Από την υποκλοπή δεδομένων στην πρόκληση φυσικών ζημιών: Η νέα διάσταση των κυβερνοεπιθέσεων που αποδίδονται στο Ιράν

Πελοπόννησος Newsroom

Μια διαφορετική και δυνητικά πιο επικίνδυνη διάσταση αποκτούν οι κυβερνοεπιχειρήσεις που αποδίδονται στο Ιράν, καθώς οι επιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον στην υποκλοπή πληροφοριών ή στην προσωρινή διακοπή ψηφιακών υπηρεσιών. Στο επίκεντρο βρίσκονται πλέον συστήματα που ελέγχουν πραγματικές εγκαταστάσεις και βιομηχανικές λειτουργίες, με δυνατότητα πρόκλησης ζημιών σε υποδομές ύδρευσης, ενέργειας, μεταφορών και αποθήκευσης τροφίμων.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal, αμερικανικές και ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία τη μεταβολή των μεθόδων ομάδων που συνδέονται με την Τεχεράνη. Περιστατικά που καταγράφηκαν τους τελευταίους μήνες δείχνουν ότι οι επιτιθέμενοι μπορούν να αποκτήσουν εξ αποστάσεως πρόσβαση σε βιομηχανικό εξοπλισμό και να παρέμβουν στη λειτουργία του.

Τρία περιστατικά αποτυπώνουν την έκταση της απειλής. Στις ΗΠΑ, χειριστές εγκαταστάσεων ύδρευσης σε μικρές πόλεις των μεσοδυτικών πολιτειών έχασαν προσωρινά την πρόσβαση στους πίνακες ελέγχου των συστημάτων τους. Σε δύο πλοία που μετέφεραν ενεργειακά φορτία με προορισμό το Τέξας εντοπίστηκαν παραβιάσεις των ηλεκτρονικών τους δικτύων κατά τη διάρκεια του ταξιδιού στον Ατλαντικό. Οι αμερικανικές αρχές εξετάζουν πιθανή σύνδεση με το Ιράν, χωρίς να έχει αποδειχθεί δημόσια η ταυτότητα των δραστών ή να έχει επιβεβαιωθεί ζημιά στα συστήματα πλοήγησης.

Το πλέον χαρακτηριστικό περιστατικό, ωστόσο, καταγράφηκε στη Γαλλία, όπου κυβερνοεπίθεση σε συστήματα ψύξης εκατοντάδων εμπορικών εγκαταστάσεων οδήγησε σε καταστροφή προϊόντων και πυρκαγιές.

Στους 50 βαθμούς τα ψυγεία στη Γαλλία

Η επίθεση εκδηλώθηκε τη νύχτα της 11ης προς τη 12η Οκτωβρίου και επηρέασε ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου ψυγείων και καταψυκτών σε περίπου 700 εμπορικές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων σούπερ μάρκετ και καταστήματα τροφίμων.

Οι δράστες κατάφεραν να μεταβάλουν εξ αποστάσεως τις ρυθμίσεις λειτουργίας, με αποτέλεσμα σε ορισμένες περιπτώσεις η θερμοκρασία να ανέβει από τους -27 βαθμούς Κελσίου σε περισσότερους από 50. Μεγάλες ποσότητες τροφίμων καταστράφηκαν, ενώ η υπερθέρμανση προκάλεσε και πυρκαγιές. Σε ορισμένες εγκαταστάσεις ενεργοποιήθηκαν συστήματα πυρόσβεσης, με το νερό να προκαλεί επιπλέον ζημιές.

Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η γαλλική εφημερίδα Le Monde, καταγράφηκαν τουλάχιστον 15 πυρκαγιές που συνδέονται με την επίθεση. Στις 9 Νοεμβρίου, η γαλλική κυβέρνηση απέδωσε επισήμως την επιχείρηση στους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν. Ο υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό προειδοποίησε ότι οι υπεύθυνοι θα αντιμετωπίσουν συνέπειες, ενώ οι γαλλικές αρχές περιέγραψαν το περιστατικό ως πρωτοφανές ως προς την έκταση και την επιθετικότητά του.

Στο στόχαστρο και αποθέματα αίματος

Η ανησυχία των γαλλικών αρχών εντάθηκε από την καταγραφή παρεμβάσεων και σε εγκαταστάσεις ψυχρής αποθήκευσης προϊόντων αίματος. Σύμφωνα με τη γαλλική υπηρεσία αιμοδοσίας, άγνωστοι απέκτησαν πρόσβαση στους ηλεκτρονικούς ελεγκτές ψύξης και αύξησαν τις ρυθμίσεις θερμοκρασίας και απόψυξης σε επικίνδυνα επίπεδα.

Στην περίπτωση αυτή, τα συστήματα συναγερμού λειτούργησαν εγκαίρως. Οι τεχνικοί αντιλήφθηκαν την απόκλιση και αποσύνδεσαν τις εγκαταστάσεις, προτού προκληθεί καταστροφή των αποθεμάτων.

Παρόμοια προβλήματα σε συστήματα εμπορικής ψύξης αναφέρθηκαν επίσης στη Βρετανία, το Βέλγιο, την Ιρλανδία, τη Σουηδία και την Ολλανδία. Οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν εάν τα περιστατικά αποτελούν μέρος μιας συντονισμένης εκστρατείας ή εάν πρόκειται για διαφορετικές επιθέσεις που αξιοποίησαν παρόμοιες τεχνικές αδυναμίες.

Οι CyberAv3ngers και η μονάδα Shahid Kaveh

Στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκεται η ομάδα Shahid Kaveh, η οποία, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, συνδέεται με τη Διοίκηση Κυβερνοπολέμου των Φρουρών της Επανάστασης. Η συγκεκριμένη ομάδα φέρεται να χρησιμοποιεί, μεταξύ άλλων, διαδικτυακές ταυτότητες όπως οι CyberAv3ngers και έχει συνδεθεί στο παρελθόν με επιθέσεις σε βιομηχανικά συστήματα ελέγχου στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ.

Οι γαλλικές υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας εντόπισαν, σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις τους, τεχνικά στοιχεία που παραπέμπουν σε προηγούμενες επιχειρήσεις της ομάδας, καθώς και ίχνη ψηφιακών υποδομών που συνδέονται με το Ιράν.

Η γαλλική Δικαιοσύνη έχει στραφεί κατά στελεχών της μονάδας και της διοίκησης κυβερνοπολέμου των Φρουρών της Επανάστασης, μεταξύ των οποίων αναφέρεται ο Χαμίντ Ρεζά Λασγκαριάν. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, αρνείται την ευθύνη για τις επιθέσεις.

Πώς αποκτούν πρόσβαση σε πραγματικές εγκαταστάσεις

Η βασική διαφορά αυτών των επιχειρήσεων είναι ότι δεν στοχεύουν μόνο σε υπολογιστές, διακομιστές ή βάσεις δεδομένων, αλλά σε εξοπλισμό που ελέγχει φυσικές διαδικασίες. Κεντρικό ρόλο σε αυτές τις λειτουργίες έχουν οι προγραμματιζόμενοι λογικοί ελεγκτές, γνωστοί ως PLC.

Πρόκειται για συσκευές που χρησιμοποιούνται σε δίκτυα ύδρευσης, μονάδες παραγωγής ενέργειας, εργοστάσια, εγκαταστάσεις τροφίμων και συστήματα ψύξης. Λαμβάνουν δεδομένα από αισθητήρες και εκτελούν εντολές που καθορίζουν τη λειτουργία μηχανημάτων και εξοπλισμού.

Εφόσον ένας επιτιθέμενος αποκτήσει πρόσβαση σε αυτούς τους ελεγκτές, μπορεί να μεταβάλει παραμέτρους λειτουργίας, να διακόψει διαδικασίες ή να προκαλέσει δυσλειτουργίες. Έτσι, μια ψηφιακή παραβίαση μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική ζημιά, με οικονομικές, περιβαλλοντικές ή ακόμη και επιπτώσεις στη δημόσια ασφάλεια.

Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν οι ελεγκτές είναι απευθείας συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο ή προστατεύονται από ανεπαρκείς μηχανισμούς ασφαλείας. Ήδη από τον Ιούλιο, αμερικανικές υπηρεσίες είχαν προειδοποιήσει για δραστηριότητα ομάδων που συνδέονται με το Ιράν και είχαν στοχεύσει βιομηχανικά συστήματα ελέγχου σε τομείς όπως η ύδρευση, η ενέργεια και οι δημοτικές υποδομές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με την προειδοποίηση, είχαν προκληθεί λειτουργικές διαταραχές και οικονομικές απώλειες.

Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης

Ένα ακόμη στοιχείο που προβληματίζει τους ειδικούς είναι η αυξανόμενη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης από ομάδες που συνδέονται με το Ιράν. Όπως αναφέρει η Wall Street Journal, οι δυνατότητες της AI μπορούν να αξιοποιηθούν για τον ταχύτερο εντοπισμό ευπαθειών λογισμικού, την ανάλυση συστημάτων και την αντίστροφη μηχανική ενημερώσεων ασφαλείας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί από μόνη της να παρακάμψει κάθε μηχανισμό προστασίας. Μπορεί, ωστόσο, να μειώσει τον χρόνο και το κόστος προετοιμασίας μιας επίθεσης, ιδίως όταν οι στόχοι χρησιμοποιούν παλαιότερο λογισμικό ή συσκευές με γνωστά κενά ασφαλείας.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το Ιράν εξακολουθεί να υπολείπεται της Κίνας και της Ρωσίας ως προς τις συνολικές τεχνολογικές δυνατότητες κυβερνοπολέμου. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί την αυξανόμενη δυνατότητά του να προκαλεί προβλήματα σε κρίσιμες υποδομές, αξιοποιώντας ευάλωτα συστήματα και στοχευμένες επιχειρήσεις.

Κυβερνοεπιθέσεις ως μέσο άσκησης πίεσης

Η διεύρυνση των στόχων δείχνει ότι οι επιχειρήσεις που αποδίδονται σε ομάδες συνδεδεμένες με την Τεχεράνη δεν περιορίζονται πλέον σε υποδομές άμεσα σχετιζόμενες με την αντιπαράθεση στη Μέση Ανατολή. Στο πεδίο δράσης τους περιλαμβάνονται πλέον εγκαταστάσεις στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, με πιθανές επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα και στην καθημερινότητα των πολιτών.

Ο επικεφαλής της Εθνικής Διεύθυνσης Κυβερνοασφάλειας του Ισραήλ, Γιόσι Καράντι, έχει αναφέρει ότι το Ιράν αξιοποιεί τα διδάγματα προηγούμενων πολεμικών αναμετρήσεων για να ενισχύσει τις δυνατότητές του στον κυβερνοχώρο.

Σύμφωνα με την ανάλυση ειδικών, τέτοιου είδους επιχειρήσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέσο άσκησης πίεσης, προκαλώντας οικονομικό κόστος και διαταραχές χωρίς την ανάγκη συμβατικής στρατιωτικής εμπλοκής. Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ερώτημα εάν κάθε περιστατικό εντάσσεται σε έναν ενιαίο κεντρικό σχεδιασμό της ιρανικής κυβέρνησης ή εάν πρόκειται για επιμέρους επιχειρήσεις ομάδων με διαφορετικό βαθμό σύνδεσης με το κράτος.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News