Πόσο ασφαλές είναι το άτμισμα; Τι δείχνουν τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα

Πελοπόννησος Newsroom

Το άτμισμα επιστρέφει στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης, καθώς νέα ανασκόπηση εξετάζει πόσο ασφαλή είναι τελικά τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και αν η χρήση τους μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.

Παρότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα προβάλλονται συχνά ως λιγότερο επιβλαβής εναλλακτική του συμβατικού καπνίσματος, τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι οι χρήστες τους εκτίθενται σε ουσίες που μπορεί να έχουν καρκινογόνο δράση, κυρίως για τον πνεύμονα και τη στοματική κοιλότητα.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι το άτμισμα αποτελεί σχετικά νέο φαινόμενο. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα κυκλοφορούν ευρέως περίπου τα τελευταία 20 χρόνια, σε αντίθεση με το συμβατικό κάπνισμα, για το οποίο υπάρχουν δεκαετίες επιδημιολογικών δεδομένων.

Αυτό σημαίνει ότι δεν έχει περάσει ακόμη αρκετός χρόνος για να αποτυπωθεί με σαφήνεια το πραγματικό φορτίο καρκίνου που θα μπορούσε να αποδοθεί αποκλειστικά στο ηλεκτρονικό τσιγάρο.

Γιατί παραμένει ανοιχτό το ερώτημα για το άτμισμα

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρα, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής και τέως πρύτανης του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, επισημαίνουν ότι για το άτμισμα απουσιάζουν ακόμη οι μακροχρόνιες πληθυσμιακές μελέτες.

Όταν πρωτοεμφανίστηκαν, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα παρουσιάστηκαν ως λιγότερο επιβλαβής επιλογή σε σχέση με το παραδοσιακό τσιγάρο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ως πιθανό βοήθημα για τη διακοπή του καπνίσματος.

Έχει φανεί ότι το άτμισμα με νικοτίνη μπορεί να αυξήσει τα ποσοστά διακοπής του καπνίσματος σε σύγκριση με άλλα προϊόντα υποκατάστασης νικοτίνης.

Ωστόσο, το κρίσιμο σημείο παραμένει ότι κανένα ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν έχει εγκριθεί από τον FDA ως θεραπευτικό μέσο διακοπής καπνίσματος.

Παράλληλα, στις 5 Μαΐου 2026, ο FDA ανακοίνωσε για πρώτη φορά ότι επιτρέπει την προώθηση ατμιστικών προϊόντων με φρουτώδεις γεύσεις, επικαλούμενος την ανάγκη να υπάρχουν περισσότερες επιλογές για ενήλικες που θέλουν να εγκαταλείψουν το συμβατικό τσιγάρο.

Την ίδια στιγμή, οι υγειονομικές αρχές συνεχίζουν να εκφράζουν ανησυχίες για τη διαφήμιση αυτών των προϊόντων προς τους εφήβους, αλλά και για την έλλειψη πλήρων στοιχείων σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην υγεία.

Τι δείχνει η νέα ανασκόπηση

Η νέα ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Carcinogenesis, συγκέντρωσε τα πιο πρόσφατα δεδομένα για την πιθανή καρκινογόνο δράση των ηλεκτρονικών τσιγάρων.

Οι ερευνητές εξέτασαν μελέτες βιοδεικτών σε χρήστες, αναφορές περιστατικών, πειραματικές έρευνες σε ζώα και αναλύσεις του αερολύματος που παράγεται από τις συσκευές.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι όσοι ατμίζουν εκτίθενται σε γνωστές ή ύποπτες καρκινογόνες ουσίες.

Σε χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων έχουν εντοπιστεί αυξημένοι δείκτες πτητικών οργανικών ενώσεων στα ούρα, όπως το ακρυλαμίδιο και το ακρυλονιτρίλιο, σε σύγκριση με άτομα που δεν χρησιμοποιούν τέτοια προϊόντα.

Επίσης, έχουν καταγραφεί υψηλότερα επίπεδα μετάλλων, όπως ο μόλυβδος και το κάδμιο, καθώς και ορισμένων πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων.

Λιγότερο επιβλαβές από το κάπνισμα, αλλά όχι ακίνδυνο

Σχεδόν σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η έκθεση των ατμιστών είναι αισθητά χαμηλότερη από εκείνη των καπνιστών.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το άτμισμα είναι ασφαλές.

Οι μελέτες βιοδεικτών δείχνουν ότι η χημική έκθεση από το ηλεκτρονικό τσιγάρο μπορεί να συνδέεται με βλάβες στο DNA, οξειδωτικό στρες, χρόνια φλεγμονή και επιγενετικές αλλαγές σε δείγματα ιστών, σε σύγκριση με άτομα που δεν καπνίζουν.

Εργαστηριακές αναλύσεις των αερολυμάτων από ηλεκτρονικά τσιγάρα έχουν εντοπίσει και τα 10 βασικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με καρκινογόνες ουσίες.

Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται η δυνατότητα να επηρεάζουν την επιδιόρθωση του DNA, να προκαλούν φλεγμονή και να καταστέλλουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Μελέτες σε ζώα υποδηλώνουν επίσης ότι η έκθεση στα συγκεκριμένα αερολύματα μπορεί να οδηγήσει σε όγκους του πνεύμονα.

Το μεγάλο κενό στις μελέτες σε ανθρώπους

Παρά τις ανησυχητικές ενδείξεις, το μεγάλο κενό παραμένει η απουσία επαρκών δεδομένων για καρκίνο σε ανθρώπους.

Οι ερευνητές αναφέρουν μεμονωμένες περιπτώσεις καρκίνου του στόματος σε ανθρώπους που άτμιζαν για περισσότερα από δέκα χρόνια.

Συνδυάζοντας αυτά τα περιστατικά με τα υπόλοιπα διαθέσιμα στοιχεία, θεωρούν ότι υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ώστε το ηλεκτρονικό τσιγάρο να χαρακτηριστεί ως πιθανός παράγοντας κινδύνου για καρκίνο του στόματος και του πνεύμονα.

Ωστόσο, για να υπάρξουν πιο ασφαλή συμπεράσματα, απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες που θα συνδέουν τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων με περιστατικά καρκίνου σε μεγάλους πληθυσμούς.

Τι ισχύει για το άτμισμα κάνναβης

Η ανασκόπηση περιορίστηκε στα ηλεκτρονικά τσιγάρα που χορηγούν νικοτίνη και δεν εξέτασε το άτμισμα κάνναβης.

Υπάρχουν πρώιμες ενδείξεις ότι τα αερολύματα κάνναβης μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή, απόπτωση και ενεργοποίηση μηχανισμών που σχετίζονται με τον καρκίνο σε ανθρώπινα βρογχικά κύτταρα.

Ωστόσο, η ερευνητική βάση για το άτμισμα κάνναβης είναι ακόμη πιο περιορισμένη από εκείνη που αφορά τα ηλεκτρονικά τσιγάρα νικοτίνης.

Γιατί είναι δύσκολη η τελική απάντηση

Η αβεβαιότητα γύρω από το άτμισμα συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με το γεγονός ότι ο καρκίνος εμφανίζεται συνήθως ύστερα από πολλά χρόνια.

Ένα ακόμη εμπόδιο είναι η μεγάλη ποικιλία των προϊόντων. Οι συσκευές διαφέρουν στον σχεδιασμό τους, τα υγρά έχουν διαφορετική σύσταση και οι χρήστες δεν ατμίζουν όλοι με τον ίδιο τρόπο.

Αυτό δυσκολεύει την ακριβή μέτρηση της έκθεσης, αλλά και τη σύγκριση των μελετών.

Επιπλέον, είναι δύσκολο να απομονωθεί η επίδραση του ατμίσματος από εκείνη του καπνίσματος, καθώς πολλοί χρήστες κάνουν και τα δύο.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι είναι ιδιαίτερα δύσκολο να βρεθούν μεγάλες ομάδες ανθρώπων, ειδικά μεγαλύτερης ηλικίας, που να μην έχουν καπνίσει ποτέ αλλά να ατμίζουν συστηματικά επί πολλά χρόνια.

Τι πρέπει να κρατήσουμε

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το άτμισμα δεν είναι ακίνδυνο.

Η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου συνδέεται με χημική έκθεση και βιολογικές βλάβες σε σχέση με τη μη έκθεση. Από την άλλη, για τα περισσότερα νοσήματα, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου, φαίνεται να είναι λιγότερο επιβλαβές από το παραδοσιακό κάπνισμα.

Το κρίσιμο ερώτημα που μένει αναπάντητο είναι το ακριβές μέγεθος αυτής της διαφοράς.

Με άλλα λόγια, οι ειδικοί αναζητούν ακόμη πόσο πιο επιβλαβές είναι το άτμισμα σε σχέση με το να μη χρησιμοποιεί κανείς τίποτα και πόσο λιγότερο βλαβερό είναι σε σύγκριση με το συμβατικό κάπνισμα.

Αυτή η αβεβαιότητα έχει ιδιαίτερη σημασία για τη δημόσια υγεία, τη ρύθμιση της αγοράς και την ενημέρωση των πολιτών, ειδικά των νέων, που μπορεί να αντιλαμβάνονται το ηλεκτρονικό τσιγάρο ως μια ασφαλή ή «αθώα» συνήθεια.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Καρκίνος των Ωοθηκών: Συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοηθούν και οι νέες θεραπείες
• Καρκίνος: Οι 11 μορφές που παρουσιάζουν έξαρση σε νέους κάτω των 50 ετών

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News