώρες της πρώην ανατολικής Ευρώπης, όπου η πρόσβαση στα αρχεία της κομμουνιστικής περιόδου εξακολουθεί να συνοδεύεται από περιορισμούς.

Το άνοιγμα των φακέλων δεν αναμένεται να δώσει απαντήσεις σε κάθε ερώτημα. Φέρνει, όμως, για πρώτη φορά στο ίδιο σημείο χιλιάδες ιστορικά στοιχεία που επί δεκαετίες παρέμεναν δύσκολα προσβάσιμα, επιτρέποντας στους πολίτες να αναζητήσουν τι έχει καταγραφεί για το παρελθόν της χώρας τους.

• Πέτερ Μαγιάρ: Ποιος είναι ο πολιτικός που γκρέμισε τον Όρμπαν

• Ουγγαρία: Το σύστημα Όρμπαν τρίζει μετά την άνοδο Μαγιάρ στην εξουσία

• Πολιτικός σεισμός στην Ουγγαρία: Χωρίς ασυλία ο Μάγιαρ και δύο πρώην υπουργοί του Όρμπαν

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News