Δύο πόλεμοι, ένας οικονομικός εφιάλτης

Νίκος Μαρούδας

Οι εξελίξεις στα δύο μεγάλα πολεμικά μέτωπα, στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Οι συγκρούσεις συνεχίζονται, η γεωπολιτική αβεβαιότητα παραμένει εξαιρετικά υψηλή και η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται για ακόμη μία φορά αντιμέτωπη με έναν εχθρό που όλοι γνωρίζουμε καλά: τον πληθωρισμό.

Και αυτή τη φορά το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στη ζήτηση. Βρίσκεται κυρίως στην ενέργεια.

Η νέα ένταση γύρω από το Ιράν έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τον μεγαλύτερο φόβο των αγορών: τι θα συμβεί εάν οι διαταραχές στη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου συνεχιστούν; Τα τελευταία γεγονότα δείχνουν ότι ο κίνδυνος δεν έχει εξαφανιστεί. Το πετρέλαιο Brent κινείται πλέον πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα προβλήματα στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ δημιουργούν πρόσθετη πίεση στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Για την Ευρώπη το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο.

Η Ευρωπαϊκή οικονομία εξαρτάται σημαντικά από τις εισαγωγές ενέργειας. Οταν αυξάνεται η τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, η αύξηση δεν σταματά στο πρατήριο καυσίμων. Περνά στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στα τρόφιμα, στις υπηρεσίες και τελικά στο πορτοφόλι του καταναλωτή.

Τα στοιχεία του Αυγούστου είναι χαρακτηριστικά: ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ανέβηκε στο 3,3%, από 2,9% τον Ιούλιο, ενώ ο ενεργειακός πληθωρισμός εκτοξεύθηκε στο 14,3%.

Και εδώ αρχίζει ο δεύτερος μεγάλος πονοκέφαλος.

Οι κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να αγνοήσουν την άνοδο των τιμών. Οσο ο πληθωρισμός απομακρύνεται από τον στόχο του 2%, τόσο αυξάνονται οι πιέσεις για υψηλότερα επιτόκια.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά πρέπει να προστατεύσει τη σταθερότητα των τιμών. Από την άλλη, γνωρίζει πολύ καλά ότι υψηλότερα επιτόκια σημαίνουν ακριβότερα δάνεια, μεγαλύτερο κόστος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά και τελικά μικρότερη οικονομική δραστηριότητα. Οι αγορές ήδη προεξοφλούν νέα αύξηση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο.

Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι αυτή τη φορά η νομισματική πολιτική δεν μπορεί εύκολα να αντιμετωπίσει την αιτία του πληθωρισμού.

Τα υψηλότερα επιτόκια δεν παράγουν περισσότερο πετρέλαιο. Δεν ανοίγουν τα Στενά του Ορμούζ. Δεν σταματούν έναν πόλεμο και δεν δημιουργούν φυσικό αέριο.

Μπορούν όμως να περιορίσουν τη ζήτηση.

Και αυτό ακριβώς είναι το επικίνδυνο σημείο.

Εάν οι κεντρικές τράπεζες αυξήσουν τα επιτόκια για να αντιμετωπίσουν έναν πληθωρισμό που προκαλείται από την ενέργεια, υπάρχει ο κίνδυνος να πληρώσει το τίμημα η ανάπτυξη. Η οικονομία μπορεί να οδηγηθεί σε μια κατάσταση όπου οι τιμές παραμένουν υψηλές ενώ η ανάπτυξη επιβραδύνεται.

Ο συνδυασμός αυτός έχει ένα όνομα που κανένας οικονομολόγος δεν θέλει να ακούει: στασιμοπληθωρισμός.

Και οι αγορές το γνωρίζουν.

Η Wall Street ήδη αντιδρά έντονα σε κάθε είδηση από τη Μέση Ανατολή, με τις τιμές του πετρελαίου να επηρεάζουν άμεσα τις μετοχές και τις αποδόσεις των ομολόγων.

Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια. Η προηγούμενη ενεργειακή κρίση απέδειξε πόσο γρήγορα μια γεωπολιτική σύγκρουση μπορεί να μετατραπεί σε οικονομική κρίση.

Το μήνυμα λοιπόν είναι σαφές.

Οσο οι δύο πόλεμοι συνεχίζονται, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να παραμείνει η ενεργειακή πίεση. Και όσο παραμένει η ενεργειακή πίεση, τόσο δυσκολότερη γίνεται η επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο.

Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πίσω από τους αριθμούς των χρηματιστηρίων, των επιτοκίων και του πετρελαίου υπάρχει η πραγματική οικονομία. Υπάρχει ο συνταξιούχος που πληρώνει ακριβότερα το ρεύμα, η οικογένεια που δυσκολεύεται με το στεγαστικό, η επιχείρηση που βλέπει το κόστος λειτουργίας της να αυξάνεται.

Οι πόλεμοι μπορεί να διεξάγονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Ο οικονομικός τους λογαριασμός όμως φτάνει καθημερινά στο σπίτι μας.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News