Άρειος Πάγος και δάνεια: Οι τρεις τρόποι υπολογισμού των τόκων και η μεγάλη διαφορά

Νέο πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα σε τράπεζες και δανειολήπτες φαίνεται πως ανοίγει η ερμηνεία της πρόσφατης απόφασης του Αρείου Πάγου για τα ρυθμισμένα δάνεια, με το ενδιαφέρον να μεταφέρεται πλέον στον τρόπο υπολογισμού των τόκων και στο αν μπορεί να υπάρξει ζήτημα αναδρομικότητας.

Στον χρηματοπιστωτικό χώρο εκτιμάται ότι δεν μπορεί να γίνει άμεσα ασφαλής απολογισμός των επιπτώσεων, καθώς οποιαδήποτε αλλαγή δεν θα παράξει αυτομάτως αποτελέσματα. Αντίθετα, ενδέχεται να δημιουργήσει νέα νομικά ζητήματα, ιδίως εάν τεθεί θέμα εφαρμογής σε προηγούμενες περιόδους.

Την ίδια ώρα, πιθανή θεωρείται και αντίδραση του SSM στον τρόπο με τον οποίο νομικοί κύκλοι τραπεζών επιχειρούν να εξηγήσουν την απόφαση. Οι εξηγήσεις αυτές φαίνεται να πλησιάζουν στη λογική των step up δανείων, για τα οποία η τραπεζική εποπτεία είχε εκφράσει στο παρελθόν έντονες αντιρρήσεις, επιβάλλοντας στις τράπεζες την υποχρέωση σχηματισμού προβλέψεων για όσα δάνεια δεν μετατρέπονται από step up σε τοκοχρεωλυτικά.

Πού βρίσκεται η διαφωνία

Το κρίσιμο σημείο αφορά το πώς υπολογίζεται ο τόκος σε κάθε δόση ενός ρυθμισμένου δανείου.

Σύμφωνα με την ερμηνεία που διατυπώνεται από τραπεζικούς κύκλους, κάθε δόση λειτουργεί ως αυτοτελές κεφάλαιο. Αυτό σημαίνει ότι εκτοκίζεται για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την έναρξη της ρύθμισης έως την ημερομηνία κατά την οποία η συγκεκριμένη δόση καθίσταται απαιτητή.

Με αυτή την ανάγνωση, η Ολομέλεια δεν φέρεται να υιοθέτησε την άποψη ότι κάθε δόση επιβαρύνεται με τόκο μόνο για έναν μήνα. Αντίθετα, ο χρόνος εκτοκισμού κάθε δόσης θεωρείται καθοριστικός.

Στην πράξη, αυτό οδηγεί σε μικρότερο τόκο για τις πρώτες δόσεις και πολύ μεγαλύτερο τόκο για τις τελευταίες.

Πώς υπολογίζονται οι τόκοι

Για να αποτυπωθεί η διαφορά, χρησιμοποιείται παράδειγμα ρυθμισμένου δανείου διάρκειας 20 ετών, ύψους 100.000 ευρώ, με επιτόκιο 3%.

Στην πρώτη εκδοχή, όπου κάθε δόση εκτοκίζεται ως αυτοτελές κεφάλαιο μέχρι να καταστεί απαιτητή:

• η πρώτη δόση ανέρχεται σε 418 ευρώ, με 417 ευρώ κεφάλαιο και 1 ευρώ τόκο
• η τελευταία δόση ανέρχεται σε 667 ευρώ, με 250 ευρώ κεφάλαιο και 417 ευρώ τόκους
• το σύνολο των τόκων φτάνει τα 30.125 ευρώ

Στη δεύτερη εκδοχή, εφόσον το ίδιο δάνειο έχει τοκοχρεωλυτικό χαρακτήρα:

• η πρώτη δόση διαμορφώνεται σε 555 ευρώ, με 305 ευρώ κεφάλαιο και 250 ευρώ τόκο
• στην τελευταία δόση, το κεφάλαιο είναι 555 ευρώ και ο τόκος 1 ευρώ
• το σύνολο των τόκων υπολογίζεται σε 30.103 ευρώ

Στην τρίτη εκδοχή, την οποία υποστηρίζουν οι δανειολήπτες, δηλαδή με τόκο μόνο επί της κάθε μηνιαίας δόσης:

• όλες οι δόσεις ανέρχονται σε 429 ευρώ
• κάθε δόση περιλαμβάνει 417 ευρώ κεφάλαιο και 12,50 ευρώ τόκο
• το σύνολο των τόκων διαμορφώνεται σε 3.000 ευρώ

Γιατί η διαφορά είναι κρίσιμη

Η πρώτη και η δεύτερη εκδοχή οδηγούν σχεδόν στο ίδιο συνολικό οικονομικό αποτέλεσμα, καθώς οι συνολικοί τόκοι διαφέρουν μόλις κατά 22 ευρώ: 30.125 ευρώ έναντι 30.103 ευρώ.

Η διαφορά τους βρίσκεται κυρίως στον χρόνο κατανομής των τόκων. Στο τοκοχρεωλυτικό δάνειο οι τόκοι είναι υψηλοί στην αρχή και μειώνονται σταδιακά. Στην ερμηνεία που αποδίδεται στην απόφαση του Αρείου Πάγου, οι τόκοι αυξάνονται όσο πλησιάζει η λήξη της κάθε δόσης.

Η τρίτη εκδοχή, όμως, αλλάζει ριζικά την εικόνα. Με τον υπολογισμό τόκου μόνο επί κάθε μηνιαίας δόσης, το σύνολο των τόκων πέφτει στα 3.000 ευρώ, δηλαδή περίπου 90% χαμηλότερα σε σχέση με τις άλλες δύο μεθόδους.

Αυτό εξηγεί γιατί το συγκεκριμένο σημείο βρίσκεται στον πυρήνα της νομικής διαμάχης.

Νέες προσφυγές στον ορίζοντα

Η διάσταση απόψεων για την ερμηνεία της απόφασης του Αρείου Πάγου ενδέχεται να οδηγήσει δανειολήπτες σε νέες προσφυγές.

Η τελική κρίση, σύμφωνα με την εκτίμηση που διαμορφώνεται, θα ανήκει στα δικαστήρια, τα οποία θα αποφασίσουν με βάση τη νομολογία του Αρείου Πάγου.

Πρώτη ένδειξη για την κατεύθυνση που μπορεί να λάβει η υπόθεση αναμένεται να αποτελέσει η δίκη των Ιωαννίνων, η οποία θα οδηγήσει σε απόφαση μετά την κρίση του Αρείου Πάγου.

Η θέση του υπουργείου Οικονομικών

Για το θέμα τοποθετήθηκε και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, με αφορμή αναφορά στον νόμο Κατσέλη.

Ο υπουργός ανέφερε ότι οι υπηρεσίες του ΥΠΟΙΚ μελετούν την απόφαση, διευκρινίζοντας ότι «δεν παράγει αυτόματα αποτελέσματα για το σύνολο».

«Διεκδικούμε την ισορροπία: από τη μια η προστασία των πολιτών και από την άλλη η ευστάθεια του συστήματος και η προστασία του δημοσίου συμφέροντος. Θα αναζητηθεί η χρυσή τομή ανάμεσα στα δύο και, αναλόγως, θα κρίνουμε την παρέμβασή μας», δήλωσε.

Το ανοιχτό ζήτημα της αναδρομικότητας

Η αναδρομικότητα παραμένει ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα της υπόθεσης. Το εύρος της θα αποσαφηνιστεί όταν ξεκαθαρίσει πλήρως η ερμηνεία της απόφασης, πιθανόν και κατά περίπτωση.

Εάν η αναδρομικότητα φτάσει έως το σημείο έναρξης της ρύθμισης, είναι πιθανό να αφορά μέρος του δανείου για το διάστημα που αυτό βρισκόταν ακόμη στις τράπεζες, αλλά και τμήμα του για την περίοδο κατά την οποία είχε ήδη μεταβιβαστεί σε fund.

Μέχρι να υπάρξει σαφέστερη εικόνα, η υπόθεση παραμένει ανοιχτή σε νομικό, τραπεζικό και πολιτικό επίπεδο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Τι σημαίνει η απόφαση-τομή για τον «Νόμο Κατσέλη»
• Ανατροπή στα «κόκκινα» δάνεια του νόμου Κατσέλη: Η απόφαση-σταθμός του Άρειου Πάγου για τον εκτοκισμό των δανείων
• Τι αλλάζει στα δάνεια του νόμου Κατσέλη και γιατί τα αναδρομικά δεν είναι αυτόματα

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News