Ευρεία συζήτηση για το μέλλον της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, με βασικό ζητούμενο τη διαμόρφωση ενός μοντέλου που θα επιτρέπει τη μεταφορά του χαμηλού κόστους παραγωγής από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) στους τελικούς καταναλωτές.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη απευθύνει πρόσκληση προς την αγορά για την υποβολή προτάσεων σχετικά με τη νέα δομή της ενεργειακής αγοράς, με στόχο τη σταθεροποίηση των τιμών και τη μείωση της εξάρτησης από το φυσικό αέριο.
Η πρόταση Κάπρου και τα συμβόλαια CfD
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η πρόταση του καθηγητή του Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Παντελής Κάπρος, για ένα σύστημα που θα βασίζεται στις ΑΠΕ και την αποθήκευση ενέργειας, με κύριο εργαλείο τα συμβόλαια διαφορικής προσαύξησης (CfD).
Τα συγκεκριμένα συμβόλαια ορίζουν μια σταθερή τιμή αποζημίωσης για τους παραγωγούς. Όταν η τιμή της χονδρικής αγοράς υπερβαίνει το συμφωνημένο επίπεδο, οι παραγωγοί επιστρέφουν τη διαφορά, ενώ όταν υπολείπεται, αποζημιώνονται για τη διαφορά. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η σταθερότητα στην αγορά και η προστασία τόσο των επενδυτών όσο και των καταναλωτών.
Αν και τα CfD έχουν ήδη εφαρμοστεί σε δημοπρασίες για αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα, η νέα πρόταση προβλέπει τη διεύρυνσή τους ώστε να αποτελέσουν τον βασικό πυλώνα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ρόλος για τα διμερή συμβόλαια (PPA)
Κρίσιμο στοιχείο της πρότασης αποτελεί και η ενίσχυση των διμερών συμβολαίων (PPA), τα οποία συνάπτονται απευθείας μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών. Στο νέο μοντέλο, τα συμβόλαια αυτά θα μπορούσαν να υποστηριχθούν από κρατικές εγγυήσεις, ενισχύοντας την ασφάλεια και την ελκυστικότητά τους.
Παρά το γεγονός ότι εργαλεία όπως τα CfD και τα PPA υπάρχουν ήδη στην ελληνική αγορά, η αξιοποίησή τους παραμένει περιορισμένη, γεγονός που περιορίζει και τη δυνατότητα παροχής φθηνότερης ενέργειας.
Οι αδυναμίες της αγοράς και οι επισημάνσεις των φορέων
Την ανάγκη για βαθύτερες μεταρρυθμίσεις ανέδειξαν και οι εκπρόσωποι της αγοράς. Ο γενικός διευθυντής του συνδέσμου ΕΣΠΕΝ, Μίλτος Ασλάνογλου, στάθηκε στην απουσία οργανωμένης δευτερογενούς αγοράς για τη μεταπώληση ενεργειακών συμβολαίων.
Όπως σημείωσε, οι εταιρείες προμήθειας δεν διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία για να διαχειριστούν μακροπρόθεσμους κινδύνους και διακυμάνσεις τιμών, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να προσφέρουν ανταγωνιστικά τιμολόγια στους καταναλωτές.
Ειδική πρόβλεψη για τη βιομηχανία
Στο πλαίσιο της πρότασης, περιλαμβάνεται και η δημιουργία ενός ξεχωριστού τμήματος αγοράς για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, με στόχο την παροχή κρατικών ενισχύσεων και τη διασφάλιση της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς τους.
Από την πλευρά της βιομηχανίας, ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ, Αντώνης Κοντολέων, τόνισε ότι οι παρεμβάσεις δεν πρέπει να περιοριστούν στην προημερήσια αγορά, αλλά να επεκταθούν και στην αγορά εξισορρόπησης, η οποία επιβαρύνει σημαντικά το τελικό κόστος.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, ακόμη και όταν η τιμή στην προημερήσια αγορά μηδενίζεται, το πραγματικό κόστος για τους καταναλωτές μπορεί να φτάνει περίπου τα 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα, λόγω των χρεώσεων εξισορρόπησης.
Η ανάγκη για ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα
Από την πλευρά των ΑΠΕ, ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ, Παναγιώτης Λαδακάκος, επισήμανε ότι εκτός από τον σχεδιασμό της αγοράς, απαιτείται και καλύτερος ενεργειακός σχεδιασμός σε επίπεδο υποδομών.
Συγκεκριμένα, υπογράμμισε την ανάγκη να περιοριστεί η «μονοκαλλιέργεια» των φωτοβολταϊκών και να ενισχυθούν τα αιολικά έργα και οι υποδομές αποθήκευσης, ώστε να επιτευχθεί ένα πιο ισορροπημένο και αποδοτικό ενεργειακό σύστημα.
Θετική υποδοχή με επιφυλάξεις
Η πρόταση για τη νέα αρχιτεκτονική της αγοράς ενέργειας έγινε κατ’ αρχήν θετικά δεκτή τόσο από τον κλάδο των ΑΠΕ όσο και από τη βιομηχανία. Ωστόσο, κοινή συνισταμένη των παρεμβάσεων ήταν ότι απαιτείται ένα συνολικό σχέδιο, που θα συνδυάζει θεσμικές αλλαγές, ενίσχυση των εργαλείων της αγοράς και επενδύσεις σε υποδομές, προκειμένου να μεταφραστεί το χαμηλό κόστος των ΑΠΕ σε πραγματικό όφελος για τους καταναλωτές.
