Αλέξης Τσίπρας: Διαγωνισμός 235,5 εκατ. ευρώ «φωτογραφίζει» τη Microsoft – Στο cloud υγεία, συντάξεις και μητρώα πολιτών

Πελοπόννησος Newsroom

Σοβαρά ερωτήματα για τον έλεγχο των κρίσιμων ψηφιακών υποδομών του κράτους, το πραγματικό κόστος τους και την εξάρτηση του Δημοσίου από έναν ιδιωτικό πάροχο θέτει το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα, με αφορμή τον νέο διαγωνισμό για το κυβερνητικό cloud, η συνολική αξία του οποίου μπορεί να φτάσει τα 235,5 εκατ. ευρώ.

Με τη «flash ανάλυση» που δημοσίευσε την Παρασκευή 31 Ιουλίου, το ΙΝΑΤ υποστηρίζει ότι η διαδικασία εμφανίζεται ως ανοικτός διεθνής διαγωνισμός, αλλά οι όροι της ουσιαστικά προδιαγράφουν τόσο την τεχνολογική πλατφόρμα όσο και τον πιθανό ανάδοχο. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Microsoft Azure, όπου φιλοξενούνται ή υποστηρίζονται κρίσιμα συστήματα, όπως η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, ο Ατομικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας, η πληρωμή των συντάξεων και το Μητρώο Νεοπλασματικών Ασθενειών.

Η Κοινωνία της Πληροφορίας έθεσε στις 21 Ιουλίου σε δημόσια διαβούλευση το τεύχος διακήρυξης για την «Παροχή Υπηρεσιών Δημόσιου Υπολογιστικού Νέφους και Υποστήριξης για το Ενιαίο Κυβερνητικό Νέφος». Η διαδικασία χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και αφορά τη συνέχιση και επέκταση των υποδομών G-Cloud και H-Cloud.

Η σύμβαση έληξε πριν ολοκληρωθεί η διαβούλευση

Το πρώτο μεγάλο ερώτημα αφορά το χρονοδιάγραμμα. Η προηγούμενη κεντρική σύμβαση για το δημόσιο cloud υπογράφηκε τον Ιούνιο του 2023 και, έπειτα από τροποποιήσεις και παρατάσεις, έληξε στις 31 Ιουλίου 2026. Η διαβούλευση για τη διάδοχη σύμβαση άνοιξε μόλις στις 21 Ιουλίου και ολοκληρώνεται στις 5 Αυγούστου.

Το ΙΝΑΤ επισημαίνει ότι η ημερομηνία λήξης ήταν γνωστή εδώ και τρία χρόνια, ωστόσο η νέα διαδικασία ξεκίνησε όταν είχε ήδη δημιουργηθεί ασφυκτική χρονική πίεση. Από την 1η Αυγούστου, σύμφωνα με την ανάλυση, κρίσιμες κρατικές εφαρμογές παραμένουν στην υφιστάμενη πλατφόρμα χωρίς ενεργή κεντρική σύμβαση και χωρίς να έχει παρουσιαστεί δημοσίως σαφές μεταβατικό σχέδιο μέχρι την ανάδειξη νέου αναδόχου.

Το Ινστιτούτο χαρακτηρίζει την κατάσταση «κατεπείγον που δημιούργησε η ίδια η κυβέρνηση», καθώς ο φόβος διακοπής υπηρεσιών όπως η συνταγογράφηση και η καταβολή των συντάξεων μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πίεση για μία γρήγορη συμφωνία ή μία νέα προσωρινή ανάθεση.

«Microsoft» 38 φορές, «Azure» 26

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις τεχνικές προδιαγραφές του διαγωνισμού. Σύμφωνα με την καταμέτρηση του ΙΝΑΤ, η λέξη «Microsoft» εμφανίζεται 38 φορές στο τεύχος και το «Azure» 26 φορές, ενώ άλλες μεγάλες πλατφόρμες ή ανοικτές τεχνολογικές λύσεις δεν κατονομάζονται.

Ο πίνακας οικονομικής προσφοράς περιλαμβάνει υπηρεσίες Microsoft Azure ύψους 103 εκατ. ευρώ, ενώ η τεχνική υποστήριξη προσδιορίζεται ως Microsoft Unified Enterprise Support. Το έργο που παρουσιάστηκε επισήμως από την Κοινωνία της Πληροφορίας αφορά πράγματι τη συνέχιση υποδομών οι οποίες λειτουργούν ήδη μέσω του Azure, με υπηρεσίες υπολογιστικής ισχύος, αποθήκευσης, κυβερνοασφάλειας, τεχνητής νοημοσύνης και ανάκαμψης από καταστροφή.

Η ονομαστική αναφορά μιας πλατφόρμας δεν αποδεικνύει από μόνη της παρανομία ή οικονομικό σκάνδαλο. Το κρίσιμο ερώτημα που θέτει το Ινστιτούτο είναι κατά πόσο μία διαδικασία μπορεί να θεωρηθεί ουσιαστικά ανταγωνιστική, όταν ζητά συγκεκριμένη τεχνολογία χωρίς να προβλέπει δίπλα της τη δυνατότητα προσφοράς ισοδύναμης λύσης.

Οι όροι που, κατά το ΙΝΑΤ, χωρούν μόνο έναν υποψήφιο

Ακόμη σοβαρότερες είναι οι αιτιάσεις για τα κριτήρια συμμετοχής. Η ανάλυση αναφέρει ότι οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να διαθέτουν εμπειρία σε σύμβαση cloud στη συγκεκριμένη πλατφόρμα αξίας άνω των 50 εκατ. ευρώ, εννέα πιστοποιήσεις της Microsoft, βεβαίωση του ίδιου του κατασκευαστή και μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών περίπου 253 εκατ. ευρώ.

Το τεύχος φέρεται επίσης να απαιτεί από τον υπεύθυνο ή τον αναπληρωτή υπεύθυνο του νέου έργου να έχει υπηρετήσει σε αντίστοιχη θέση στο έργο που επικαλείται ο υποψήφιος για να αποδείξει την προηγούμενη εμπειρία του.

Κατά το ΙΝΑΤ, ο συνδυασμός των απαιτήσεων αυτών μπορεί να καλύπτεται στην ελληνική αγορά μόνο από το σχήμα που υλοποίησε την προηγούμενη σύμβαση. Για τον λόγο αυτό ζητά από την Κοινωνία της Πληροφορίας να γνωστοποιήσει πόσες επιχειρήσεις εκτιμά ότι μπορούν πραγματικά να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό.

Από τα 157 στα 235,5 εκατ. ευρώ

Η βασική σύμβαση έχει προϋπολογισμό 157 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ. Με την ενεργοποίηση του δικαιώματος προαίρεσης, η συνολική αξία μπορεί να φτάσει τα 235,5 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους. Η διάρκεια της κύριας σύμβασης προβλέπεται στους 24 μήνες.

Το ΙΝΑΤ υποστηρίζει ότι η προβλεπόμενη ετήσια κατανάλωση υπηρεσιών cloud αυξάνεται από 23,8 εκατ. ευρώ στην προηγούμενη σύμβαση σε 51,5 εκατ. ευρώ, ενώ με την προαίρεση μπορεί να πλησιάσει τα 77 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Αντιπαραβάλλει τα ποσά αυτά με τη μεγαλύτερη πραγματική ετήσια κατανάλωση που, σύμφωνα με την ανάλυσή του, καταγράφηκε το 2025 και έφτασε τα 26,9 εκατ. ευρώ.

Η ένσταση δεν περιορίζεται στο ύψος της δαπάνης. Το Ινστιτούτο αναφέρει ότι δεν έχει δημοσιοποιηθεί ολοκληρωμένη μελέτη συνολικού κόστους, ούτε σύγκριση του Microsoft Azure με άλλες εμπορικές πλατφόρμες ή με ιδιόκτητες υποδομές του Δημοσίου.

Είσοδος στο cloud χωρίς δρόμο επιστροφής

Το βαθύτερο ζήτημα που αναδεικνύει η ανάλυση αφορά τον λεγόμενο εγκλωβισμό σε έναν προμηθευτή. Όσο περισσότερες κρατικές εφαρμογές μεταφέρονται σε μία συγκεκριμένη πλατφόρμα, τόσο πιο δύσκολη και ακριβή μπορεί να γίνει η μελλοντική μετακίνησή τους.

Το ΙΝΑΤ υποστηρίζει ότι η διακήρυξη επενδύει περισσότερους από 3.000 ανθρωπομήνες εργασίας στη μετάπτωση και την υποστήριξη των εφαρμογών στο Azure, χωρίς να περιλαμβάνει αντίστοιχη στρατηγική για την έξοδό τους. Όροι όπως «ρήτρα εξόδου», «αντιστρεψιμότητα», «φορητότητα δεδομένων» και «στρατηγική εξόδου» φέρονται να απουσιάζουν από το τεύχος.

Η απουσία αυτών των προβλέψεων σημαίνει, κατά το Ινστιτούτο, ότι το Δημόσιο μπορεί να βρεθεί και στην επόμενη λήξη σύμβασης αντιμέτωπο με το ίδιο δίλημμα: νέα παράταση ή κίνδυνος για τη λειτουργία κρίσιμων υπηρεσιών.

Ποιος ελέγχει τα δεδομένα των πολιτών

Η υπόθεση αποκτά μεγαλύτερο βάρος λόγω της φύσης των δεδομένων που φιλοξενούνται στο κυβερνητικό νέφος. Ιατρικοί φάκελοι, συνταγές, συντάξεις και μητρώα ασθενών αποτελούν δεδομένα υψηλής ευαισθησίας, για τα οποία απαιτούνται αυστηρές εγγυήσεις ασφάλειας, γεωγραφικής αποθήκευσης και κρατικού ελέγχου.

Το ΙΝΑΤ καταγγέλλει ότι η προηγούμενη αναφορά σε συγκεκριμένο κέντρο δεδομένων της Ιρλανδίας αντικαθίσταται από ευρύτερες διατυπώσεις για κέντρα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή της Ευρώπης. Ζητά, μεταξύ άλλων, να διευκρινιστεί σε ποιες χώρες βρίσκονται σήμερα τα δεδομένα, ποιος εγκρίνει τη μετακίνησή τους και με ποιο νομικό και τεχνικό πλαίσιο εξασφαλίζεται η προστασία τους.

Το Ινστιτούτο θέτει συνολικά εννέα ερωτήματα και ζητά μία προσωρινή, περιορισμένης διάρκειας λύση που θα διασφαλίζει τη συνέχεια των υπηρεσιών χωρίς να δημιουργεί νέα πολυετή δέσμευση. Η διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 5 Αυγούστου, με την κυβέρνηση και την Κοινωνία της Πληροφορίας να καλούνται να απαντήσουν εάν ο μεγαλύτερος διαγωνισμός cloud του Δημοσίου εξασφαλίζει πραγματικό ανταγωνισμό ή παγιώνει μία εξάρτηση που θα ακολουθεί το κράτος για χρόνια.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News