Φως οντολογικό της δόξας του Χριστού

Ο ρόλος του ζωγραφικού τρόπου στην εικόνα, τη λατρευτική αυτή σημαίνουσα, αναδεικνύει την εσχατολογική προσδοκία της ορθόδοξης προσωπικής θεώρησης του «Προσώπου» της πλήρους ενότητας του κόσμου προς τα επί μέρους αυτού.

Εικόνες με τα λόγια και τους ύμνους, εικόνες με τις κινήσεις και τα δοξολογικά άμφια και σκεύη, ως ενοποιός πνοή που διατρέχει τη βιωματική στάση των ορθοδόξων αγίων προς την «κτίση» και τα «κτιστά».

Η ζωογόνος αυτή εικαστική γραφή, άρρηκτα δεμένη με τη ζωή, αντικατοπτρίζει την ευχαριστηριακή εμπειρία της κοινωνίας των «Προσώπων εν Χριστώ».

Η εικονογραφική τέχνη, ως μοναδικό και ανεπανάληπτο εκκλησιαστικό γεγονός, συνιστά τη διαλεκτική μεταξύ δύο αρχετυπικών στοιχείων: την προσωπογραφία, το φωτιζόμενο ον με το υπερφυσικό φως της εικόνας, κατά την ιστόρηση αυτής από τον αγιογράφο.

Η άλλη συνιστώσα της εικονογραφίας σηματοδοτεί τη συνύφανση και ανάδειξη των ιστορικών στοιχείων από τον βίο του εικονιζόμενου «αγίου» της εκάστοτε προσωπογραφικής δημιουργίας του αγιογράφου της εικόνας.

Η δομική «ζωγραφική» της μορφής της εικόνας, από τον αγιογράφο, εν «είδει πλαστουργού» επιτελείται σ’ ένα υπαρξιακό χρόνο της επί της ενδοϊστορικής ζωής.

Τούτο επιτυγχάνεται από τον «αγιογράφο», τον δημιουργό «αγίου» Προσώπου, ως ανάγλυφο… Και έχει «πρόσωπο» γιατί συμμετέχει στο φως… εικονίζει και μορφοποιεί… «ουδέν της υλικής ακοσμίας ή της ανθρωπίνης περιεργείας», αλλά το «ζωγραφικό έργον είναι κατάλληλο και αρμόζον στην ιερότητα και αγιότητα της Μορφής του… ιεροπρεπώς και ιεροτύπως».

Ο άγιος Θεόδωρος Στουδίτης ο μεγάλος θεολόγος του Θ΄ αι. που θεολόγησε την εικόνα παρέχει έναν εκπληκτικά σαφή ορισμό του τι η εικόνα του Χριστού. Σύμφωνα με αυτόν «Η δε του ενσωμάτου είδους, ήτοι μορφής φέρουσα τα ιδιώματα και όσα άλλα των έξω γνώριμα μόνη τεχνητή εικών Χριστού και έστι και λέγεται».

Στον παραπάνω ορισμό του έργου της εικονογραφικής τέχνης δηλώνεται, η ενάργεια στη Βυζαντινή τέχνη, το εξέχον ιερόν «εκτύπωμα» των εικονιζομένων ορθοδόξων αγίων μορφών από τον βυζαντινόν ζωγράφον… Ο βυζαντινός ζωγράφος δεν σκιάζει, αλλά πλάθει με το φως…

Το φως του Προσώπου δεν ανακαλεί μια κάποια εξωτερική πηγή, αλλά είναι η εσωτερική προϋπόθεση του όντος είναι, κατ’ εξοχήν φωτομορφοποιητική.

Η ορθόδοξη τεχνητή εικόνα του Χριστού δεν είναι απλώς η καταγραφή των εξωτερικών χαρακτηριστικών Του.

Είναι η μορφή Του, όπως παρουσιάζεται από την Εκκλησία, με το ζωγραφικό τρόπο, αλλά αρμόζοντα στη μορφή του Θεανθρώπου, τρόπο κατάλληλο για την εκφορά της εικόνας του ιερού μοναδικού Προσώπου!

Ο Χριστός εικονίζεται με τη μορφή της θεϊκής υποστάσεώς του… όπως διακηρύσσεται από την Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο και όλους τους Πατέρες της περιόδου αυτής ότι «… αγία του Θεού Εκκλησία, ως παρέλαβε παρά των αγίων αποστόλων και Πατέρων, αυτό το είδος το οραθέν τοις ανθρώποις αναζωγραφεί».