Ενα χρόνο μετά την εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη: Θεαματική επιτάχυνση στα Πρωτοδικεία

Η σύγκριση αφορά το δικαστικό έτος 2024-2025, δηλαδή το πρώτο έτος εφαρμογής των αλλαγών του Δικαστικού Χάρτη, σε σχέση με το προηγούμενο δικαστικό έτος 2023-2024. Τα δεδομένα προέρχονται από την περιοδική συλλογή στατιστικών στοιχείων για τη ροή των υποθέσεων Πολιτικής Διαδικασίας, η οποία πραγματοποιείται από το Τμήμα Συλλογής και Επεξεργασίας Δικαστικών Στατιστικών Στοιχείων του Υπουργείου Δικαιοσύνης, σε συνεργασία με τα δικαστικά καταστήματα της χώρας.

Το βασικό εύρημα της έρευνας αφορά τη σημαντική μείωση του εκτιμώμενου χρόνου έκδοσης αποφάσεων. Συγκεκριμένα, ο χρόνος που απαιτείται για την εκδίκαση των υποθέσεων μειώθηκε κατά μέσο όρο από 559 ημέρες (περίπου ενάμιση έτος) σε 229 ημέρες (περίπου επτάμισι μήνες).

Η μεταβολή αυτή αντιστοιχεί σε μείωση κατά 47,9%, γεγονός που υποδηλώνει σημαντική επιτάχυνση των διαδικασιών στα Πρωτοδικεία της Πελοποννήσου. Με απλά λόγια, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις που προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη μπορούν πλέον να αναμένουν αποφάσεις σε σημαντικά μικρότερο χρονικό διάστημα σε σχέση με το παρελθόν.

Ο συγκεκριμένος δείκτης, γνωστός ως εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης (Disposition Time), χρησιμοποιείται διεθνώς για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των δικαστικών συστημάτων και προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης (CEPEJ).

Παράλληλα με τη μείωση του χρόνου εκδίκασης, βελτίωση καταγράφεται και στο ποσοστό εκκαθάρισης υποθέσεων (Clearance Rate), δηλαδή στον λόγο των υποθέσεων που ολοκληρώνονται σε σχέση με όσες εισέρχονται στα δικαστήρια.

Στα Πρωτοδικεία της Πελοποννήσου το ποσοστό αυτό αυξήθηκε από 79,6% σε 95,3%, σημειώνοντας αύξηση περίπου 19,6 ποσοστιαίων μονάδων. Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι τα δικαστήρια πλέον επιλύουν σχεδόν όσες υποθέσεις εισέρχονται, πλησιάζοντας το όριο όπου θα αρχίσει να μειώνεται και το συνολικό «στοκ» των εκκρεμών υποθέσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, η ταυτόχρονη αύξηση του ποσοστού εκκαθάρισης και η σημαντική μείωση του χρόνου έκδοσης αποφάσεων αποτελούν ισχυρή ένδειξη ότι οι αλλαγές που εισήγαγε ο νέος Δικαστικός Χάρτης έχουν ήδη αρχίσει να αποδίδουν.

Οι επιδόσεις των Πρωτοδικείων 

Αν και η συνολική εικόνα είναι θετική, τα επιμέρους Πρωτοδικεία εμφανίζουν διαφορετικές επιδόσεις ως προς την ταχύτητα απονομής της Δικαιοσύνης.

Το Πρωτοδικείο Ναυπλίου παρουσιάζει την καλύτερη επίδοση, καταγράφοντας ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό εκκαθάρισης υποθέσεων που φτάνει το 129,1%, γεγονός που σημαίνει ότι όχι μόνο αντιμετωπίζει τις νέες υποθέσεις, αλλά μειώνει και το απόθεμα των εκκρεμοτήτων. Παράλληλα, εμφανίζει και πολύ μικρό εκτιμώμενο χρόνο έκδοσης αποφάσεων.

Αντίστοιχα, το Πρωτοδικείο Τρίπολης καταγράφει πλήρη εκκαθάριση υποθέσεων (100%), ενώ παρουσιάζει επίσης σημαντικά μειωμένο χρόνο εκδίκασης σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Το Πρωτοδικείο Μεσσηνίας, αν και εξακολουθεί να εμφανίζει τον μεγαλύτερο εκτιμώμενο χρόνο έκδοσης αποφάσεων μεταξύ των δικαστηρίων της περιφέρειας, παρουσιάζει αισθητή βελτίωση τόσο στη μείωση των ημερών εκδίκασης όσο και στην αύξηση του ποσοστού εκκαθάρισης υποθέσεων.

Σε θετική πορεία κινούνται επίσης τα Πρωτοδικεία Αχαΐας και Ηλείας, τα οποία παρουσιάζουν σταθερή βελτίωση στους δείκτες αποδοτικότητας, χωρίς ωστόσο να φτάνουν τα επίπεδα των κορυφαίων επιδόσεων.

Αντίθετα, τα Πρωτοδικεία Κορίνθου και Λακωνίας εμφανίζουν μια πιο σύνθετη εικόνα. Παρά τη σημαντική αύξηση του ποσοστού εκκαθάρισης υποθέσεων, καταγράφεται αύξηση στον χρόνο έκδοσης αποφάσεων, γεγονός που πιθανόν συνδέεται με ανακατανομή του φόρτου εργασίας ή οργανωτικές προσαρμογές μετά τις αλλαγές του δικαστικού χάρτη.