Η ακτινογραφία όσων ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης: Τα μέτρα δίνουν ανάσες, αλλά η καθημερινότητα ζητά περισσότερα

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη επιλέγει να απαντήσει στην παρατεταμένη πίεση που δέχονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις με ένα πακέτο παρεμβάσεων που κινείται σε τέσσερις βασικούς άξονες: ρύθμιση χρεών, προστασία δανειοληπτών, μείωση του ενεργειακού κόστους και προσπάθεια δημιουργίας μεγαλύτερου δημοσιονομικού χώρου για την αντιμετώπιση της κρίσης.

Η αύξηση των 72 στις 120 δόσεις για παλαιές οφειλές προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, το νέο πλαίσιο για τους servicers, η επιδότηση του diesel και η προαναγγελία παρέμβασης στο πετρέλαιο θέρμανσης αποτελούν μέτρα που μπορούν να δώσουν συγκεκριμένη οικονομική ανάσα.

Το ερώτημα, όμως, είναι μεγαλύτερο: αντιμετωπίζουν το πραγματικό πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας ή κυρίως περιορίζουν προσωρινά τις συνέπειες μιας πολύχρονης κρίσης του κόστους ζωής;

Η απάντηση βρίσκεται περισσότερο στη σύγκριση των μέτρων με τα πραγματικά δεδομένα των νοικοκυριών παρά στις ίδιες τις εξαγγελίες.

Διαβάστε επίσης: Ανακοινώσεις Μητσοτάκη στο υπουργικό συμβούλιο: 15 λεπτά επιδότηση στο diesel και έως 120 δόσεις για οφειλές

Η ακρίβεια δεν έχει τελειώσει

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 3,8% τον Αύγουστο του 2026, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Την ίδια στιγμή, η ανεργία τον Ιούλιο διαμορφώθηκε στο 7,9%, ενώ το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του έτους.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν μια οικονομία που συνεχίζει να αναπτύσσεται, αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών μεταφέρεται με την ίδια ταχύτητα στην καθημερινότητα όλων των νοικοκυριών.

Άλλωστε, το πρόβλημα της ακρίβειας δεν είναι μόνο ο σημερινός ρυθμός αύξησης των τιμών. Είναι και το επίπεδο στο οποίο έχουν ήδη φτάσει οι τιμές μετά από μια πολυετή περίοδο ανατιμήσεων.

Για μια οικογένεια που έχει δει το ενοίκιο, το σούπερ μάρκετ, την ενέργεια και τις μετακινήσεις να απορροφούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός της, το γεγονός ότι οι τιμές αυξάνονται πλέον με χαμηλότερο ρυθμό δεν σημαίνει ότι επέστρεψαν στα επίπεδα του παρελθόντος.

Και αυτό είναι το βασικό σημείο της σημερινής συζήτησης.

Οι 120 δόσεις δίνουν χρόνο, όχι διαγραφή χρέους

Η επέκταση της ρύθμισης από τις 72 στις 120 δόσεις είναι ένα μέτρο που μπορεί να έχει άμεσο αποτέλεσμα για όσους έχουν παλαιές οφειλές.

Η λογική είναι απλή: όσο περισσότερες οι δόσεις, τόσο χαμηλότερη η μηνιαία επιβάρυνση. Για έναν εργαζόμενο, έναν συνταξιούχο ή μια μικρή επιχείρηση που βρίσκεται ήδη στα όρια της ρευστότητάς της, η διαφορά μιας δόσης των 200 ευρώ από μια δόση των 120 ή 130 ευρώ μπορεί να είναι καθοριστική.

Υπάρχει όμως μια ουσιαστική διάκριση: η ρύθμιση δεν μειώνει το χρέος. Το απλώνει στον χρόνο.

Αυτό σημαίνει ότι το μέτρο είναι κυρίως εργαλείο διαχείρισης ρευστότητας.

Το πραγματικό ζητούμενο είναι εάν ένας οφειλέτης μπορεί να παραμείνει συνεπής όχι μόνο τον πρώτο χρόνο της ρύθμισης, αλλά για όλη τη διάρκειά της.

Επομένως, οι 120 δόσεις μπορούν να αποτελέσουν μια δεύτερη ευκαιρία για πολλούς, αλλά δεν αρκούν από μόνες τους για την αντιμετώπιση της υπερχρέωσης.

Χρειάζεται ένα σύστημα στο οποίο η δόση να αντανακλά περισσότερο την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθεί μια νέα γενιά ρυθμίσεων που θα λειτουργήσουν όσο υπάρχει επαρκές εισόδημα, αλλά θα καταρρεύσουν όταν προκύψει μια νέα οικονομική δυσκολία.

Οι servicers και η άλλη πλευρά του προβλήματος

Το δεύτερο μεγάλο μέτρο αφορά τους servicers.

Εδώ το ζήτημα είναι διαφορετικό. Δεν αφορά απλώς την τακτοποίηση μιας οφειλής προς το Δημόσιο, αλλά τη σχέση του δανειολήπτη με τον διαχειριστή του δανείου του.

Οι εταιρείες διαχείρισης έχουν αναλάβει τεράστιο όγκο δανείων. Γι’ αυτό και οποιαδήποτε αλλαγή στους κανόνες λειτουργίας τους μπορεί να επηρεάσει μεγάλο αριθμό νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Η κατεύθυνση που ανακοινώθηκε είναι αυστηρότερη: κανόνες στις διαπραγματεύσεις, προθεσμίες απάντησης, τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης, περιορισμός της προκαταβολής και κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης συμφωνίας.

Το σημαντικότερο στοιχείο, ωστόσο, θα είναι η εφαρμογή.

Για τον πολίτη που κινδυνεύει να χάσει το σπίτι ή την επιχείρησή του, μικρή σημασία έχει αν το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει αυστηρές διαδικασίες εάν στην πράξη η πρόσβαση σε μια βιώσιμη ρύθμιση παραμένει δύσκολη.

Εδώ επομένως απαιτείται ταχύτητα, διαφάνεια και ουσιαστική αξιολόγηση της δυνατότητας αποπληρωμής.

Η πολιτεία θα πρέπει να μπορεί να γνωρίζει όχι μόνο πόσες ρυθμίσεις γίνονται, αλλά πόσες από αυτές τηρούνται σε βάθος χρόνου και πόσες οδηγούν τελικά σε καταγγελία ή πλειστηριασμό.

Το diesel: χρήσιμη αλλά προσωρινή παρέμβαση

Η αύξηση της επιδότησης του diesel στα 15 λεπτά το λίτρο για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου απαντά σε ένα άμεσο πρόβλημα.

Το κόστος των καυσίμων επηρεάζει όχι μόνο τον οδηγό που πηγαίνει στη δουλειά του. Περνάει σε ολόκληρη την οικονομία, καθώς αυξάνει το κόστος μεταφοράς προϊόντων, υπηρεσιών και εμπορευμάτων.

Για έναν επαγγελματία οδηγό, έναν αγρότη ή μια επιχείρηση με σημαντική κατανάλωση πετρελαίου, η μείωση στην αντλία έχει μεγαλύτερη σημασία από ό,τι για ένα νοικοκυριό που καταναλώνει λίγα λίτρα τον μήνα.

Όμως το πρόβλημα είναι η διάρκεια.

Μια επιδότηση 15 ημερών μπορεί να περιορίσει μια πρόσκαιρη έξαρση, δεν μπορεί να αποτελέσει μακροπρόθεσμη ενεργειακή πολιτική.

Το ίδιο ισχύει και για το πετρέλαιο θέρμανσης.

Ο στόχος για τιμή κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, σε συνδυασμό με αυξημένη και περισσότερο στοχευμένη ενίσχυση, μπορεί να αποδειχθεί σημαντικός για τα νοικοκυριά που δυσκολεύονται περισσότερο.

Το τελικό αποτέλεσμα, όμως, θα εξαρτηθεί από την τιμή του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές και από το ύψος της επιδότησης.

Το κρίσιμο ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο πόσο θα κοστίζει το πετρέλαιο στις 15 Οκτωβρίου, αλλά πόσο θα κοστίζει τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο.

Το μεγάλο ελληνικό πρόβλημα είναι η στέγαση

Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο κενό του συγκεκριμένου πακέτου.

Η στεγαστική δαπάνη έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους παράγοντες πίεσης για τα ελληνικά νοικοκυριά.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 26,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα το 2025 ζούσε σε νοικοκυριά όπου το κόστος στέγασης ξεπερνούσε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 7,7%.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η Ελλάδα εμφάνιζε το 2024 το υψηλότερο ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος που κατευθυνόταν στη στέγαση μεταξύ των χωρών της ΕΕ, με περίπου 36%.

Αυτό σημαίνει ότι για ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας το πρόβλημα δεν είναι μόνο εάν θα πληρώσει 15 λεπτά λιγότερα στο diesel.

Είναι εάν μετά το ενοίκιο ή τη δόση του στεγαστικού θα υπάρχουν αρκετά χρήματα για τρόφιμα, ρεύμα, μετακινήσεις και λοιπές ανάγκες.

Και αυτό δεν αντιμετωπίζεται με τις 120 δόσεις.

Χρειάζεται διαφορετική και μακροπρόθεσμη στεγαστική πολιτική: αύξηση της προσφοράς κατοικίας, αξιοποίηση κλειστών ακινήτων, κίνητρα για μακροχρόνια μίσθωση και εργαλεία που θα περιορίζουν την απόσταση μεταξύ εισοδημάτων και ενοικίων.

Το σούπερ μάρκετ παραμένει ο καθημερινός λογαριασμός

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι τα τρόφιμα.

Η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 δείχνει ότι η μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών αυξήθηκε στα 1.820 ευρώ, ενώ τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα διαθέτουν πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του προϋπολογισμού τους στις βασικές ανάγκες.

Αυτό είναι κρίσιμο.

Όταν ένα νοικοκυριό υψηλού εισοδήματος αντιμετωπίζει αύξηση 50 ευρώ στο μηνιαίο κόστος του, μπορεί να περιορίσει μια δευτερεύουσα δαπάνη.

Όταν ένα νοικοκυριό χαμηλού εισοδήματος αντιμετωπίζει την ίδια αύξηση, συχνά πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε τρόφιμα, λογαριασμό, φάρμακα ή κάποια άλλη βασική ανάγκη.

Γι’ αυτό η αντιμετώπιση της ακρίβειας χρειάζεται ισχυρότερη κοινωνική στόχευση.

Δεν έχουν όλοι οι πολίτες την ίδια έκθεση στις ανατιμήσεις και, κυρίως, δεν έχουν όλοι την ίδια δυνατότητα να τις απορροφήσουν.

Το διαθέσιμο εισόδημα είναι το πραγματικό τεστ

Η οικονομία μπορεί να αναπτύσσεται και ταυτόχρονα ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας να αισθάνεται ότι δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες του.

Αυτό δεν είναι παράδοξο.

Η ανάπτυξη, η αύξηση της απασχόλησης και η βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών είναι προϋποθέσεις για μια ισχυρότερη οικονομία. Δεν αποτελούν όμως από μόνες τους εγγύηση ότι κάθε οικογένεια θα δει ανάλογη βελτίωση.

Το πραγματικό κοινωνικό μέγεθος είναι το διαθέσιμο εισόδημα μετά τις βασικές δαπάνες.

Εάν ένας μισθός αυξάνεται κατά 5%, αλλά το ενοίκιο, τα τρόφιμα, η ενέργεια και η μετακίνηση αυξάνονται περισσότερο, η αγοραστική δύναμη δεν βελτιώνεται ουσιαστικά.

Γι’ αυτό η επόμενη φάση της πολιτικής θα πρέπει να μετακινηθεί από την αντιμετώπιση μεμονωμένων ανατιμήσεων στην ενίσχυση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος.

Τι θα μπορούσε να προστεθεί

Ένα πιο ολοκληρωμένο πακέτο θα μπορούσε να στηριχθεί σε πέντε επιπλέον άξονες.

Πρώτον, στέγαση. Η αντιμετώπιση του κόστους κατοικίας πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος, καθώς πρόκειται για τη δαπάνη που απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος πολλών νοικοκυριών.

Δεύτερον, τρόφιμα και ανταγωνισμός. Η πολιτική δεν μπορεί να εξαντλείται σε επιδοτήσεις. Χρειάζεται διαρκής έλεγχος της αγοράς, ενίσχυση του ανταγωνισμού και αποτελεσματική αντιμετώπιση πρακτικών που διατηρούν υψηλές τιμές.

Τρίτον, μόνιμη αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος. Αυτό μπορεί να προκύψει από συνδυασμό μισθολογικών αυξήσεων, φορολογικών ελαφρύνσεων και στοχευμένων κοινωνικών παρεμβάσεων, με προτεραιότητα στα χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα.

Τέταρτον, ενεργειακό κόστος. Οι επιδοτήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως ανάχωμα σε περιόδους κρίσης, αλλά η μακροπρόθεσμη λύση βρίσκεται στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης και του κόστους παραγωγής και κατανάλωσης.

Πέμπτον, μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μια επιχείρηση που έχει χρέος μπορεί να ωφεληθεί από τις 120 δόσεις. Αν όμως ταυτόχρονα αντιμετωπίζει υψηλό ενοίκιο, ενέργεια, μισθολογικό κόστος και πρώτες ύλες, η ρύθμιση του παλαιού χρέους δεν λύνει το πρόβλημα της σημερινής λειτουργίας της.

Ανάσα ή αλλαγή πορείας;

Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν έχουν συγκεκριμένη χρησιμότητα.

Οι 120 δόσεις μπορούν να αποτρέψουν νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές και να δώσουν χρόνο σε πολίτες και επιχειρήσεις.

Οι αλλαγές στους servicers μπορούν, εφόσον εφαρμοστούν αποτελεσματικά, να ενισχύσουν τη θέση των δανειοληπτών.

Η επιδότηση στο diesel περιορίζει προσωρινά το κόστος μετακίνησης και μεταφοράς.

Η παρέμβαση στο πετρέλαιο θέρμανσης μπορεί να προστατεύσει τα ευάλωτα νοικοκυριά κατά τους δύσκολους χειμερινούς μήνες.

Όμως όλα αυτά είναι κυρίως μέτρα ανακούφισης.

Το μεγάλο ζητούμενο είναι εάν μπορούν να μετατραπούν σε μια ευρύτερη πολιτική που θα αλλάξει την καθημερινή οικονομική πραγματικότητα.

Γιατί η ελληνική οικογένεια δεν αντιμετωπίζει σήμερα ένα μόνο πρόβλημα. Αντιμετωπίζει το άθροισμα πολλών προβλημάτων: υψηλό κόστος κατοικίας, ακριβά τρόφιμα, ενέργεια, μετακινήσεις, φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, δάνεια και περιορισμένο διαθέσιμο εισόδημα.

Και όσο περισσότερες από αυτές τις δαπάνες συγκεντρώνονται στο ίδιο νοικοκυριό, τόσο μικρότερη είναι η αποτελεσματικότητα μιας μεμονωμένης επιδότησης.

Το πραγματικό τεστ των κυβερνητικών παρεμβάσεων, επομένως, δεν θα είναι το ύψος της επιδότησης στο diesel ούτε ο αριθμός των δόσεων.

Θα είναι κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο δύσκολο να μετρηθεί πολιτικά:

Πόσα χρήματα μένουν στο τέλος του μήνα στον εργαζόμενο, στον συνταξιούχο, στον ελεύθερο επαγγελματία και στη μικρή επιχείρηση, αφού πληρωθούν όλες οι βασικές υποχρεώσεις;

Εάν το διαθέσιμο εισόδημα αρχίσει να αυξάνεται ουσιαστικά και σταθερά, τότε οι έκτακτες παρεμβάσεις θα έχουν λειτουργήσει ως γέφυρα προς μια πιο ανθεκτική οικονομία.

Εάν όμως η κοινωνία συνεχίσει να χρειάζεται κάθε λίγους μήνες νέα επιδότηση για τα καύσιμα, νέα ρύθμιση χρεών και νέα μέτρα για να βγει ο μήνας, τότε το πρόβλημα θα παραμένει.

Οι 120 δόσεις, τα 15 λεπτά στο diesel και η επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης μπορούν να δώσουν ανάσα. Η πραγματική λύση, όμως, θα έρθει μόνο όταν η ανάπτυξη μεταφραστεί σε περισσότερο διαθέσιμο εισόδημα και όταν μειωθεί το σταθερό κόστος της καθημερινής ζωής.

Αυτό είναι το επόμενο και δυσκολότερο στοίχημα: όχι απλώς να προστατευθεί η κοινωνία από την επόμενη κρίση, αλλά να αποκτήσει επιτέλους μεγαλύτερο οικονομικό περιθώριο για να μπορεί να την αντιμετωπίσει.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News