Δελφίνια στα πατώματα: Τα ζώα που «κατοικούσαν» στη ρωμαϊκή Πάτρα
Έρωτες επάνω σε δελφίνια, κυνηγόσκυλα δίπλα σε μυθικούς ήρωες και πουλιά ανάμεσα σε ψάρια. Τα ρωμαϊκά ψηφιδωτά της Πάτρας αποκαλύπτουν έναν κόσμο όπου η φύση συναντούσε τις ιστορίες των θεών μέσα στα σπίτια των ανθρώπων
Έρωτας επάνω σε δελφίνι, λεπτομέρεια ψηφιδωτού από αίθριο ρωμαϊκής οικίας της Πάτρας, 2ος–3ος αιώνας μ.Χ. 
Ένας φτερωτός Έρωτας καβαλά δελφίνι και κραδαίνει την τρίαινά του. Η εικόνα ανήκει σε ψηφιδωτό δάπεδο από το αίθριο ρωμαϊκού σπιτιού της Πάτρας, με ψάρια και άλλα θαλάσσια πλάσματα γύρω από μια οκταγωνική δεξαμενή. Κάποτε ήταν μέρος μιας κατοικίας. Σήμερα, στη συλλογή του Αρχαιολογικού Μουσείου Πατρών, μας επιτρέπει να κοιτάξουμε έναν οικιακό χώρο μέσα από τις εικόνες του.
Η έκθεση «Άνθρωποι και Ζώα: Μια πανάρχαια σχέση», που ξεκινά στις 18 Νοεμβρίου στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, σε συνεργασία με το Μουσείο Κανελλοπούλου, προσφέρει μια αφορμή για μια τέτοια ανάγνωση και εδώ. Ακολουθώντας τα ζώα των ψηφιδωτών, η ρωμαϊκή Πάτρα αποκτά περισσότερες λεπτομέρειες: τι έβλεπαν οι άνθρωποι μέσα στο σπίτι τους, ποιους μύθους αναγνώριζαν και πώς έδιναν στη φύση συμβολικό περιεχόμενο.
Μια θάλασσα στο αίθριο και ένα κυνήγι στον μύθο
Στο ψηφιδωτό με τους Ερωτιδείς, η αλιεία έχει και ερωτική διάσταση. Ο οδηγός του Μουσείου, που υπογράφει η αρχαιολόγος Αναστασία Κουμούση, ερμηνεύει τις μικρές φτερωτές μορφές ως αλιείς ψυχών στην υπηρεσία της Αφροδίτης. Το δελφίνι γίνεται μέρος αυτής της συμβολικής σκηνής. Μια παράσταση που αρχικά μοιάζει με παιχνίδι στη θάλασσα αποκτά διαφορετικό νόημα όταν προσέξεις ποιοι κρατούν τα δίχτυα.
Στο κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου, από άλλη ιδιωτική οικία της πόλης, δύο σκύλοι συμμετέχουν στην καταδίωξη του ζώου. Ο Μελέαγρος και η Αταλάντη πρωταγωνιστούν σε μια σύνθεση με εννέα μορφές. Ο δημιουργός απλώνει στο δάπεδο επεισόδια ενός γνωστού μύθου, οργανώνοντάς τα σε ομάδες που ο θεατής μπορεί να παρακολουθήσει διαδοχικά.
Ένα άλλο ψηφιδωτό συγκεντρώνει ψάρια, οστρακοειδή και πτηνά σε τρία πλαίσια, που σχηματίζει ένας πολύχρωμος μαίανδρος. Εδώ το βλέμμα μετακινείται από μορφή σε μορφή, παρατηρώντας το σχέδιο και τις διαφορετικές όψεις των ζώων.
Αυτές οι εικόνες χρειάζονται τη δική τους ανάγνωση. Ένα ζώο σε μυθολογική σκηνή δεν αποδεικνύει ότι ζούσε στην περιοχή, ούτε ότι κάθε κυνηγετικό θέμα κατέγραφε μια πραγματική έξοδο των ιδιοκτητών. Τα ψηφιδωτά μας δίνουν άμεση πρόσβαση στις παραστάσεις που κοσμούσαν τους χώρους τους. Για να συνδεθούν με συγκεκριμένες συνήθειες ή με την τοπική πανίδα, χρειάζονται και άλλα τεκμήρια.
Το κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου σε ψηφιδωτό ιδιωτικής οικίας της Πάτρας, 3ος αιώνας μ.Χ.
Οι ιστορίες που σώθηκαν κάτω από τη σύγχρονη πόλη
Η ανασκαφική καταγραφή της οδού Λόντου 114 δείχνει πόσες εποχές μπορούν να συναντηθούν γύρω από ένα τέτοιο δάπεδο. Στην έρευνα του 2006 εντοπίστηκε αίθριο ρωμαϊκής κατοικίας, με θαλάσσια παράσταση και μαρμάρινη επένδυση στην οκταγωνική δεξαμενή του. Ανάμεσα στα υλικά του ψηφιδωτού καταγράφονται ασβεστόλιθος και χρωματιστή υαλόμαζα.
Στον ίδιο χώρο είχαν μεσολαβήσει μεταγενέστερες επεμβάσεις. Ένας βυζαντινός τοίχος είχε κτιστεί επάνω στο νότιο σωζόμενο τμήμα του ψηφιδωτού, ενώ η ανασκαφή αποκάλυψε και παλαιοχριστιανική ταφή. Το σπίτι με τους Ερωτιδείς ανήκε σε μια πόλη που συνέχισε να αλλάζει χρήση, κτίσματα και κατοίκους.
Ανάλογες σωστικές ανασκαφές στα οικόπεδα της Πάτρας έφεραν στο φως περισσότερα από 200 ψηφιδωτά δάπεδα της ρωμαϊκής περιόδου μέσα σε έξι και πλέον δεκαετίες. Όπως αναφέρει η αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας Κωνσταντίνα Ακτύπη, 18 επιλέχθηκαν για την έκθεση του Μουσείου. Ο αριθμός των ευρημάτων είναι επομένως πολύ μεγαλύτερος από εκείνον που συναντά ο επισκέπτης στις αίθουσες.
Ψάρια, οστρακοειδή και πτηνά σε ψηφιδωτό δάπεδο από την Πάτρα, 3ος αιώνας μ.Χ.
Οι ψηφοθέτες που εργάστηκαν στην πόλη από τον 1ο έως το τέλος του 3ου αιώνα μ.Χ. απέδωσαν ανθρώπους, θεούς και ζώα σε κατοικίες και δημόσια κτίρια. Οι ανασκαφές και η συντήρηση έσωσαν και την εργασία αυτών των τεχνιτών: τις επιλογές υλικών, το χρώμα, τον τρόπο με τον οποίο μια μικρή ψηφίδα γινόταν φτερό ή λέπι. Το δελφίνι στο αίθριο είναι ένας καλός λόγος να σταθούμε περισσότερο μπροστά σε αυτές τις λεπτομέρειες.
Διαβάστε επίσης: Πάτρα: Τα «κρυμμένα» ρωμαϊκά μνημεία της Άνω Πόλης αποκαλύφθηκαν σε δύο περιηγήσεις ΦΩΤΟ
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
Συλλογή ηλεκτρικών συσκευών για ανακύκλωση από την Οικολογική Κίνηση Πάτρας ΦΩΤΟ
Πώς καθαρίζεις ξεραμένα λίπη από τον φούρνο
Η OpenAI παρουσιάζει το LifeVal και δοκιμάζει την AI σε καθημερινές εργασίες που μας απασχολούν
Ένα σχολείο για όλους: Mια ανοιχτή συνάντηση διαλόγου με τη Δρ Δανάη Δεληγιώργη
Πώς καθαρίζεις το πιστολάκι μαλλιών σωστά
