Εκατομμύρια για κατάρτιση, βουνά χρέους: μήπως επενδύουμε στο λάθος πρόβλημα;
Γράφει ο Χρήστος Ι. Γρηγοράτος, Accountsaints, Λογιστής – Φοροτεχνικός, Μέλος ΟΕΕ
Τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ελληνική πολιτεία επενδύουν σημαντικούς πόρους σε προγράμματα κατάρτισης, συμβουλευτικής και ανάπτυξης δεξιοτήτων για επιχειρήσεις και επαγγελματίες. Η φιλοσοφία αυτών των δράσεων είναι απολύτως κατανοητή: περισσότερη γνώση οδηγεί σε καλύτερες επιχειρήσεις. Όμως, όσο περισσότερο παρακολουθώ την πραγματική οικονομία μέσα από τη δουλειά μου, τόσο περισσότερο αναρωτιέμαι αν προσπαθούμε να λύσουμε το σωστό πρόβλημα. Γιατί την ίδια περίοδο που διοχετεύθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε δράσεις κατάρτισης, οι επιχειρήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με ακόμη μεγαλύτερα βάρη χρέους και ακόμη δυσκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση.
Οι αριθμοί αφηγούνται μια διαφορετική ιστορία
Τα στοιχεία του ΙΟΒΕ δείχνουν ότι το ιδιωτικό χρέος έφτασε το τρίτο τρίμηνο του 2025 στα 407,6 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή περίπου στο 164% του ΑΕΠ. Από αυτά, περισσότερα από 236 δισεκατομμύρια ευρώ βρίσκονται ήδη σε βαθιά καθυστέρηση. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο αυξήθηκαν μέσα σε έναν χρόνο σχεδόν κατά 10 δισεκατομμύρια ευρώ, ξεπερνώντας συνολικά τα 113 δισεκατομμύρια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι περίπου το 62% αυτών των οφειλών αφορά νομικά πρόσωπα, δηλαδή επιχειρήσεις. Οι αριθμοί αυτοί περιγράφουν μια διαρθρωτική πραγματικότητα.
Πού πήγαν, τελικά, τα χρήματα
Είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς αν οι πόροι κατευθύνθηκαν τελικά εκεί όπου υπήρχε η μεγαλύτερη ανάγκη. Τα προγράμματα κατάρτισης ολοκληρώθηκαν με υψηλά ποσοστά απορρόφησης. Χιλιάδες επαγγελματίες συμμετείχαν σε σεμινάρια και δράσεις συμβουλευτικής. Ωστόσο, η εικόνα της αγοράς παρέμεινε ιδιαίτερα πιεσμένη.
Δημοσιογραφική έρευνα για τον κλάδο της κατάρτισης αποκάλυψε εταιρείες που γνώρισαν εκρηκτική κερδοφορία ακριβώς από αυτά τα προγράμματα. Χαρακτηριστική περίπτωση μιας εταιρείας του χώρου: από έσοδα μόλις 2,1 εκατομμυρίων ευρώ το 2018, έφτασε σε κύκλο εργασιών 27 εκατομμυρίων το 2024, με καθαρά κέρδη 27 εκατομμυρίων για τη διετία 2023-2024 και διανομή μερισμάτων στους μετόχους σχεδόν 20 εκατομμυρίων. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι διαγωνισμοί κατάρτισης κατέληγαν σε μοναδικό προσφέροντα, με τίμημα ίσο με τον προϋπολογισμό.
Το πραγματικό ερώτημα αφορά το κατά πόσο οι ίδιοι πόροι δημιούργησαν αντίστοιχη προστιθέμενη αξία στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αποτέλεσαν τον τελικό αποδέκτη των προγραμμάτων.
Η γνώση έχει αξία. Το κεφάλαιο όμως παραμένει η βασική ανάγκη.
Η κατάρτιση αποτελεί σημαντικό εργαλείο ανάπτυξης. Καμία σύγχρονη οικονομία δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς συνεχή αναβάθμιση δεξιοτήτων. Ωστόσο, στην ελληνική πραγματικότητα, οι περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις γνωρίζουν ήδη τι πρέπει να κάνουν. Εκείνο που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν είναι οι πόροι για να το υλοποιήσουν. Η ψηφιοποίηση, ο τεχνολογικός εκσυγχρονισμός, οι επενδύσεις, η εξωστρέφεια και η ανάπτυξη απαιτούν κυρίως κεφάλαιο. Ένα ακόμη σεμινάριο προσθέτει γνώση. Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση δημιουργεί δυνατότητα εφαρμογής αυτής της γνώσης. Κατά τη γνώμη μου, εκεί βρίσκεται η ουσιαστική διαφορά. Αντιμετωπίζουμε ένα διαρθρωτικό, χρηματοδοτικό πρόβλημα με εργαλεία εκπαιδευτικά. Είναι σαν να προσφέρουμε μαθήματα κολύμβησης σε κάποιον που χρειάζεται σωσίβιο.
Αν αλλάζαμε την κατεύθυνση των ίδιων πόρων
Αναρωτιέμαι συχνά τι θα συνέβαινε αν ένα μέρος των ίδιων κονδυλίων κατευθυνόταν στη δημιουργία σύγχρονων μηχανισμών χρηματοδότησης. Σε εργαλεία που θα επέτρεπαν στις βιώσιμες επιχειρήσεις να αντλήσουν κεφάλαια με βάση την πραγματική οικονομική τους αξία. Στη θεσμική στήριξη μιας πλατφόρμας τιτλοποίησης που θα έδινε σε χιλιάδες υπερχρεωμένες αλλά βιώσιμες επιχειρήσεις μια διέξοδο από το αδιέξοδο του χρέους. Σε δομές που ήδη λειτουργούν σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων. Ίσως τότε η επίδραση των ίδιων δημόσιων πόρων να ήταν περισσότερο ορατή στην πραγματική οικονομία.
Η πραγματική συζήτηση αφορά την αποτελεσματικότητα
Το ζητούμενο δεν είναι να αμφισβητήσουμε την αξία της κατάρτισης. Το ζητούμενο είναι να εξετάσουμε αν η σημερινή ισορροπία μεταξύ εκπαίδευσης και χρηματοδότησης ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα χρειάζεται γνώση. Χρειάζεται όμως, ταυτόχρονα, πρόσβαση σε κεφάλαιο, ρευστότητα και σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία. Όσο οι δημόσιες πολιτικές δίνουν μεγαλύτερο βάρος στη θεωρητική ενίσχυση και μικρότερο στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας, η απόσταση ανάμεσα στους δείκτες των προγραμμάτων και στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων θα παραμένει μεγάλη. Ίσως, τελικά, η πιο κρίσιμη συζήτηση να μην αφορά το πόσα χρήματα διαθέτουμε, αλλά πού επιλέγουμε να τα επενδύσουμε.
Χρήστος Ι. Γρηγοράτος,
Accountsaints, Λογιστής – Φοροτεχνικός, Μέλος ΟΕΕ
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
