Η Ευρώπη βράζει κι εμείς ακόμη βαφτίζουμε τον καύσωνα «καλοκαίρι»
Τρεις νεκροί στη Γαλλία, σχολεία που κλείνουν, πόλεις που ψάχνουν σκιά και θερμοκρασίες πάνω από τους 40 βαθμούς. Ο καύσωνας στην Ευρώπη δεν είναι πια μια δύσκολη παρένθεση του Ιουνίου, αλλά μια εικόνα από την καθημερινότητα που έρχεται όλο και πιο κοντά.
Κάποτε ο καύσωνας ήταν μια δύσκολη εβδομάδα του καλοκαιριού. Κλείναμε τα παντζούρια, βάζαμε ανεμιστήρα, λέγαμε «θα περάσει» και περιμέναμε το βράδυ να πέσει η θερμοκρασία. Σήμερα, η Ευρώπη μετρά νεκρούς στη Γαλλία, χιλιάδες σχολεία αλλάζουν πρόγραμμα ή κλείνουν, πόλεις δοκιμάζουν τις αντοχές τους και οι νύχτες σε πολλές περιοχές δεν προσφέρουν ούτε την ελάχιστη ανάσα. Ο καύσωνας έχει πάψει να είναι ένα έκτακτο δελτίο καιρού. Μοιάζει όλο και περισσότερο με τον νέο τρόπο ζωής που κανείς δεν θέλει να ονομάσει καθαρά.
Στη Γαλλία, τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από προβλήματα υγείας που συνδέονται με την ακραία ζέστη, ενώ σχεδόν 2.700 σχολεία επρόκειτο να κλείσουν ή να τροποποιήσουν τη λειτουργία τους. Στο Μπορντό, οι θερμοκρασίες προβλέπονταν πάνω από τους 42 βαθμούς Κελσίου, με δεκάδες περιοχές σε κόκκινη προειδοποίηση. Στην Ισπανία, η Χώρα των Βάσκων βρέθηκε επίσης σε κόκκινο επίπεδο, με το Σαν Σεμπαστιάν να αναμένεται να αγγίξει τους 40 βαθμούς, θερμοκρασία σχεδόν παράλογη για μια περιοχή που ιστορικά δεν ανήκει στις πιο θερμές γωνιές της χώρας.
Η κουβέντα γύρω από τον καύσωνα γίνεται συχνά με όρους αριθμών. Πόσους βαθμούς θα φτάσει. Πόσο θα κρατήσει. Πού θα χτυπήσει 40άρι. Όμως το πραγματικό θέμα αρχίζει μετά τον αριθμό. Στα σχολεία που δεν μπορούν να λειτουργήσουν με ασφάλεια. Στους ηλικιωμένους που μένουν μόνοι σε διαμερίσματα-φούρνους. Στους εργαζόμενους που πρέπει να βγουν στον δρόμο, στο εργοτάξιο, στη διανομή, στην αποθήκη. Στα νοσοκομεία που ξέρουν ότι η ζέστη φέρνει εισαγωγές πριν ακόμη φέρει ειδήσεις.
Και ύστερα είναι οι πόλεις. Αυτές που χτίστηκαν σαν να είχαν υπογράψει αιώνιο συμβόλαιο με ένα ήπιο κλίμα που δεν υπάρχει πια. Τσιμέντο, άσφαλτος, λίγα δέντρα, μικρά μπαλκόνια, διαμερίσματα χωρίς μόνωση, πλατείες που καίνε το μεσημέρι και στάσεις λεωφορείων χωρίς σκιά. Εκεί καταλαβαίνει κανείς ότι η κλιματική κρίση δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι το πεζοδρόμιο που δεν περπατιέται. Είναι το σπίτι που δεν δροσίζει. Είναι η νύχτα που δεν ξεκουράζει.
Ακόμη και η άγρια ζωή δείχνει πόσο βίαιη είναι αυτή η αλλαγή. Στο Βέλγιο, καταφύγιο άγριων ζώων δέχθηκε μέσα σε τρεις ημέρες 150 ζώα που υπέφεραν από τη ζέστη. Πουλιά που φωλιάζουν σε στέγες, όπως χελιδόνια, σπουργίτια και ψαρόνια, εγκαταλείπουν τις φωλιές τους επειδή η θερμοκρασία εκεί μπορεί να φτάσει τους 50 και τους 60 βαθμούς. Δεν χρειάζεται πιο καθαρή εικόνα από αυτή: μικρά πουλιά να πηδούν από τις φωλιές για να μη «ψηθούν» ζωντανά κάτω από τα κεραμίδια.
Αν αυτό δεν μας ταρακουνά, ίσως έχουμε μάθει να αντέχουμε λάθος πράγματα.
Τα στοιχεία δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για βολικές αυταπάτες. Η Ευρώπη καταγράφεται ως η ήπειρος με τη μεγαλύτερη απόκλιση από τα φυσιολογικά επίπεδα θερμοκρασίας αυτές τις ημέρες, με μέση υψηλή θερμοκρασία 4,1 βαθμούς πάνω από την ιστορική περίοδο αναφοράς 1961-1990, σύμφωνα με το Reuters Climate Monitor. Η έκθεση Copernicus/WMO για το κλίμα της Ευρώπης αναφέρει ότι το 2025 τουλάχιστον το 95% της ηπείρου είχε πάνω από τον μέσο όρο ετήσιες θερμοκρασίες, ενώ η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από άλλες περιοχές του πλανήτη.
Και το IPCC έχει καταγράψει ήδη ότι η συχνότητα και η ένταση των θερμών ακραίων φαινομένων, ανάμεσά τους και οι καύσωνες, έχουν αυξηθεί σε παγκόσμια κλίμακα από το 1950. Με απλά λόγια, αυτό που ζούμε δεν είναι μια σειρά από «περίεργες χρονιές». Είναι τάση. Και η τάση έχει ήδη μπει στα σπίτια μας, στις πόλεις μας, στα σχολεία μας, στους λογαριασμούς ρεύματος, στα νοσοκομεία, στα ωράρια εργασίας, στις διακοπές, στις μετακινήσεις, στον τρόπο που αναπνέουμε.
Στην Ελλάδα έχουμε μια ιδιαίτερη σχέση με τη ζέστη. Την έχουμε σχεδόν εξιδανικεύσει. Καλοκαίρι σημαίνει ήλιος, παραλία, παγωμένος καφές, ανοιχτά παράθυρα, τραπέζια έξω, διακοπές. Μόνο που αυτή η εικόνα δεν μπορεί να καλύψει πια τα πάντα. Άλλο ζεστό καλοκαίρι και άλλο πόλεις που γίνονται επικίνδυνες. Άλλο ήλιος και άλλο θερμική εξάντληση. Άλλο μεσημέρι του Ιουλίου και άλλο συνεχόμενες ημέρες που το σώμα δεν προλαβαίνει να συνέλθει.
Η πιο επικίνδυνη συνήθεια είναι να συνηθίζουμε. Να ακούμε για 42 βαθμούς και να το περνάμε σαν ακόμη μία είδηση. Να βλέπουμε σχολεία να κλείνουν στη Γαλλία και να το θεωρούμε μακρινό. Να μιλάμε για κλιματική κρίση μόνο όταν καίγεται ένα δάσος ή πλημμυρίζει ένας δρόμος. Η ζέστη σκοτώνει πιο αθόρυβα. Δεν έχει πάντα φλόγες, λάσπες ή εικόνες καταστροφής. Έχει έναν άνθρωπο που δεν άντεξε. Ένα παιδί σε αίθουσα χωρίς δροσιά. Έναν εργαζόμενο στον ήλιο. Ένα πουλί που πέφτει από τη φωλιά του.
Κάπου εδώ χρειάζεται να αλλάξουμε λεξιλόγιο και στάση. Ο καύσωνας δεν είναι πια απλώς «καιρός». Είναι δημόσια υγεία. Είναι εργασία. Είναι αστικός σχεδιασμός. Είναι κοινωνική πολιτική. Είναι ανισότητα, γιατί πάντα οι πιο ευάλωτοι ζεσταίνονται περισσότερο, προστατεύονται λιγότερο και πληρώνουν ακριβότερα την προσαρμογή.
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε την επόμενη μεγάλη καταστροφή για να μιλήσουμε σοβαρά. Η Ευρώπη ήδη βράζει. Το ζήτημα είναι αν θα συνεχίσουμε να το λέμε καλοκαίρι, μέχρι να μη θυμίζει πια τίποτα από αυτό που ξέραμε.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
