Brain drain τέλος; Τα στοιχεία που δείχνουν αλλαγή πορείας για τους Έλληνες του εξωτερικού
Η μελέτη OECD Diaspora Review Greece καταγράφει αλλαγή στις μεταναστευτικές ροές, με περισσότερες επιστροφές από αναχωρήσεις τα τελευταία δύο χρόνια
Νέα εικόνα για τη σχέση της Ελλάδας με τους Έλληνες που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό αποτυπώνει η μελέτη OECD Diaspora Review Greece, η οποία εκπονήθηκε από τον ΟΟΣΑ σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε ειδική εκδήλωση της Γενικής Γραμματείας Συντονισμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης και του ΕΚΤ, από το 2023 και μετά καταγράφεται θετικό ισοζύγιο επιστροφών έναντι αναχωρήσεων.
Το 2023 οι εκτιμώμενες εισροές Ελλήνων πολιτών ανήλθαν περίπου στις 46.000, έναντι 37.000 αναχωρήσεων. Το 2024 η διαφορά διευρύνθηκε, με σχεδόν 52.000 εισόδους και περίπου 32.000 εξόδους.
Συνολικά, από το 2010 έως το 2024 έφυγαν από την Ελλάδα 773.296 Έλληνες και Ελληνίδες, ενώ επέστρεψαν 473.044, δηλαδή περίπου 6 στους 10.
Τι καταγράφει η μελέτη για τη διασπορά
Η μελέτη χαρτογραφεί την ελληνική διασπορά στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ, εξετάζοντας τις μεταναστευτικές τάσεις των τελευταίων δεκαετιών και τα χαρακτηριστικά των Ελλήνων που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η γεωγραφική κατανομή των Ελλήνων μεταναστών, οι πρόσφατες τάσεις μετανάστευσης, οι προθέσεις αποδημίας, αλλά και η κοινωνική και επαγγελματική τους εικόνα.
Αναλύονται, μεταξύ άλλων, η ηλικία, το φύλο, το επίπεδο εκπαίδευσης, η συμμετοχή στην αγορά εργασίας, η ανεργία, η κατανομή σε επαγγελματικούς κλάδους, οι δεξιότητες, η υπερεκπαίδευση και η επιχειρηματική δραστηριότητα.
Ξεχωριστό μέρος της μελέτης αφορά την επιστροφή στην Ελλάδα, τους παράγοντες που την επηρεάζουν και τις πολιτικές που μπορούν να ενισχύσουν την επανένταξη των Ελλήνων της διασποράς.
Ποιοι επιστρέφουν στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, σημαντικό μέρος όσων επέστρεψαν διαθέτει υψηλά προσόντα.
Περισσότεροι από τους μισούς επαναπατρισθέντες που επέστρεψαν πρόσφατα είναι ηλικίας 20 έως 39 ετών, περίπου 3 στους 5 έχουν τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ σχεδόν οι μισοί από όσους εργάζονται απασχολούνται ως επαγγελματίες υψηλής ειδίκευσης.
Η επαγγελματική επανένταξη, ωστόσο, δεν εμφανίζεται αυτόματη. Το ποσοστό απασχόλησης ήταν περίπου 46% μεταξύ όσων είχαν μόλις επιστρέψει και έφτανε στο 72% μεταξύ όσων βρίσκονταν στη χώρα επί πέντε χρόνια.
Στο πλαίσιο της συζήτησης επισημάνθηκε ότι κρίσιμες προκλήσεις παραμένουν η απλούστευση των διαδικασιών επαναπατρισμού, η περαιτέρω ψηφιοποίησή τους και η ενίσχυση της δικτύωσης με το ελληνικό ανθρώπινο δυναμικό στο εξωτερικό.
Σκέρτσος: «Το θετικό ισοζύγιο δείχνει ότι είμαστε στον σωστό δρόμο»
Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος ανέφερε ότι οι Έλληνες που έφυγαν τα χρόνια της κρίσης επιστρέφουν επειδή, όπως είπε, «η Ελλάδα του σήμερα είναι μια ισχυρότερη χώρα από εκείνη που παραλάβαμε το 2019».
Στάθηκε στην οικονομία, την άμυνα, την ενέργεια, την ψηφιοποίηση του κράτους, την υγεία, την παιδεία, την πολιτική προστασία και τη στήριξη των πιο ευάλωτων, ενώ αναφέρθηκε και σε πολιτικές που, σύμφωνα με τον ίδιο, ενισχύουν την προοπτική επιστροφής.
Μεταξύ αυτών ανέφερε τη φορολογική μεταρρύθμιση για νέους και οικογένειες, τα μη κρατικά πανεπιστήμια, τη διεθνοποίηση των ΑΕΙ, την ψηφιοποίηση του κράτους, την πράσινη ενεργειακή μετάβαση, τη μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης, το Κτηματολόγιο, τη διευκόλυνση της ψήφου των Ελλήνων του εξωτερικού, τα φορολογικά κίνητρα επαναπατρισμού, το ReBrain Greece, το Elevate Greece και το Στρατηγικό Σχέδιο για τον Απόδημο Ελληνισμό.
«Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν και θα γίνουν. Ωστόσο το θετικό ισοζύγιο επιστροφών έναντι των αναχωρήσεων από το 2023 και μετά μαρτυρά ότι είμαστε πλέον στο σωστό δρόμο», είπε.
Κεραμέως: Πάνω από 563.000 νέες θέσεις εργασίας την περίοδο 2019-2025
Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως χαρακτήρισε την επιστροφή του ελληνικού ανθρώπινου δυναμικού «ζήτημα στρατηγικής σημασίας» για την κυβέρνηση.
Όπως ανέφερε, μεταξύ 2019 και 2025 δημιουργήθηκαν περισσότερες από 563.000 νέες θέσεις εργασίας, η ανεργία υποχώρησε στο 8,1% από 17,8% και ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης ξεπέρασε τα 1.500 ευρώ τον Απρίλιο του 2026.
Η ίδια αναφέρθηκε σε κίνητρα για όσους επιστρέφουν στην Ελλάδα για εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά και στις εκδηλώσεις ReBrain Greece σε πόλεις του εξωτερικού, όπου Έλληνες που ζουν εκτός χώρας έρχονται σε επαφή με επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και αναζητούν εξειδικευμένο προσωπικό.
«Την τελευταία 15ετία έχουν ήδη επιστρέψει 473.000 πολίτες πίσω στη χώρα μας», σημείωσε.
Λοβέρδος: Ζωντανοί δεσμοί με τους Έλληνες όπου κι αν βρίσκονται
Ο υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Λοβέρδος ανέφερε ότι η τάση επιστροφής των Ελλήνων στην πατρίδα αποκτά «σταθερά και μετρήσιμα χαρακτηριστικά».
Όπως είπε, η νοσταλγία από μόνη της δεν αρκεί για μια τέτοια απόφαση ζωής και οι Έλληνες του εξωτερικού επιστρέφουν όταν διαπιστώνουν ότι η χώρα μπορεί να τους προσφέρει προοπτική, σταθερότητα και δυνατότητες εξέλιξης.
«Σ’ έναν κόσμο αυξημένης κινητικότητας, το ζητούμενο είναι να διατηρούμε ζωντανούς και ουσιαστικούς δεσμούς με τους Έλληνες, όπου κι αν βρίσκονται», ανέφερε.
Το υπουργείο Εξωτερικών, σύμφωνα με τον ίδιο, επιδιώκει μέσω του Στρατηγικού Σχεδίου για τον Απόδημο Ελληνισμό και των προγραμμάτων φιλοξενίας νέων αποδήμων να δημιουργήσει διαρκείς και αμφίδρομους δεσμούς με τους Έλληνες του εξωτερικού.
Αήσειπό το brain drain στο brain circulation
Η μελέτη και η συζήτηση γύρω από τα ευρήματά της μετακινούν το βάρος από τη μονοδιάστατη συζήτηση για το brain drain στη λογική της κυκλοφορίας ανθρώπων, γνώσης και δεξιοτήτων.
Η διεθνής κινητικότητα δεν παρουσιάζεται ως αποκλειστικά αρνητική ή θετική. Μπορεί να δίνει στους ανθρώπους δεξιότητες, εμπειρία, επαγγελματικά δίκτυα και πρόσβαση σε ερευνητικά ή επιχειρηματικά περιβάλλοντα, τα οποία μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα μέσα από συνεργασίες, επενδύσεις, επιχειρηματικότητα και μεταφορά γνώσης.
Το πρόβλημα προκύπτει όταν η έξοδος γίνεται παρατεταμένη, αφορά δυσανάλογα νέους και υψηλά καταρτισμένους και η χώρα προέλευσης δεν διαθέτει μηχανισμούς σύνδεσης με αυτούς.
Στο ίδιο πλαίσιο, τονίζεται ότι η επιστροφή και η σύνδεση με τη χώρα δεν είναι ανταγωνιστικοί στόχοι. Για κάποιους η επιλογή μπορεί να είναι η μόνιμη επιστροφή, για άλλους η προσωρινή παραμονή, η κυκλική κινητικότητα, η εργασία από την Ελλάδα για οργανισμό του εξωτερικού ή η συμμετοχή σε δίκτυα χωρίς μετεγκατάσταση.
Τα κίνητρα και οι επόμενες κινήσεις
Στο υλικό παρουσιάζονται πολιτικές που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή για τη σύνδεση των Ελλήνων του εξωτερικού με την ελληνική αγορά εργασίας και την ενίσχυση των επιστροφών.
Μεταξύ αυτών είναι το ReBrain Greece, οι δράσεις της ΔΥΠΑ και οι Ημέρες Καριέρας στο εξωτερικό, με στόχο την αντιστοίχιση εξειδικευμένων επαγγελματιών με ανάγκες ελληνικών επιχειρήσεων.
Αναφέρεται επίσης το ειδικό φορολογικό καθεστώς που εφαρμόζεται από το 2020 και προβλέπει μείωση κατά 50% του φόρου εισοδήματος από μισθωτή εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα για επτά χρόνια, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνεται ακόμη η απλοποίηση και αυτόματη αναγνώριση ιατρικών ειδικοτήτων και εξειδικεύσεων που έχουν αποκτηθεί σε χώρες με σημαντική ελληνική παρουσία, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία και η Ελβετία.
Βαρύτητα δίνεται και στην επιστημονική και ερευνητική διασπορά, μέσα από προγράμματα επισκεπτών καθηγητών και ερευνητών, χρηματοδοτήσεις του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας, συμμετοχή στις EMBO Installation Grants και πρωτοβουλίες όπως οι «Γέφυρες Γνώσης και Συνεργασίας».
Το Στρατηγικό Σχέδιο για τον Απόδημο Ελληνισμό 2024-2027 προβλέπει, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη μητρώων και δικτύων οργανώσεων της διασποράς, τη δημιουργία θεματικών και επαγγελματικών δικτύων, την ενίσχυση της ελληνικής γλώσσας και των Ελληνικών Σπουδών, προγράμματα για τις νεότερες γενιές, αναβάθμιση των προξενικών υπηρεσιών και ενίσχυση της δημόσιας διπλωματίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η επόμενη φάση αφορά τη μετάβαση από επιμέρους παρεμβάσεις σε ένα πιο ενιαίο σύστημα πολιτικής για την κινητικότητα του ελληνικού ανθρώπινου δυναμικού, με στόχο να μη δημιουργούνται εμπόδια για όσους θέλουν να επιστρέψουν και να υπάρχουν ουσιαστικοί τρόποι συνεργασίας με όσους παραμένουν στο εξωτερικό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Πετρέλαιο κίνησης: Πόσο ανέβηκε τελικά στην αντλία μετά το τέλος της επιδότησης
- Συντάξεις χηρείας: Καταργείται η περικοπή μετά την τριετία – Ποιοι θα δουν αυξήσεις
- Αύξηση των προσλήψεων το πρώτο 5μηνο του 2026, τι σημαίνει
- Αιολική Παναχαϊκού ΙΙΙ: Μια συνεργασία με διεθνή εμπειρία και τοπικό προσανατολισμό
- Εγκύκλιος e-ΕΦΚΑ: Όλα τα μυστικά για τη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
