Φαίδρα Βόκαλη: Η μαρτυρία της μετά την κράτηση στο Ισραήλ – «Δεν ξέραμε πού πηγαίνουμε ούτε τι θα μας συμβεί»

Η Φαίδρα Βόκαλη, μέλος της ελληνικής αποστολής του Global Sumud Flotilla, γνωστή κινηματογραφίστρια με καταγωγή από την Κάτω Αχαΐα, περιγράφει μιλώντας στο pelop.gr τη στιγμή που η πολιτική απόφαση να σταθεί κανείς στο πλευρό της Γάζας έγινε βίαιη σωματική εμπειρία.

Μιλά για την αναχαίτιση, την κράτηση, την απώλεια ελέγχου και τη μεταχείριση που καταγγέλλει ότι υπέστησαν οι συμμετέχοντες, επιμένοντας πως «η απανθρωποποίηση ήταν ο κοινός παρονομαστής».

Με λόγο αιχμηρό, ασκεί σκληρή κριτική στη στάση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απορρίπτει την ουδετερότητα απέναντι στη Γάζα και εξηγεί γιατί, μετά από αυτή την εμπειρία, «η κανονικότητα βρωμάει αίμα και απανθρωπιά».

Τι σημαίνει να αποφασίζει κάποιος ότι δεν αρκεί πλέον να παρακολουθεί όσα συμβαίνουν στη Γάζα από απόσταση, από τις οθόνες του, αλλά πρέπει να πάρει θέση με φυσική παρουσία;

Νομίζω ότι το σώμα είναι το τελευταίο και το πιο σημαντικό όριο που μπορούμε να βάλουμε σε αυτόν τον αγώνα. Το βλέπουμε και σε αγώνες άλλων συντρόφων που προχωρούν, για παράδειγμα, σε απεργίες πείνας, όπου το σώμα γίνεται πεδίο μάχης.

Στη δική μας περίπτωση, χρειαζόταν μια παραδοχή ότι θα υπάρξει μεγάλη σωματική ταλαιπωρία και ένα συνακόλουθο ρίσκο.

Αν και η αλήθεια είναι ότι δεν νομίζω πως περίμενε κάποιο άτομο από εμάς τόσο βίαιη μεταχείριση. Μετά ήρθε η συνειδητοποίηση ότι η ελευθερία δεν έρχεται δωρεάν. Έχει κόστος.

Διαβάστε επίσης: Η Φαίδρα Βόκαλη από την Κ. Αχαΐα αποκάλυψε όσα έζησε στο Ισραήλ ως κρατουμένη

Και πλέον δεν μιλάμε για κάτι θεωρητικό. Μιλάμε για μια κατάσταση που έχει θύματα και μπορεί να αφορά οποιονδήποτε.

Ακριβώς. Δεν υπήρχε καμία διάκριση ούτε σε σχέση με διαβατήρια, ούτε με χρώμα δέρματος, ούτε με φύλο. Όποιο άτομο στεκόταν υπέρ της Παλαιστίνης ήταν σε κίνδυνο.

Ποια ήταν η στιγμή που η αποστολή έπαψε να είναι πολιτική απόφαση και έγινε σωματική εμπειρία;

Από τη στιγμή που έγινε η αναχαίτιση. Όταν ανέβηκαν πάνω στο σκάφος μας, εκεί άρχισαν τα όπλα να ορίζουν τα σώματά μας: το πώς να σταθούμε και, στη συνέχεια, η βαναυσότητα με την οποία μας μεταχειρίστηκαν. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα, η εμπειρία έγινε σωματική.

Τι θυμάστε περισσότερο από τη στιγμή της αναχαίτισης, όχι ως πληροφορία, αλλά ως αίσθηση; Οι εικόνες που έφτασαν σε εμάς έδειχναν μια προσπάθεια εξευτελισμού.

Ναι. Νομίζω ότι η απανθρωποποίηση ήταν το κόνσεπτ όλων αυτών των συμπεριφορών και όλης της επιχείρησης. Πέρα από τη βία ως βία, τη σωματική κακομεταχείριση, τη λεκτική προσβολή, τον εξευτελισμό, ο κοινός παρονομαστής ήταν η απανθρωποποίηση.

Να νιώθεις ότι δεν έχεις αυτοκυριαρχία. Και μετά, η αίσθηση της αβεβαιότητας. Ότι δεν ξέρεις ούτε πού βρίσκεσαι, ούτε πού πηγαίνεις, ούτε τι θα σου συμβεί. Ήταν πολύ αποσανατολιστικό.

Περιμένατε ότι θα υπάρξει μια μορφή αναχαίτισης, ίσως και καταστολής. Ήταν όμως αυτό που ζήσατε έξω από ό,τι περιμένατε;

Δεν φανταζόμασταν ποτέ ότι θα μας στοιβάξουν μέσα σε κοντέινερ, να κοιμόμαστε στο βρώμικο πάτωμα, χωρίς πρόσβαση σε νερό και φαγητό, και μετά να υποβάλλουν σε ομαδικά βασανιστήρια ανθρώπους τους οποίους είχαν δείρει πριν.

Νομίζω ότι αν συνέβαιναν λίγα από όλα αυτά, ίσως να ήταν μέσα στο πλαίσιο του αναμενόμενου. Απλώς έγιναν όλα μαζί. Και αυτή είναι η καρδιά του ζητήματος: πήραμε μια πολύ μικρή γεύση από το τι σημαίνει Ισραήλ και από το τι υφίσταται ο παλαιστινιακός λαός εδώ και δεκαετίες.

Σας θύμωσε περισσότερο αυτό που ζήσατε εσείς ή το γεγονός ότι για τους ανθρώπους στη Γάζα αυτό δεν είναι εξαίρεση, αλλά καθημερινότητα;

Φυσικά το δεύτερο. Δημιουργείται ακόμη και ενοχή από το γεγονός ότι εμείς για τέσσερις μέρες βιώσαμε μια κατάσταση τέτοιας απανθρωποποίησης, γνωρίζοντας όμως ότι θα επιστρέψουμε στα σπίτια μας, χωρίς να χάσουμε κάποιον δικό μας άνθρωπο.

Όσο σοβαροί κι αν ήταν οι τραυματισμοί ή οι ξυλοδαρμοί, πιστεύω ότι θα αποκατασταθεί η υγεία όλων των συντρόφων της ελληνικής αποστολής, τουλάχιστον. Αυτό είναι πάρα πολύ διαφορετικό από τους ανθρώπους που καθημερινά δολοφονούνται, που χάνουν τους συγγενείς τους, που βιώνουν πράγματα τα οποία δεν θέλει να διανοηθεί ο ανθρώπινος νους. Αλλά, δυστυχώς, οφείλουμε να τα λέμε.

Πότε νιώσατε πιο έντονα την απώλεια του ελέγχου;

Από τη στιγμή που μας μετέφεραν σε αυτή την πλωτή φυλακή. Από την πρώτη στιγμή που πατήσαμε το πόδι μας εκεί, ήταν εμφανές ότι είχαν πολύ άγριες διαθέσεις.

Άρχισαν κατευθείαν να μας πετάνε, να μας χτυπούν, να μας ρίχνουν στο πάτωμα, να ελέγχουν τα μέλη του σώματός μας με τρόπο ώστε να μας προκαλούν πόνο. Από την εκπαίδευση που είχαμε λάβει,   δεν είχαμε κάποια τέτοια ενημέρωση ή εμπειρία.

Υπάρχει κάτι από εκείνες τις ώρες που ακόμη δυσκολεύεστε να βάλετε σε λέξεις;

Ναι, σίγουρα. Και δεν νομίζω ότι έχει κάτσει ακόμη μέσα μας η εμπειρία. Νομίζω ότι είμαστε όλοι ακόμη λίγο σε λειτουργία επιβίωσης.

Δύο πράγματα μου έχουν μείνει. Το ένα είναι η αναμονή. Αυτή η σχετικοποίηση του χρόνου όταν πονάς και όταν δεν ξέρεις τι θα συμβεί. Και το άλλο είναι η αλληλεγγύη στα βλέμματα, στα αγγίγματα, σε ένα κλεφτό χαμόγελο που σου δίνει τη δύναμη να συνεχίσεις.

Υπήρχε ανθρωπιά ακόμη και μέσα σε αυτές τις στιγμές;

Αλλιώς δεν θα τη βγάζαμε. Το γεγονός ότι ήμασταν μαζί και αποφασισμένοι να επιβιώσουμε ήταν καθοριστικό. Υπήρξαν σύντροφοι που νοσηλεύτηκαν μετά στο νοσοκομείο με σπασμένα πλευρά, σπασμένους σπονδύλους, σπασμένες μύτες.

Η αποστολή δεν έφτασε στη Γάζα. Παρ’ όλα αυτά, τι πιστεύετε ότι κατάφερε να σπάσει;

Θα ήθελα να πιστεύω ότι ενδεχομένως ευαισθητοποιήθηκαν κάποιοι άνθρωποι, οι οποίοι ίσως είχαν ανάγκη να δουν κάποιον κοντινό τους, κάποιον που ξέρουν ή κάποιον συντοπίτη τους να το παθαίνει αυτό, για να συνειδητοποιήσουν τι μπορεί να σημαίνει και για τον ίδιο τον παλαιστινιακό λαό.

Αφετέρου, είδαμε διάφορες κινήσεις σε διπλωματικό επίπεδο. Δεν ξέρω τι αποτέλεσμα και τι διάρκεια θα έχουν, αλλά υπήρξε ορατότητα σε πράγματα για τα οποία πριν κάποιοι έλεγαν ότι μπορεί να είναι υπερβολές. Ίσως έγινε πιο εύκολο να πειστούν κάποιοι πιο δύσπιστοι.

Στην Ιταλία είδαμε μεγάλες κινητοποιήσεις. Βέβαια, στην Ιταλία υπάρχει ένα πολύ δυνατό εργατικό κίνημα. Είδαμε, ειδικά και στην προηγούμενη Flotilla, τεράστιες απεργίες, στάσεις εργασίας στα λιμάνια, παρεμπόδιση φορτίων. Θεωρώ ότι ο κινηματικός κόσμος στην Ιταλία άσκησε πολύ μεγάλη πίεση.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να πούμε ότι η φλωτίλα και οι άνθρωποι της αποστολής δεν μπορούν να υπάρξουν χωρίς τους ανθρώπους στη στεριά. Χωρίς όσους οργανώνουν, συντονίζουν, κάνουν φασαρία, βγαίνουν στον δρόμο, οργανώνουν δράσεις και πιέζουν για την ασφαλή επιστροφή των συμμετεχόντων.

Επιστρέφοντας εδώ, τι είναι πιο δύσκολο; Να μιλήσει κανείς για αυτά που έζησε ή να βλέπει τον δημόσιο λόγο να επιστρέφει γρήγορα στη λεγόμενη κανονικότητα;

Μακάρι να μην επιστρέψουμε στην κανονικότητα ποτέ. Αυτή η κανονικότητα βρωμάει αίμα και απανθρωπιά.
Τα άτομα που συμμετείχαμε σίγουρα δεν υπάρχει περίπτωση να γυρίσουμε σε καμία κανονικότητα. Και ελπίζω να φροντίσουμε να ενεργοποιηθούν όσο περισσότεροι άνθρωποι γίνεται, για να μπει ένας τερματισμός σε αυτή τη φρικτή γενοκτονία.

Φοβάστε ότι στην Ελλάδα αυτή η ιστορία θα ξεχαστεί γρήγορα; Τι θα σήμαινε πρακτικά να μη ξεχαστεί;

Επειδή δραστηριοποιούμαι στον χώρο του πολιτισμού, βλέπω ότι οι συνάδελφοι και ο χώρος ευαισθητοποιήθηκαν. Σοκαρίστηκαν άνθρωποι όταν είδαν ότι ένας δικός τους υπέστη τέτοια βία.

Για παράδειγμα, σε φεστιβάλ που πρόκειται να γίνει στην Αθήνα και είχε χορηγούς, υποστηρικτές ή ομιλητές που είτε χρηματοδοτούνταν είτε είχαν έδρα στο Ισραήλ, υπήρξαν αποχωρήσεις. Καλλιτέχνες και μουσικοί αποχώρησαν.

Νομίζω ότι πρέπει να συνεχίσουμε σε αυτό το μήκος κύματος. Να αρχίσουμε να καταδεικνύουμε τη συνενοχή όπου τη βλέπουμε και να αρνούμαστε να συμμετάσχουμε.

Αυτό μπορεί να ξεκινά από το πιο απλό: να μποϊκοτάρεις προϊόντα στο σούπερ μάρκετ, να προσέχεις τι αγοράζεις, να μην ενισχύεις την οικονομία του Ισραήλ. Αντίστοιχα και στην τέχνη: να μη στηρίζουμε εκδηλώσεις, παραστάσεις, μουσικές, καλλιτέχνες που είτε χρηματοδοτούνται είτε προβάλλουν τη δουλειά τους στο Ισραήλ είτε κανονικοποιούν τη γενοκτονία.

Το BDS είναι ένα κίνημα που και στη Νότια Αφρική συνέβαλε στο τέλος του απαρτχάιντ. Είναι ένα εργαλείο που μπορεί να αξιοποιήσει κάθε άνθρωπος, ακόμη και από το σπίτι του, ακόμη και από τον καναπέ του, για να κάνει μια πολύ σοβαρή δουλειά.

Ακούμε συχνά τη λέξη “ουδετερότητα”. Μετά από όλη αυτή την εμπειρία, έχει νόημα αυτή η λέξη; Τι σημαίνει για εσάς;

Δεν θυμάμαι ποιος το έχει πει, αλλά υπάρχει αυτό το ρητό που λέει ότι ουδετερότητα σε μια δύσκολη κατάσταση σημαίνει ότι παίρνω την πλευρά του καταπιεστή.

Το να μη μιλάμε όταν συμβαίνει μια γενοκτονία δεν είναι ουδετερότητα. Είναι ότι συντασσόμαστε με αυτούς που τη διαπράττουν.

Πώς κρίνετε τη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και ειδικά της Ελλάδας, απέναντι σε αυτό που συμβαίνει στη Γάζα και απέναντι σε αποστολές όπως η Global Sumud Flotilla; Μιλάμε για πολιτική αδυναμία, διπλωματική αμηχανία ή συνειδητή επιλογή;

Νομίζω ότι είναι ξεκάθαρα συνειδητή επιλογή. Η Ελλάδα, μέσα από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, έχει επιλέξει να συμμαχίσει με το κράτος-δολοφόνο του Ισραήλ. Εάν δεν είχαν επιτρέψει την αναχαίτιση έξω από την Κρήτη, στην ελληνική ζώνη έρευνας και διάσωσης, δεν θα είχαν συμβεί όλα αυτά. Τι δουλειά έχει το Ισραήλ τόσες εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τα χωρικά του ύδατα;

Δεν μπορεί κανείς να δεχθεί ότι δεν το ήξεραν αυτό οι ελληνικές αρχές. Και αν δεν το ήξεραν, ποιος μας λέει ότι δεν αλωνίζουν με τον ίδιο τρόπο και οι Τούρκοι; Αυτό το επιχείρημα έχει πάρα πολλές προεκτάσεις.

Υπογράφουμε οπλικές συμφωνίες με το Ισραήλ. Υποστηρίζουμε πολιτιστικές συνεργασίες. Υποστηρίζουμε συνδέσμους φιλίας. Ο Άδωνις Γεωργιάδης, αν δεν κάνω λάθος, πριν λίγες μέρες δήλωσε να λένε και ευχαριστώ που δεν τους σκότωσαν. Δεν το έχω ψάξει, αλλά το είδα να περνάει μπροστά μου.

Και για να κλείσω, αυτό που επιφύλαξε η ελληνική κυβέρνηση σε εμάς, ως μέλη της αποστολής, ήταν χαρακτηριστικό. Όταν φτάσαμε στην Κωνσταντινούπολη, ενώ δεν είχαν ακόμη προσγειωθεί όλα τα αεροπλάνα, δεν ξέραμε αν είναι όλοι οι σύντροφοί μας καλά, αν έχουν φτάσει όλοι, αν αγνοείται κάποιος, μας είπαν ότι, αν θέλουμε, υπάρχει ένα λεωφορείο που μπορεί να μας πάρει από την Κωνσταντινούπολη στη Θεσσαλονίκη και μετά βλέπουμε. Όταν τους είπαμε ότι υπάρχουν τραυματίες, άνθρωποι με σπασμένα κόκαλα, και πώς θα μπουν δέκα ώρες σε λεωφορείο, η απάντηση ήταν: αυτό είναι, αν σας αρέσει.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News