Από την Αθήνα στην Ουάσιγκτον: Τρία χρόνια μετά, ποιος λογοδοτεί για όσα ειπώθηκαν και έγιναν στην πανδημία;

Από την εισαγγελική έρευνα στην Ελλάδα για δημόσιες δηλώσεις της περιόδου COVID μέχρι τις νέες καταθέσεις του Άντονι Φάουτσι στις ΗΠΑ, ένα ερώτημα παραμένει επίκαιρο: ποιος ελέγχει τελικά αυτούς που είχαν την ευθύνη της δημόσιας ενημέρωσης και της διαχείρισης της πανδημίας;

Η πανδημία του COVID-19 τελείωσε, όμως η συζήτηση για όσα συνέβησαν εκείνη την περίοδο δεν έχει τελειώσει.

Και ίσως δεν θα μπορούσε να έχει τελειώσει.

Γιατί πίσω από τους αριθμούς των κρουσμάτων και των θανάτων υπήρχαν αποφάσεις που επηρέασαν εκατομμύρια ανθρώπους. Υπήρχαν επιστημονικές εκτιμήσεις, κυβερνητικές αποφάσεις, περιοριστικά μέτρα, εμβολιαστικές πολιτικές, δημόσιες παρεμβάσεις ειδικών και, κυρίως, μια πρωτοφανής ανάγκη των πολιτών να εμπιστευθούν εκείνους που είχαν αναλάβει να τους ενημερώνουν.

Στην Ελλάδα, το 2023 έγινε γνωστό ότι η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών είχε διατάξει προκαταρκτική εξέταση σχετικά με δημόσιες δηλώσεις των γιατρών Θεόδωρου Βασιλακόπουλου και Νίκου Καπραβέλου, μετά από μήνυση του δικηγόρου Νίκου Αντωνιάδη.

Η έρευνα αφορούσε, σύμφωνα με τα τότε δημοσιεύματα, καταγγελίες για διασπορά ψευδών ειδήσεων και παράβαση καθήκοντος, με επίκεντρο μεταξύ άλλων τον τρόπο με τον οποίο παρουσιαζόταν δημόσια το ζήτημα των θανάτων από κορωνοϊό.

Η συγκεκριμένη διαδικασία απέκτησε αριθμό δικογραφίας Α.Β.Μ. Ε23-3904.

Τρία χρόνια αργότερα, όμως, το βασικό ερώτημα παραμένει:

Ποια ήταν τελικά η κατάληξή της;

Το ίδιο ερώτημα, σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, στις Ηνωμένες Πολιτείες

Εάν κάποιος θεωρεί ότι η συζήτηση για την ευθύνη των επιστημονικών και κρατικών φορέων της πανδημίας αφορά μόνο την Ελλάδα, αρκεί να κοιτάξει προς την Ουάσιγκτον.

Ο Άντονι Φάουτσι, επί δεκαετίες διευθυντής του National Institute of Allergy and Infectious Diseases και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της αμερικανικής διαχείρισης της πανδημίας, εξακολουθεί το 2026 να βρίσκεται στο επίκεντρο κοινοβουλευτικών ερευνών.

Στις 29 Ιουλίου 2026, ο Φάουτσι κατέθεσε ενώπιον της Επιτροπής Εσωτερικής Ασφάλειας και Κυβερνητικών Υποθέσεων της Γερουσίας των ΗΠΑ. Κατά τη διάρκεια της ακρόασης επικαλέστηκε επανειλημμένα την Πέμπτη Τροπολογία και αρνήθηκε να απαντήσει σε ερωτήσεις που, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσαν να τον εκθέσουν σε ποινική δίωξη.

Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ενοχής.

Η επίκληση της Πέμπτης Τροπολογίας είναι συνταγματικό δικαίωμα και δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως δικαστική καταδίκη.

Ωστόσο, δείχνει κάτι σημαντικό:

Οι ερωτήσεις για τη διαχείριση της πανδημίας, τη χρηματοδότηση ερευνών, την προέλευση του ιού και τη διαφάνεια των κρατικών υπηρεσιών δεν έχουν κλείσει στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Και η υπόθεση Morens;

Μόλις λίγες ημέρες πριν από τη σημερινή ημερομηνία, στις 18 Αυγούστου 2026, ο David Morens, πρώην ανώτερος σύμβουλος του Φάουτσι, δήλωσε ένοχος σε ομοσπονδιακή υπόθεση σχετικά με προσπάθειες να παρακαμφθούν οι νόμοι περί δημόσιων αρχείων και να αποκρυφθούν κυβερνητικές επικοινωνίες που σχετίζονταν με έρευνα για κορωνοϊούς.

Η υπόθεση είναι σοβαρή.

Αλλά χρειάζεται και εδώ ακρίβεια:

Ο Morens δήλωσε ένοχος. Ο Φάουτσι δεν κατηγορείται για την πράξη αυτή.

Επομένως δεν μπορούμε να μεταφέρουμε την ευθύνη από τον έναν στον άλλον.

Μπορούμε όμως να θέσουμε το ευρύτερο θεσμικό ερώτημα:

Πόση διαφάνεια υπήρχε πραγματικά γύρω από τις αποφάσεις, τις χρηματοδοτήσεις και τις επικοινωνίες των αρμόδιων φορέων κατά την περίοδο της πανδημίας;

Αυτό είναι διαφορετικό ερώτημα από το εάν ο COVID-19 προήλθε από φυσική μετάδοση ή από εργαστηριακό ατύχημα.

Δεν είναι μόνο θέμα προέλευσης του ιού

Η δημόσια συζήτηση έχει συχνά εγκλωβιστεί στο δίλημμα «φυσική προέλευση ή εργαστηριακή διαρροή».

Το ζήτημα της λογοδοσίας, όμως, είναι πολύ μεγαλύτερο.

Ποιος αποφάσιζε;

Με ποια επιστημονικά δεδομένα;

Ποια δεδομένα ήταν διαθέσιμα εκείνη τη στιγμή;

Ποια μέτρα βασίζονταν σε ισχυρά επιστημονικά στοιχεία και ποια σε εκτιμήσεις;

Ποια στοιχεία δημοσιοποιήθηκαν και ποια παρέμειναν απόρρητα;

Και, κυρίως, όταν αργότερα αποδεικνυόταν ότι μια εκτίμηση ήταν λανθασμένη, υπήρχε πραγματικός μηχανισμός ελέγχου και λογοδοσίας;

Αυτά είναι ερωτήματα που δεν έχουν κομματικό χρώμα.

Από την Αθήνα στην Ουάσιγκτον

Εδώ συναντώνται οι δύο ιστορίες.

Στην Ελλάδα έχουμε μια εισαγγελική έρευνα που έγινε γνωστή το 2023 και για την οποία σήμερα δεν υπάρχει εύκολα προσβάσιμη, σαφής δημόσια ενημέρωση σχετικά με την τελική της κατάληξη.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουμε χρόνια κοινοβουλευτικών ερευνών, καταθέσεων, δημοσιοποίησης εγγράφων και νέων εξελίξεων που εξακολουθούν να φέρνουν στο προσκήνιο ζητήματα διαφάνειας και λογοδοσίας.

Δεν είναι ίδιες υποθέσεις.

Δεν έχουν το ίδιο νομικό αντικείμενο.

Δεν πρέπει να συγχέονται.

Έχουν όμως έναν κοινό παρονομαστή:

Την ανάγκη να ελεγχθούν θεσμικά οι αποφάσεις και οι δημόσιες τοποθετήσεις μιας περιόδου κατά την οποία η επιστημονική γνώση, η πολιτική εξουσία και η ενημέρωση των πολιτών βρέθηκαν για πρώτη φορά τόσο στενά συνδεδεμένες.

Η Ελλάδα πρέπει να γνωρίζει

Τρία χρόνια μετά την έναρξη της συγκεκριμένης εισαγγελικής διαδικασίας στην Ελλάδα, δεν ζητάμε από κανέναν να καταδικαστεί μέσα από ένα άρθρο.

Δεν ζητάμε να υποκαταστήσουμε τη Δικαιοσύνη.

Δεν ζητάμε να αποφανθούμε εμείς για την ενοχή ή την αθωότητα κανενός.

Ζητάμε κάτι πολύ απλούστερο:

Να γνωρίζουμε τι απέγινε η έρευνα.

Εάν τέθηκε στο αρχείο, να γνωρίζουμε ότι τέθηκε στο αρχείο και για ποιον λόγο.

Εάν συνεχίζεται, να γνωρίζουμε ότι συνεχίζεται.

Εάν ασκήθηκε δίωξη, να γνωρίζουμε την πορεία της.

Και εάν υπήρξε απαλλακτική κρίση, αυτή να γίνει σεβαστή.

Γιατί η λογοδοσία δεν σημαίνει προκαταδίκη.

Σημαίνει διαφάνεια.

Και η εμπιστοσύνη των πολιτών στην επιστήμη, στους θεσμούς και στη Δικαιοσύνη δεν χτίζεται με το να αποφεύγονται τα δύσκολα ερωτήματα.

Χτίζεται όταν τα δύσκολα ερωτήματα απαντώνται.

Τρία χρόνια μετά, λοιπόν, το ερώτημα παραμένει:

Τι απέγινε η εισαγγελική έρευνα για τις δημόσιες δηλώσεις της περιόδου COVID;

Και ίσως, μετά τις νέες εξελίξεις στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αξίζει να τεθεί ένα δεύτερο:

Πόσα ακόμη ερωτήματα της πανδημίας περιμένουν απαντήσεις;

 

Γιώργος Μώρος,Φυσικοθεραπευτής – PT MSc (Healthcare Management), RNS

Πρόεδρος Φυσικοθεραπευτών Π.Τ. Αχαϊας και Ηλείας του Π.Σ.Φ.

ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΑΧΑΪΑΣ

«ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ – ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΒΕΛΟΠΟΥΛΟΣ»

 

 

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News