Άρθρο 16 με απλά λόγια: Τι αποφάσισε η Βουλή και ποια είναι τα επόμενα βήματα

Το πρώτο, αλλά όχι το τελικό, βήμα για την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος έγινε στη Βουλή, με την κυβερνητική πρόταση να συγκεντρώνει 160 θετικές ψήφους.

Στην πρώτη ονομαστική ψηφοφορία συμμετείχαν 294 βουλευτές. Υπέρ ψήφισαν 160, κατά 93, ενώ 41 δήλωσαν «παρών». Η επίδοση είναι αρκετή για να συνεχιστεί η διαδικασία, όχι όμως για να αλλάξει από τώρα η συνταγματική διάταξη. (Τα αναλυτικά αποτελέσματα της ψηφοφορίας).

Με απλά λόγια, η Βουλή αποφάσισε ότι το συγκεκριμένο άρθρο μπορεί να αναθεωρηθεί. Δεν ψήφισε ακόμη το τελικό κείμενο που θα το αντικαταστήσει, ούτε άλλαξε άμεσα ο τρόπος λειτουργίας των πανεπιστημίων.

Το «κλειδί» των 160 ψήφων

Η διαφορά ανάμεσα στις 151 και τις 180 ψήφους καθορίζει πόσο δύσκολο θα είναι το επόμενο στάδιο.

Το άρθρο 110 του Συντάγματος προβλέπει ότι η προτείνουσα Βουλή ψηφίζει δύο φορές για τις διατάξεις που προτείνεται να αναθεωρηθούν, με χρονική απόσταση τουλάχιστον ενός μήνα.

Η δεύτερη ψηφοφορία για το άρθρο 16 αναμένεται στις 27 Αυγούστου 2026. Για να παραμείνει στη διαδικασία, θα πρέπει να συγκεντρώσει ξανά τουλάχιστον 151 ψήφους.

Επειδή στην πρώτη ψηφοφορία δεν έφτασε τις 180, εφόσον εγκριθεί και στη δεύτερη, η Βουλή που θα προκύψει μετά τις επόμενες εκλογές θα χρειαστεί αυξημένη πλειοψηφία τριών πέμπτων, δηλαδή τουλάχιστον 180 βουλευτών, για να ολοκληρώσει την αναθεώρηση.

Εάν είχε συγκεντρώσει από τώρα 180 ψήφους, στην επόμενη Βουλή θα αρκούσαν 151.

Τι προβλέπει σήμερα το άρθρο 16

Η ισχύουσα διάταξη ορίζει ότι η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα τα οποία αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, διαθέτουν πλήρη αυτοδιοίκηση και τελούν υπό την εποπτεία του κράτους.

Παράλληλα, προβλέπει ρητά ότι «η σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται». Αυτές είναι οι δύο βασικές προβλέψεις που βρίσκονται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. (Ολόκληρο το ισχύον άρθρο 16).

Τι θέλει να αλλάξει η κυβέρνηση

Η κυβερνητική πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης τα οποία θα μπορούν να έχουν δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα.

Τα ιδρύματα αυτά, σύμφωνα με την προτεινόμενη κατεύθυνση, θα διαθέτουν πλήρη αυτοδιοίκηση, θα τελούν υπό την εποπτεία του κράτους και θα πρέπει να εξασφαλίζουν υψηλό επίπεδο σπουδών.

Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης κρατική μέριμνα για την προστασία και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας, καθώς και προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους. Η ακριβής κατεύθυνση που εγκρίθηκε από την αρμόδια επιτροπή καταγράφεται στην επίσημη έκθεση της Βουλής.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αλλαγή θα προσφέρει σαφέστερη συνταγματική βάση για τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων και θα άρει τις αμφισβητήσεις γύρω από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για τα παραρτήματα ξένων ιδρυμάτων.

Γιατί το ΠΑΣΟΚ ψήφισε «παρών»

Το ΠΑΣΟΚ τάσσεται υπέρ της αναθεώρησης του άρθρου 16, αλλά διαφωνεί με την κυβερνητική διατύπωση.

Ζητά να κατοχυρωθεί ρητά στο Σύνταγμα ότι τα μη κρατικά πανεπιστήμια θα έχουν μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα, να προστατευθεί ισχυρότερα το δημόσιο πανεπιστήμιο και να θεσπιστούν ενιαία, αυστηρά ακαδημαϊκά κριτήρια για όλα τα ιδρύματα.

Για τον λόγο αυτό οι βουλευτές του επέλεξαν το «παρών», στερώντας από την κυβερνητική πρόταση τη δυνατότητα να φτάσει τις 180 ψήφους.

Η αντίθεση ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ

Ο ΣΥΡΙΖΑ καταψήφισε την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι η ανώτατη εκπαίδευση αποτελεί δημόσιο αγαθό και ότι τα βασικά προβλήματα των ΑΕΙ είναι η χαμηλή χρηματοδότηση, η υποστελέχωση και οι ελλείψεις σε υποδομές και φοιτητική μέριμνα.

Το ΚΚΕ απορρίπτει επίσης την αναθεώρηση, εκτιμώντας ότι θα ενισχύσει την εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης και θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις οικογένειες.

Διαφορετική είναι η προσέγγιση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης του Αλέξη Τσίπρα, η οποία δηλώνει ότι δεν θα επέλεγε την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, αλλά δεν προτίθεται να καταργήσει όσα ήδη λειτουργούν. Προαναγγέλλει, αντίθετα, αλλαγές στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο, με αυστηρότερη αδειοδότηση, έλεγχο και λογοδοσία.

Τι αλλάζει τώρα για τους φοιτητές

Δεν αλλάζει τίποτα άμεσα για τους σημερινούς φοιτητές, τους υποψηφίους ή τα δημόσια πανεπιστήμια.

Η πρώτη ψηφοφορία:

• Δεν ιδρύει νέο πανεπιστήμιο
• Δεν αλλάζει τον τρόπο εισαγωγής στα δημόσια ΑΕΙ
• Δεν καταργεί τις Πανελλαδικές Εξετάσεις
• Δεν καθορίζει δίδακτρα ή όρους φοίτησης
• Δεν μεταβάλλει αυτομάτως τα πτυχία και τα επαγγελματικά δικαιώματα

Ακόμη και αν η συνταγματική αναθεώρηση ολοκληρωθεί, ζητήματα όπως ο χαρακτήρας των μη κρατικών ιδρυμάτων, οι προϋποθέσεις αδειοδότησης, ο τρόπος εισαγωγής, η εποπτεία και η αναγνώριση των τίτλων σπουδών θα εξαρτηθούν από την τελική διατύπωση και τη νομοθεσία που θα τη συνοδεύσει.

Τα επόμενα δύο βήματα

Η διαδικασία έχει πλέον δύο κρίσιμους σταθμούς.

Ο πρώτος είναι η δεύτερη ψηφοφορία στην παρούσα Βουλή, η οποία αναμένεται στις 27 Αυγούστου 2026. Εάν το άρθρο 16 συγκεντρώσει τουλάχιστον 151 ψήφους, θα παραπεμφθεί στην επόμενη, αναθεωρητική Βουλή.

Ο δεύτερος θα έρθει μετά τις εκλογές. Η νέα Βουλή θα κληθεί να διαμορφώσει και να εγκρίνει το τελικό περιεχόμενο της διάταξης με τουλάχιστον 180 ψήφους. Μέχρι να ολοκληρωθούν όλα τα στάδια, το σημερινό άρθρο 16 εξακολουθεί να ισχύει κανονικά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Επενδύσεις και ενέργεια στο τραπέζι Μητσοτάκη – αλ Τζαμπέρ
• ΖΩΝΤΑΝΑ: Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσιάζει το πρόγραμμα της ΕΛΑΣ για την Τοπική Αυτοδιοίκηση
• Παναγιωτόπουλος κατά Μενδώνη: «Τα μνημεία και η πολιτιστική κληρονομιά δεν πωλούνται»
• Μυρτώ Κοροβέση: Παραιτήθηκε από το κόμμα Κασσελάκη – Αιχμές για «συγκεχυμένη κατεύθυνση»

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News