Πώς χρώματα, ήχοι και συσκευασίες επηρεάζουν τις διατροφικές μας επιλογές
Όσα βλέπουμε, ακούμε, μυρίζουμε και αγγίζουμε μπορούν να επηρεάσουν την πείνα, την απόλαυση και τις ποσότητες που καταναλώνουμε
Νομίζουμε ότι αποφασίζουμε απόλυτα συνειδητά τι θα φάμε, όμως οι αισθήσεις μας συχνά έχουν ήδη επηρεάσει την επιλογή πριν φτάσει η πρώτη μπουκιά στο στόμα. Όπως αναφέρει το BBC, η όψη, ο ήχος, η υφή και η μυρωδιά ενός φαγητού μπορούν να αλλάξουν όχι μόνο το πόσο μας αρέσει, αλλά και το πόσο τελικά θα καταναλώσουμε.
Ο ήχος από ένα αναψυκτικό που ανοίγει, το τσιτσίρισμα μιας μπριζόλας, η μουσική σε ένα εστιατόριο, το χρώμα μιας συσκευασίας ή ακόμη και το βάρος ενός μπολ δεν είναι απλές λεπτομέρειες. Λειτουργούν σαν μικρά ερεθίσματα που επηρεάζουν τον εγκέφαλο και διαμορφώνουν προσδοκίες για τη γεύση, την απόλαυση και τον κορεσμό.
Ο Charles Spence, ψυχολόγος των επιστημών τροφίμων στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, εξηγεί στο BBC ότι οι περισσότεροι πιστεύουμε πως η γεύση βρίσκεται μόνο στο στόμα. Στην πραγματικότητα, όμως, όλες οι αισθήσεις συμμετέχουν στην εμπειρία του φαγητού.
Η συσκευασία μπορεί να μας κάνει να αγοράσουμε περισσότερο
Στο σούπερ μάρκετ, η πρώτη αίσθηση που αναλαμβάνει δράση είναι συνήθως η όραση. Το χρώμα της συσκευασίας, το λογότυπο, η γυαλάδα και η θέση ενός προϊόντος στο ράφι μπορούν να δημιουργήσουν προσδοκίες για το τι περιέχει και πόσο ελκυστικό είναι.
Έρευνα που επικαλείται το BBC έδειξε ότι οι συμμετέχοντες επέλεγαν συχνότερα φωτογραφίες υγιεινών τροφίμων όταν τα χρώματα ήταν πιο έντονα, ακόμη κι όταν δίπλα υπήρχε μια πιο ανθυγιεινή επιλογή. Αυτό συνδέεται με την τάση της προσοχής να πέφτει σε ό,τι ξεχωρίζει περισσότερο οπτικά.
Η Betina Piqueras-Fiszman, αναπληρώτρια καθηγήτρια marketing και καταναλωτικής συμπεριφοράς στο Wageningen University της Ολλανδίας, σημειώνει ότι οι καταναλωτές συνδέουν συχνά το καφέ, το πράσινο και το λευκό με πιο υγιεινές επιλογές. Αντίθετα, το κόκκινο, το κίτρινο, το μωβ ή οι πολύ γυαλιστερές συσκευασίες παραπέμπουν πιο συχνά σε προϊόντα απόλαυσης.
Ένας πρακτικός τρόπος να περιοριστεί αυτή η επίδραση στο σπίτι είναι να μη μένουν τα γλυκά και τα μπισκότα σε έντονες, πολύχρωμες συσκευασίες σε εμφανές σημείο. Όπως προτείνει ο Spence, ένα αδιαφανές δοχείο μπορεί να μειώσει τα οπτικά ερεθίσματα που οδηγούν σε ένα απρογραμμάτιστο σνακ.
Τα ράφια και τα ταμεία δεν είναι τυχαία
Η θέση των προϊόντων στο κατάστημα παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Οι άνθρωποι τείνουν να επιλέγουν αυτό που βρίσκεται πιο κοντά τους ή ακριβώς στο ύψος των ματιών, ακολουθώντας ασυναίσθητα τη λύση της μικρότερης προσπάθειας.
Γι’ αυτό τα πιο δελεαστικά προϊόντα τοποθετούνται συχνά κοντά στα ταμεία, ενώ ακριβότερες επιλογές μπορεί να βρίσκονται σε πιο εμφανή σημεία στα ράφια.
Σε ορισμένες χώρες έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται μέτρα για να περιοριστεί αυτή η επίδραση. Στην Αγγλία, για παράδειγμα, τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη δεν επιτρέπεται να τοποθετούνται κοντά στα ταμεία. Έρευνες έχουν δείξει επίσης ότι όταν φρούτα μπαίνουν κοντά στο ταμείο, οι καταναλωτές ενθαρρύνονται να αγοράσουν περισσότερα.
Το πιάτο, το μπολ και τα μαχαιροπίρουνα αλλάζουν την εμπειρία
Η γεύση δεν επηρεάζεται μόνο από το ίδιο το φαγητό, αλλά και από το πώς σερβίρεται. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάζει το BBC, ένα γλυκό μπορεί να αξιολογηθεί ως πιο γλυκό όταν σερβίρεται σε λευκό στρογγυλό πιάτο σε σχέση με ένα μαύρο, γωνιώδες πιάτο.
Παρόμοια επίδραση φαίνεται να έχουν και τα σχήματα των συσκευασιών, με τους καταναλωτές να δείχνουν συχνά προτίμηση σε πιο στρογγυλές φόρμες αντί για έντονες γωνίες.
Το βάρος παίζει επίσης ρόλο. Ένα βαρύτερο μπολ μπορεί να κάνει κάποιον να περιμένει ότι θα χορτάσει περισσότερο, πριν καν δοκιμάσει το φαγητό. Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι τα πιο βαριά μαχαιροπίρουνα μπορούν να αυξήσουν την αίσθηση ικανοποίησης από ένα γεύμα.
Η εικόνα του πιάτου μετράει
Η παρουσίαση του φαγητού επηρεάζει την προσμονή και την απόλαυση. Ένα πιάτο με όμορφη σύνθεση, χρώμα και ποικιλία μπορεί να κάνει ακόμη και ένα γεύμα χαμηλότερων θερμίδων πιο ελκυστικό.
Σε μελέτη που αναφέρεται στο BBC, μια σαλάτα παρουσιάστηκε με τρόπο που θύμιζε πίνακα του Καντίνσκι. Οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν το ίδιο φαγητό ως πιο νόστιμο και ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερο, μόνο λόγω της παρουσίασης.
Ο Spence προτείνει περισσότερα χρώματα στο πιάτο, με διαφορετικά λαχανικά και φύλλα, ώστε το φαγητό να δείχνει πιο φρέσκο και ελκυστικό.
Η μουσική μπορεί να αλλάξει τον ρυθμό που τρώμε
Ο ήχος λειτουργεί σαν ένα ακόμη «κρυφό συστατικό» στο φαγητό. Η ιδέα αυτή έχει περιγραφεί ως «sonic seasoning», δηλαδή η επίδραση του ήχου στη γευστική εμπειρία.
Πιο αργή μουσική μπορεί να μας κάνει να τρώμε πιο αργά, κάτι που συνδέεται με μικρότερη πρόσληψη θερμίδων. Οι πιο ψηλοί ήχοι έχουν συσχετιστεί με την αίσθηση της γλυκύτητας, ενώ οι πιο χαμηλοί με την πικρή γεύση.
Η αποφυγή περισπασμών, όπως η τηλεόραση ή το κινητό κατά τη διάρκεια του φαγητού, μπορεί επίσης να βοηθήσει στη μείωση της κατανάλωσης. Ακόμη και οι ήχοι της φύσης φαίνεται πως μπορούν να μας ωθήσουν προς πιο βιώσιμες διατροφικές επιλογές.
Περισσότερος όγκος, λιγότερες θερμίδες
Ένας ακόμη τρόπος να αξιοποιηθούν οι αισθήσεις είναι ο όγκος του φαγητού. Η Barbara Rolls, καθηγήτρια διατροφικών επιστημών στο Pennsylvania State University, εξηγεί ότι οι άνθρωποι τείνουν να τρώνε περίπου τον ίδιο όγκο τροφής, ανεξάρτητα από τις θερμίδες που περιέχει.
Αυτό σημαίνει ότι αν μειωθεί η ενεργειακή πυκνότητα ενός γεύματος, δηλαδή οι θερμίδες ανά ποσότητα, μπορεί κάποιος να φάει μια ικανοποιητική μερίδα αλλά με λιγότερες θερμίδες.
Η Rolls έχει διαπιστώσει ότι όταν μειώθηκε η ενεργειακή πυκνότητα γευμάτων έως και 25%, με την προσθήκη πολτοποιημένων λαχανικών όπως κουνουπίδι ή σπανάκι, οι συμμετέχοντες ένιωθαν το ίδιο χορτάτοι. Επειδή ο όγκος και η γεύση παρέμεναν παρόμοια, δεν αντιλαμβάνονταν εύκολα τη διαφορά.
Το «στομάχι του γλυκού»
Ακόμη και όταν νιώθουμε χορτάτοι, ένα εξωτερικό ερέθισμα μπορεί να ξυπνήσει ξανά την επιθυμία για φαγητό. Οι ερευνητές έχουν περιγράψει το λεγόμενο «dessert-stomach effect», δηλαδή την τάση να θέλουμε γλυκό απλώς επειδή το βλέπουμε, ακόμη κι αν έχουμε ήδη φάει αρκετά.
Ο Spence τονίζει ότι σπάνια τρώμε μόνο επειδή πεινάμε πραγματικά. Πολύ συχνά ενεργοποιούμαστε από αυτό που βλέπουμε, ακούμε ή μυρίζουμε.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι αισθήσεις μας δεν είναι παθητικοί παρατηρητές στο φαγητό. Επηρεάζουν την αγορά, την απόλαυση, την ποσότητα και την αίσθηση κορεσμού. Αν όμως καταλάβουμε πώς λειτουργούν, μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε υπέρ μας: με λιγότερους περισπασμούς, πιο προσεκτική οργάνωση στο σπίτι, πιο όμορφα και πολύχρωμα πιάτα, πιο αργό ρυθμό στο φαγητό και επιλογές που χορταίνουν χωρίς να φορτώνουν περιττές θερμίδες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Τα superfoods του καλοκαιριού: Από το καρπούζι μέχρι τα όσπρια σε κρύες σαλάτες
- Μόνιμα κουρασμένοι; Οι καθαρές τροφές που μεταμορφώνουν τα επίπεδα της ενέργειάς σου
- Πεπτικό σύστημα: Οι 8 κανόνες που βοηθούν το έντερο και το στομάχι
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
